Kev Kawm Txog Tib Neeg Kev Lag Luam thiab Kev Sib Pauv Khoom: Kev Kawm Txog Qhov Tob
Kev kawm txog tib neeg kev lag luam yog ib ceg ntawm kev kawm txog tib neeg uas tsom mus rau seb tib neeg lub zej zog teeb tsa thiab tswj hwm lawv cov haujlwm kev lag luam li cas. Txoj kev kawm txog tib neeg kev lag luam suav nrog kev kawm txog seb cov zej zog sib txawv tsim, faib, thiab siv cov peev txheej li cas. Ib lub tswv yim tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg kev lag luam yog lub kaw lus sib pauv, uas muaj nyob thoob plaws txhua haiv neeg thiab ntau yam los ntawm kev sib pauv yooj yim mus rau cov txheej txheem nyuaj uas cuam tshuam nrog nyiaj txiag thiab kev ua lag luam.
Kev Nkag Siab Txog Kev Kawm Txog Kev Lag Luam
Kev kawm txog tib neeg kev lag luam kawm txog txoj kev uas cov zej zog sib txawv tswj hwm lawv cov peev txheej kev lag luam. Qhov kev kawm no tsis yog tsuas yog tsom mus rau tib neeg cov haujlwm uas tuaj yeem ntsuas tau hauv cov nqe lus nyiaj txiag xwb, tab sis kuj tseem tsom mus rau kev ua ub no hauv zej zog thiab kab lis kev cai uas cuam tshuam thiab raug cuam tshuam los ntawm kev lag luam. Piv txwv li, kev kawm txog tib neeg kev lag luam tshawb nrhiav seb cov nqi kab lis kev cai, cov qauv hauv zej zog, thiab cov qauv hauv zej zog xws li tsev neeg thiab cov zej zog ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev sib koom thiab siv cov peev txheej li cas.
Qhov txawv tseem ceeb ntawm kev kawm txog tib neeg kev lag luam thiab kev lag luam ib txwm muaj yog lawv lub hom phiaj. Thaum kev kawm txog tib neeg kev lag luam ib txwm muaj feem ntau tsom mus rau cov qauv lej thiab cov ntsiab cai thoob ntiaj teb, kev kawm txog tib neeg kev lag luam hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev coj noj coj ua thiab kev sib raug zoo hauv kev nkag siab txog kev ua ub no ntawm kev lag luam. Los ntawm kev tshuaj xyuas ntau yam kev lag luam thoob ntiaj teb, cov kws tshawb fawb txog tib neeg kev lag luam sim txheeb xyuas cov qauv thiab cov ntsiab cai uas tuaj yeem siv los nkag siab txog yuav ua li cas cov zej zog sib txawv daws lawv cov teeb meem kev lag luam.
Lub Txheej Txheem Sib Pauv Khoom hauv Kev Tshawb Fawb Txog Kev Lag Luam
Lub txheej txheem sib pauv khoom yog ib qho ntawm cov xwm txheej thaum ub thiab tseem ceeb tshaj plaws hauv keeb kwm tib neeg. Kev sib pauv khoom tshwm sim thaum ob tog sib txawv pauv khoom kom txaus siab rau lawv cov kev xav tau. Hauv qhov no, kev sib pauv khoom tuaj yeem tshwm sim ncaj qha, hu ua barter, lossis los ntawm kev siv ib qho chaw sib pauv khoom xws li nyiaj.
Barter ua ib qho kev sib pauv khoom
Kev sib pauv khoom yog hom kev sib pauv yooj yim tshaj plaws thiab qub tshaj plaws. Hauv tus qauv no, ob tog pom zoo pauv cov khoom lossis cov kev pabcuam uas lawv muaj rau cov khoom lossis cov kev pabcuam uas lawv xav tau. Qhov tsis zoo ntawm lub kaw lus sib pauv khoom yog qhov xav tau nrhiav cov neeg koom tes nrog cov kev xav tau sib pab, hu ua "kev sib xws ntawm kev xav tau ob npaug." Txawm li cas los xij, kev sib pauv khoom tseem siv tau hauv ntau lub zej zog ib txwm muaj thoob ntiaj teb, tshwj xeeb tshaj yog nyob rau hauv thaj chaw deb uas nyiaj txiag thiab kev ua lag luam yuav tsis yooj yim nkag mus.
Nyiaj txiag ua ib qho chaw sib pauv
Thaum cov zej zog tau tsim kho thiab kev lag luam tau nyuaj zuj zus, nyiaj txiag tau raug coj los ua ib qho chaw sib pauv thoob ntiaj teb. Nyiaj txiag tau pab txhawb kev sib pauv khoom los ntawm kev tshem tawm qhov xav tau "ob zaug sib xws." Nyiaj txiag kuj tseem ua rau muaj kev khaws cia tus nqi thiab ua haujlwm ua ib chav ntawm tus account siv los ntsuas tus nqi ntawm cov khoom thiab cov kev pabcuam. Hauv kev kawm txog kev lag luam, nyiaj txiag tsis yog tsuas yog pom tias yog ib qho chaw sib pauv nyiaj txiag xwb tab sis kuj yog ib lub cim hauv zej zog uas qhia txog kev ntseeg siab thiab kev ruaj khov hauv zej zog.
