Malamalama i le auala e galue ai le mita eletise i le fuaina o le eletise mai le faiga o le solar panel
Ua fa'ateleina le lauiloa o le fa'aaogaina o paneta o le la (PLTS) ona o lo latou gafatia e fa'aitiitia ai tau o le eletise ma le fa'asa'olotoina o le eletise. Peita'i, e to'atele tagata fa'aoga fou o lo'o fenumiai pea: e fa'apefea tonu ona fuafuaina le "gaosiga" o le eletise mai paneta o le la? O iinei e taua tele ai le matafaioi a mita eletise. E le gata o mita e fa'atatau i le kWh, ae o masini fo'i e fa'amaumauina ai le itu ma le aofa'i o le malosi o lo'o tafe i le va o le fale, le faiga o paneta o le la, ma le upega eletise. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai le auala e galue ai mita eletise e fuaina ai le gaosiga o paneta o le la PV, ituaiga mita e masani ona fa'aaogaina, ma le auala e faitau sa'o ai fa'amatalaga.
1. Fa'avae o le fuaina o le eletise: mai Watts i le kWh
A'o le'i o'o atu i mita, e mana'omia ona tatou malamalama i iunite o lo'o fuaina:
– O le Watt (W) o se iunite o le malosiaga, o lona uiga "o le saoasaoa" e faʻaaogaina pe gaosia ai le eletise i se taimi atofaina.
– O le Kilowatt-itula (kWh) o se iunite o le malosi, o lona uiga o le faʻaputuina o le malosi i se taimi patino.
Faataitaiga: 1.000 W (1 kW) e tamo'e mo le 1 itula = 1 kWh.
E fa'atupuina e paneta o le la le eletise e fesuisuia'i e fuafua i le malosi o le la, le vevela, ma isi tulaga. O le mea lea, e masani ona fesuisuia'i le gaosiga o le eletise mai le la i le aso atoa. O mita eletise e fa'amaumauina le malosiaga fa'aputu (kWh) i se vaitaimi fa'apitoa (i aso ta'itasi, masina ta'itasi), lea e avea ma fa'avae mo le fuafuaina o pili po'o lipoti o gaosiga.
2. Tafega o le malosi i totonu o se faiga o paneta la i luga o le grid
I totonu o se faiga fa'aeletise o le la i luga o le grid, e mafai ona tafe le malosiaga i le tele o itu:
1. E gaosia e paneta o le la le eletise DC (tafe tuusa'o).
2. E liua e le inverter le DC i le AC (alternating current) lea e fetaui ma tulaga faatonuina o fale ma le grid.
3. O le eletise AC mai le inverter e faʻaaogaina muamua e uta o fale (moli, AC, pusaaisa, ma isi mea faapena).
4. Afai e sili atu le gaosiga o le malosi o le la nai lo le faʻaaogaina e le fale, o le a auina atu le malosi faʻaopoopo i le grid.
5. Afai e itiiti ifo le gaosiga o le malosi o le la nai lo le faʻaaogaina, o le a faʻaulufale mai le eletise e le lava mai le upega eletise.
Ona e mafai ona fa'aulufale mai ma fa'atau atu i fafo, e tatau i le mita eletise e fa'aaogaina ona mafai ona iloa le itu e tafe atu ai le malosi. O le mea lea e eseese ai mita mo tagata fa'atau masani mai i latou e fetaui ma la'au eletise o le la i luga o le upega tafa'ilagi.
3. Galuega a le mita eletise i le tulaga o le PLTS
I totonu o se faiga o paneta o le la, e mafai e le mita ona faatino ni galuega autu se tele:
1. Fuafua le malosiaga mai fafo mai le PLN (grid) – le eletise e te maua mai le upega.
2. Fuaina o le malosiaga auina atu i fafo i le PLN – le eletise faasili mai PLTS ua auina atu i le upega eletise.
3. Fuafua le malosiaga mama - o le eseesega i le va o faʻaulufale mai ma faʻatau atu i fafo, e fuafua i le fuafuaga talafeagai.
4. Faamaumau le avega ma le gaosiga – i luga o mita atamai, e mafai ona fa'amaumau fa'amaumauga i auiliiliga atili i taimi ta'itasi.
I le fa’aopoopoga i mita eletise (e pei o le PLN), e masani ona iai mita gaosiga po’o masini e mata’ituina ai le inverter e fuafua ai le aofa’i o le malosi e gaosia e paneta o le la. E eseese nei mea: e taula’i mita eletise i fefa’ataua’iga o le malosi ma le grid, ae taula’i le mata’ituina o le inverter i le gaosiga o le la’au eletise o le la.
