Ho Utloisisa Mocheso o Patehileng
Haeba o kenya thermometer ea mercury ka setshelong se nang le motsoako oa metsi a batang le leqhoa, o tla hlokomela hore ka mor'a ho theohela tlaase, bokaholimo ba mercury bo ntse bo tsitsitse kapa ha bo sa sisinyeha. Bokaholimo ba mercury bo emisa ho sisinyeha ka mor'a ho fihla ntlheng ea ho qhibiliha ha metsi kapa ntlha ea ho hoama ha metsi (0 o C). Haeba setshelo se butsoe, mocheso o phalla ho tloha moeeng ka mocheso o phahameng ho ea motsoakong oa leqhoa le metsi ka mocheso o tlase. Mocheso o eketsehileng o tsoang moeeng o etsa hore leqhoa le qhibilihe. Ha leqhoa le ntse le qhibiliha, na mocheso oa motsoako oa leqhoa le metsi oa fetoha? Ha leqhoa le ntse le qhibiliha, mocheso oa motsoako oa metsi le leqhoa ha o fetohe.
Haeba motsoako oa leqhoa le metsi o futhumatsoa ho sebelisoa mollo kapa hitara ea motlakase, mohlala, leqhoa lohle le fetoha metsi. Haeba le tsoela pele ho futhumatsoa, mocheso oa metsi oa eketseha ho fihlela o fihla ho 100 o C. Mochesong oa 100 o C, metsi a qala ho fetoha mouoane. Haeba lelakabe le hola kapa metsi a tsoela pele ho futhumatsoa, metsi a fetoha mouoane ka potlako, ha mocheso oa metsi o sa fetohe kapa o lula ho 100 o C. Ena ke ntlha ea ho belisa ea metsi, mocheso o phahameng ka ho fetisisa oo metsi a ka o fihlelang.
Kerafo ea kamano pakeng tsa mocheso le liphetoho mochesong le liphetoho boemong ba metsi.
AB = Mocheso o eketsehileng o eketsa mocheso oa leqhoa ho 0 oC
BC = Mocheso o eketsehileng ho qhibilihisa leqhoa ka metsing
CD = Mocheso o eketsehileng o eketsa mocheso oa metsi ho tloha ho 0 oHo tloha ho C ho isa ho 100 oC
DE = Mocheso o eketsehileng ho fetola metsi hore a fetohe mouoane
EF = Mocheso o eketsehileng o eketsa mocheso oa mouoane
Kerafo e kaholimo e bonts'a ts'ebetso ea phetoho ea mocheso le liphetoho boemong ba metsi ha a monya mocheso (khatellong ea moea ea sepakapaka se le seng). Haeba metsi a lokolla mocheso , ts'ebetso e etsahalang e fapane le ts'ebetso e kaholimo (motsu o khutlisitsoe morao). Ho eketsoa ha mocheso ho tsoa ho B - C ha ho bake phetoho mochesong oa metsi empa ho qhibilihisa leqhoa feela hore e be metsi. Ka mokhoa o ts'oanang, ho eketsoa ha mocheso ho tsoa ho D - E ha ho bake phetoho mochesong oa metsi empa ho fetola metsi feela hore e be mouoane. Metsi ke mohlala o le mong feela. Ha e le hantle, lintho tsohle li tla ba le ts'ebetso ea phetoho boemong le liphetoho tsa mocheso joalo ka metsi, ha ntho e monya mocheso. Phapang e sebakeng sa ho hoama le ntlha ea ho belisa. Ntho e 'ngoe le e 'ngoe e na le ntlha ea ho hoama le ntlha ea ho belisa e fapaneng. Haeba ntho e lokolla mocheso, ts'ebetso e etsahalang e fapane le ts'ebetso e kaholimo.
Mocheso oa ho kopanya (L)F)
Mocheso oa ho kopanya ke tekanyo ea mocheso o monngoang ke 1 kg ea ntho ho fetola boemo ba eona ho tloha ho tiileng ho ea ho metsi kapa mocheso o lokolloang ke 1 kg ea ntho ho fetola boemo ba eona ho tloha ho metsi ho ea ho tiileng. Foromo ea ho fumana hore na mocheso o monngoa (kapa o lokolloang) o kae ho fetola boemo ba ntho ho tloha ho tiileng ho ea ho metsi (kapa metsi ho ea ho tiileng):
Q = m LF
Tlhaloso: Q = mocheso o monyelang kapa o lokollotsoeng, m = boima ba ntho, LF = mocheso oa ho kopana (F = Fusion).
Mocheso oa mouoane (L)V)
Mocheso oa mouoane ke tekanyo ea mocheso o monngoang ke 1 kg ea ntho ho fetola boemo ba eona ho tloha ho mokelikeli ho ea ho khase kapa mocheso o lokolloang ke 1 kg ea ntho ho fetola boemo ba eona ho tloha khase ho ea ho mokelikeli. Foromo ea ho fumana hore na mocheso o monngoa (kapa o lokolloang) o kae ho fetola boemo ba ntho ho tloha ho mokelikeli ho ea ho khase (kapa khase ho ea ho mokelikeli):
Q = m LV
Tlhaloso: Q = mocheso o monyelang kapa o lokollotsoeng, m = boima ba ntho, LV = mocheso oa mouoane (V = Vho koaheloa ha molomo)
Mocheso oa ho kopana le mocheso oa mouoane li bitsoa mocheso o patiloeng.
Ntho ka 'ngoe e na le ntlha e fapaneng ea ho qhibiliha le ntlha e belang. Mocheso oa ho kopana le mocheso oa ho fetoha mouoane ha ntho ka 'ngoe le tsona lia fapana.
Referensi