Kev Sib Pauv Nyiaj Tsis Yog Nyiaj Txiag
Ntxiv rau kev sib pauv khoom thiab nyiaj txiag, muaj ntau lwm yam kev sib pauv uas tsis yog nyiaj txiag uas tau kawm hauv kev kawm txog tib neeg kev lag luam. Piv txwv li, hauv qee lub zej zog hauv paus txawm, kev muab khoom plig, lossis "kev sib pauv khoom plig," yog ib feem tseem ceeb ntawm lub neej kev sib raug zoo thiab kev lag luam. Hauv cov txheej txheem no, cov khoom thiab cov kev pabcuam raug sib pauv ua cim ntawm kev phooj ywg, kev sib koom tes, lossis kev hwm, tsis yog cov khoom lag luam xwb.
Marcel Mauss, ib tug kws tshawb fawb txog neeg Fabkis, hauv nws cov ntawv sau "The Gift" (1925), tau qhia txog lub tswv yim ntawm "hau," uas txhais tau hais tias lub hwj chim ntawm sab ntsuj plig uas ntseeg tias muaj nyob hauv cov khoom sib pauv hauv kev muab khoom plig. Raws li Mauss, kev sib pauv khoom plig tsim kom muaj kev sib raug zoo hauv zej zog ntau dua li kev lag luam ib txwm muaj, vim nws cuam tshuam nrog kev lav phib xaub los muab, txais, thiab rov qab.
Cov Txheej Txheem Sib Pauv Nyiaj hauv Cov Zej Zog Qub thiab Niaj Hnub
Lub Koom Haum Qub
Hauv cov zej zog thaum ub, cov txheej txheem sib pauv feem ntau raug koom ua ke rau hauv lawv cov qauv kev sib raug zoo thiab kev ntseeg kab lis kev cai. Piv txwv li, cov pab pawg neeg Pacific, xws li Kula ntawm Trobriand Islands, siv cov txheej txheem sib pauv nyuaj heev uas muaj kev mus ncig deb los sib pauv cov khoom muaj nqis. Cov txheej txheem no tsis yog tsuas yog txuas nrog kev lag luam xwb tab sis kuj tseem muaj feem cuam tshuam nrog lub neej hauv zej zog, lub hwj chim, thiab tus kheej kab lis kev cai.
Cov txheej txheem zoo li no kuj pom muaj nyob rau hauv kev yos hav zoov thiab kev sib sau ua ke ntawm cov pab pawg neeg Native American. Cov txheej txheem sib pauv tsis yog tsuas yog pab txhawb kev faib khoom thiab kev pabcuam xwb tab sis kuj tseem ua kom muaj kev sib raug zoo thiab kev sib koom tes ntawm cov pab pawg neeg.
Hauv lub neej niaj hnub no, cov txheej txheem pauv nyiaj tau hloov zuj zus mus ua cov tes hauj lwm nyuaj heev uas muaj kev lag luam thoob ntiaj teb, cov koom haum nyiaj txiag, thiab tsoomfwv. Txawm li cas los xij, cov ntsiab lus ntawm cov txheej txheem pauv nyiaj ib txwm muaj thiab qee zaum rov tshwm sim hauv daim ntawv ntawm kev sib koom ua lag luam thiab cov zej zog hauv zos uas vam khom kev sib pauv khoom thiab kev pabcuam yam tsis muaj nyiaj.
Kev sib koom ua lag luam yog ib lo lus piav qhia txog kev siv thev naus laus zis los pab txhawb kev sib pauv khoom thiab kev pabcuam ntawm cov phooj ywg. Cov platforms zoo li Airbnb thiab Uber tso cai rau tib neeg siv cov khoom muaj nqis uas tsis tau siv zoo. Txawm hais tias zoo li niaj hnub, lub hauv paus ntsiab lus tsis txawv ntawm kev sib pauv khoom lossis kev muab khoom plig yav dhau los - uas yog, kev siv cov peev txheej hauv txoj kev sib pab thiab ruaj khov.
Xaus
Los ntawm kev coj noj coj ua thiab kev sib raug zoo hauv zej zog, kev kawm txog tib neeg kev lag luam muab kev nkag siab zoo txog seb tib neeg lub zej zog teeb tsa thiab tswj hwm lawv cov haujlwm kev lag luam li cas. Cov txheej txheem sib pauv, txawm tias yooj yim zoo li kev sib pauv lossis nyuaj zoo li kev lag luam nyiaj txiag, yog cov ntsiab lus tseem ceeb uas tau muaj thoob plaws hauv keeb kwm tib neeg. Los ntawm kev kawm txog ntau hom thiab cov txheej txheem ntawm kev sib pauv, peb tuaj yeem nkag siab zoo dua tias kev lag luam tsis yog tsuas yog ib qho xwm txheej khoom siv xwb tab sis kuj yog ib qho kev ua ub no hauv zej zog thiab kab lis kev cai tob.
Hauv lub ntiaj teb uas muaj kev sib txuas lus thiab nyuaj zuj zus, kev nkag siab los ntawm kev kawm txog kev lag luam tseem ceeb heev rau kev pab peb rov xav txog seb peb npaj peb cov kev lag luam li cas thiab tsim kom muaj lub neej yav tom ntej uas ruaj khov thiab ncaj ncees dua. Los ntawm kev nkag siab tob txog cov txheej txheem kev sib pauv, peb tuaj yeem kawm los ntawm lwm cov qauv kev lag luam uas yuav sib haum nrog peb cov txiaj ntsig kab lis kev cai thiab cov kev xav tau ntawm cov ecosystem uas peb nyob.