4. Ituaiga o mita eletise e faʻaaogaina mo faiga o paneta o le la
a) Mita e tasi le itu
E masani ona fa'aaogaina e tagata fa'atau masani lenei mita. E na'o le malosiaga e sau i totonu o le fale mai le grid (fa'aulufale mai). Afai e fa'apipi'i i totonu o se fale e iai le malosiaga o le la e aunoa ma ni fa'atulagaga talafeagai, e ono le talafeagai se mita e tasi le itu aua e le'i mamanuina e fuaina ai le fa'atau atu i fafo.
b) Mita e lua itu (mita e lua itu / mita upega)
E mafai e mita e lua itu ona faitau:
– kWh mai fafo
– auina atu i fafo kWh
I luga o se fa'aaliga o le mita numera, e masani lava ona i ai se numera fa'apitoa po'o se resitala e fa'aalia ai nei tau e lua. O se mita masani lea mo le fuaina o le net po'o fuafuaga fa'aulufale mai ma auina atu i fafo o le malosi.
c) Mita atamai ma le va o faʻamaumauga
E mafai e mita atamai ona otometi lava ona lafoina atu fa'amaumauga ma e masani ona maua ai faitauga i taimi fa'atapula'a (e pei o le 15 pe 30 minute uma). Faatasi ai ma fa'amaumauga i taimi fa'atapula'a, e mafai e tagata fa'aoga ona va'ai pe a maualuga le gaosiga, pe a maualuga le fa'aaogaina, ma pe a fa'atau atu i fafo.
d) Mita gaosiga eseese (mita gaosiga)
O nisi faiga e faʻapipiʻi ni mita faʻaopoopo e fua faʻapitoa ai le aofaʻi o le gaosiga a le inverter poʻo le aofaʻi o le malosi e gaosia e paneli. O nei mita e masani ona faʻapipiʻiina i le itu o le gaosiga (AC) a le inverter poʻo ni vaega patino i luga o le paneli tufatufaina. O lo latou faʻamoemoega o le lipotia o le gaosiga, suʻesuʻega o le faʻatinoga, poʻo le suʻesuʻeina.
5. E faapefea ona "malamalama" le mita e lua-ala i oloa faaulufale mai ma oloa auina atu i fafo
O mita numera faʻaonaponei e faʻaaoga le mataupu faavae o le fuaina o le voltage ma le tafe, ona fuafua lea o le mana ma le malosiaga.
Faigofie lava:
– E faitau e le mita le voltage (V) ma le current (A).
– E amana'ia e le mita le power factor o le avega AC.
– E fuaina e le mita le malosiaga galue (kW).
– O le malosiaga galue e tuufaatasia i le aluga o taimi e avea ma malosiaga (kWh).
O le eseesega tāua i le mita bidirectional o le mafai lea ona iloa le itu o le tafe o le eletise poʻo le itu o le tafe o le eletise:
– Afai e tafe le eletise mai le upega eletise i le fale, e faaopoopo e le mita le resitala o le kWh mai fafo.
– Afai e tafe le eletise mai le fale (solar inverter) i le grid, e faʻaopoopoina e le mita le resitala o le kWh export.
O le mea lea, i le taimi e maualuga ai le gaosiga i le ao ma maualalo le faʻaaogaina i fale, e mafai ona faʻatau atu i fafo ma faʻamaumauina o ni faʻatau atu i fafo kWh. I le aoauli poʻo le afiafi, e masani ona faʻateleina faʻatau mai ona e le o gaosia e paneli le eletise.
6. Aiseā e mafai ai ona eseese numera i luga o le mita PLN mai le talosaga inverter?
E masani ona faʻatusatusa e tagata faʻaoga fuainumera o le "gaosiga i aso taʻitasi" i le inverter app ma fuainumera o loʻo faʻaalia i luga o le mita eletise. O lenei eseesega e masani ona latou le fuaina le mea e tasi:
– O le polokalama e mata'ituina ai le inverter/gaosiga e fa'amaumauina ai le aofa'i o le malosi ua gaosia.
– O mita a le PLN e faamaumau ai le malosiaga e ulufale mai ma alu ese mai le feso'ota'iga.
Faʻataʻitaʻiga faigofie:
– Gaosiga o paneta o le la: 10 kWh/aso
– Fa'aaogāga tu'usa'o i le fale i le ao: 6 kWh
– Auina atu i fafo i le upega eletise: 4 kWh
I lenei tulaga:
– Fa'aaogāga o le Inverter: 10 kWh (gaosiga)
– mita PLN: faʻateleina le auina atu i fafo i le 4 kWh (ma faʻaitiitia le auina mai i fafo ona o le sapalaiina o le eletise mai le la i le ao)
Ona o nisi o le malosiaga o loʻo gaosia e "faʻaaogaina i le taimi lava lea" (faʻaaogaina e le tagata lava ia), e le faʻamaumauina e le mita PLN o se faʻatauga mai fafo—e ui lava o le malosiaga lava lea e maua mai le faiga o le la.
7. Ia malamalama i le fuafuaga o le fuafuaina: netting vs fa'atau-uma fa'atau-uma
E mafai ona fesuisuia'i fuafuaga tau tupe o le malosi e fuafua i faiga fa'avae ma tulafono faatonutonu a kamupani eletise. E lua manatu lautele:
1. Netting (net metering / net billing)
E mafai ona fa'apaleni le malosiaga e auina atu i fafo i le malosiaga e aumai i fafo mo se vaitaimi fa'apitoa. O le auala tonu (e pei o le masina, ma le aofa'i o le fa'apaleni) e fa'alagolago i tulafono fa'atonutonu talafeagai.
2. Fa'atau-uma fa'atau-uma (e seasea ona tupu i aiga)
O gaosiga uma e fa'atau atu i le upega eletise e ala i mita gaosiga, ma o mea fa'aoga a le aiga e fa'atau eseese mai le upega eletise. E masani lava ona mana'omia se fa'atulagaga eseese o le fuaina.
E taua le malamalama i le fuafuaga o loʻo faʻaaogaina ina ia e lē faauigaseseina ai fuainumera o "sefega" poʻo "aitalafu" o le eletise.
8. Auala e faitau ai le fa'aaliga o le mita mo tagata fa'aoga PLTS
E eseese fa'aaliga ma le numera o mita ta'itasi, ae e masani lava e tatau ona e va'ava'ai i mea nei:
– Aumai le kWh (malosiaga mai le upega eletise)
– Auina atu le kWh (malosiaga i le upega eletise)
– O nisi taimi e iai foʻi le aofaʻi atoa o le kWh poʻo se resitala faʻaopoopo.
Fautuaga aogā:
– Faamaumau fuainumera o oloa faaulufale mai ma oloa auina atu i fafo i le taimi lava e tasi i aso uma pe i le faaiuga o masina taitasi.
– Faatusatusa i le lipoti a le inverter e iloa ai po o le a le vaega o le gaosiga e faʻaaogaina saʻo (faʻaaogaina e le tagata lava ia).
– Afai e iai ni suiga e le masani ai (mo se faʻataʻitaʻiga, leai se faʻatau atu i fafo e ui lava ina maualuga le gaosiga), siaki le faʻatulagaga ma le itu e agaʻi i ai le CT (current transformer) pe a iai.
9. Mea e aʻafia ai le saʻo o le fuaina
E masani ona sa'o mita fa'aonaponei, ae e tele mea e mafai ona a'afia ai le faitauga:
– Vasega sa'o o le mita (e.g. Vasega 1 pe sili atu).
– Le lelei o le faʻapipiʻiina (e mafai e fesoʻotaʻiga vaivai ona mafua ai ni faʻafitauli).
– Fa'atulagaga CT/VT i luga o polokalama e iai ni masini fa'alogo mai fafo.
– Fa'alavelave fa'ale-harmonic mai nisi avega po'o inverters (e masani lava o mita fa'aonaponei e mafai lava ona fuaina sa'o, ae o le lelei o le masini e iai sona a'afiaga).
Afai e foliga ese faʻamatalaga, o le laasaga muamua o le faʻamaonia lea i faʻamatalaga a le inverter, siaki le mamanu o le avega, ma ia mautinoa o le mita o loʻo faʻaaogaina o se mita saʻo e lua itu.
10. Faaiuga
E galue mita eletise o se "ala fa'amaumauga" e fa'amatala ai le auala e fegalegaleai ai le malosi mai paneta la ma le upega tafa'ilagi. I totonu o la'au eletise la i luga o le upega tafa'ilagi, e fa'amaumauina eseese e mita itu e lua le malosi mai fafo ma le malosi e auina atu i fafo, ona fa'aaogaina lea o taunu'uga e fuafua ai pili e tusa ai ma le fa'atulagaga talafeagai. E taua le malamalama o fuainumera i luga o mita eletise e le tutusa ma le aofa'i o le gaosiga o le PV, aua o nisi gaosiga e fa'aaogaina sa'o e le fale. I le malamalama i le auala e galue ai mita ma le auala e faitau ai resitala o oloa mai fafo ma oloa auina atu i fafo, e mafai ai e tagata fa'aoga ona iloilo le fa'atinoga o le polokalama, fuafua lelei le sefeina, ma iloa vave fa'afitauli.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻi lenei tusiga i lou tulaga patino (e pei o tulafono faatonutonu i Initonesia/PLN, le ituaiga mita patino e te faʻaaogaina, poʻo ni faʻataʻitaʻiga o fuafuaga e faʻavae i au faʻamaumauga i aso taʻitasi).