Mataupu Meafaigaluega opitika mata o le tagata
Vaega o le mata
O le cornea o se membrane manino ma malo e ufiufi ai le pito i luma o le mata. E fa'asa'oloto e le cornea le ave o le malamalama e ulufale atu i le mata.
O le pupula o le vaega uliuli lea o le mata. E uliuli le pupula, o le mea lea e mitiia ai toetoe lava o le malamalama uma. O le pupula o se pu e ui atu ai le malamalama i totonu o le mata. O le tele o le lautele o le pupula, o le tele foi lea o le malamalama e ulufale atu i le mata ma o le laitiiti o le pupula, o le itiiti foi lea o le malamalama e ulufale atu i le mata.
E pulea e le iris le telē o le pupula. A pupula tele le si'osi'omaga o lo'o siomia ai le mata, e fa'aitiitia e le iris le pupula. I se isi itu, a itiiti le pupula o le si'osi'omaga o lo'o siomia ai mata, e fa'ateleina e le iris le pupula ina ia tele ai le malamalama e ulufale atu i le mata. Afai ua e matauina le eseesega i le va o le mata o le pusi i le ao ma le po, e faigofie ona e malamalama i le galuega a le iris.
E galulue maso o le ciliary e sui ai le pi'o o le tioata o mata. O suiga i le tioata o mata e a'afia ai le umi o le taula'iga o le tioata o mata. Afai e va'ai le mata i mea i se mamao tele, e malolo maso o le ciliary ina ia fa'ateleina ai le radius o le pi'o o le tioata ma fa'ateleina ai le umi o le taula'iga o le tioata.
A vaʻai le mata i mea i se mamao e latalata mai, e mimilo maso o le ciliary ina ia faʻaitiitia ai le radius o le piʻo o le tioata ma faʻaitiitia ai le umi o le taulaʻiga o le tioata. O lea la, i se auala lē tuusaʻo, o le galuega a maso o le ciliary o le puleaina lea o le umi o le taulaʻiga o le tioata o le mata ina ia mafai e le mata ona taulaʻi saʻo le ata o le mea. O le suiga i le umi o le taulaʻiga o le mata e taʻua o le eye accommodation.
O le tioata mata o se tioata fa'aputu po'o se tioata fa'aputu po'o se tioata lelei. E ui o le tele o le fa'aliliuina o le malamalama e tupu i le cornea, ae o le tioata o le mata e fa'aliliuina fo'i ma fa'atatau le ave o le malamalama ina ia faia sa'o le ata i luga o le retina. E tatau ona faia se ata i luga o le retina ina ia mafai ona va'aia manino mea. E galue le retina e liua ai galu malamalama i fa'ailoilo eletise, ona ui atu lea i le neula va'ai i le fai'ai.
Nofoaga e ala i se mata masani
O le fetu'una'iga o mata o le fetu'una'iga lea o le umi taula'i (f) o le tioata mata i le mamao o le mea mai le mata ina ia mafai ona taula'i le ata i le retina. O le umi taula'i o le tioata mata o le mamao i le va o le tioata mata ma le vaega taula'i o le tioata (F). A fetu'una'i le mata, e suia le pi'o o le tioata mata, ma mafua ai ona suia le radius o le pi'o o le mata ma o lea e suia ai fo'i le umi taula'i o le tioata mata.
Afai e vaʻaia e le mata se mea i se tulaga mamao, e malolo le maso o le ciliary, ma mafua ai ona faʻapipiʻi le tioata o le mata ina ia faʻateleina ai le radius o le piʻo ma le umi o le taulaʻiga o le tioata. O le tulaga mamao o le mamao aupito mamao e mafai e le mata ona taulaʻi i ai, lea e le gata ai le tulaga mamao o le mata masani. A malolo maso o le ciliary ina ia umi ai le umi o le taulaʻiga o le tioata o le mata ma mafai ona taulaʻi atu i le mea i se tulaga mamao, e itiiti lava le nofoia o le mata.
A va'ai le mata i mea i se mamao e latalata mai, e mimilo maso o le ciliary, ma mafua ai ona pi'o atili le tioata o le mata ina ia fa'aitiitia ai le radius o le pi'o ma le umi o le taula'iga o le tioata. O le mamao o le mea i le mata e sili ona latalata e mafai lava ona taula'i i ai le mata e ta'ua o le near point. O le averesi o le near point o le tagata soifua e 25 cm. A mimilo maso o le ciliary ina ia pu'upu'u le focal length o le tioata o le mata ma mafai ona taula'i i le mea i se nofoaga e latalata mai (25 cm), e maua e le mata le maximum accommodation.
Fausiaina o le ata
O le pito mamao
Afai e le gata le mea faitino, e liliu fa'alelei le tioata o le mata se'ia o'o ina tutusa le umi taula'i (f) o le tioata ma le mamao o le ata (di). O le mamao o le ata o le mamao i le va o le tioata ma le tulaga e feiloa'i ai le ave o le malamalama e le mata. O le tulaga e feiloa'i ai ave o le malamalama, e tutusa ma le retina. O lea e mafai ai ona fa'ai'uina pe a va'aia e le mata se mea faitino e le gata, e liliu fa'alelei le pi'o o le tioata o le mata se'ia o'o ina tutusa le umi taula'i o le tioata (f) ma le mamao i le va o le tioata ma le retina. E tatau ona feiloa'i le ave o le malamalama i totonu o le retina ina ia mafai ai ona liua le malamalama i ni fa'ailoilo eletise i totonu o le retina.
O le fa'amaoniga fa'amatematika lea o le mafua'aga pe a i ai se mea i le le gata, o le umi taula'i o le tioata (f) e tutusa ma le mamao o le ata (di). O le sootaga i le va o le umi taula'i (f), le mamao o le mea (do) ma le mamao o le ata (di) o lo'o fa'aalia e ala i le fua fa'atatau lea.
1/f = 1/do + 1/di —– Fa'atusa 1
O le tioata mata o se tioata fa'aputu. O le mea lea, o le umi taula'i (f) e lelei. O le mamao o le mea faitino (do) e le gata, o lea sui le mamao o le mea faitino (do) i le fua fa'atatau 1 i se fa'ailoga e le gata.
1/f = 1/~ + 1/di
1/f = 0 + 1/di
1/f = 1/di
di = f —– Fa'atusatusaga 2
O le fua fa'atatau 2 o lo'o fa'aalia ai i luga o tioata fa'aputu pe afai o lo'o i le le gata le mea faitino, o le umi taula'i (f) e tutusa ma le mamao o le ata (di).
O le tulaga lata ane
Fa'apefea pe a latalata le mea i le mata? Sa fa'amatalaina muamua o le tulaga latalata o le mata masani po'o le mamao o le mea e sili ona latalata e mafai ona taula'i lelei i ai e le mata masani e 25 cm. O lea la, e tatau ona la'ititi le umi taula'i (f) o le tioata mata nai lo le mamao o le mea (do) 25 cm. E tatau ona la'ititi le umi taula'i o le tioata o le mata nai lo le mamao o le 25 cm ina ia maua ai e le tioata o le mata le ata moni. O le tioata mata o se tioata fa'aputu e mafai ona fausia ai se ata fa'apitoa ma se ata moni. E maua se ata moni e se tioata fa'aputu pe a la'ititi le umi taula'i (f) nai lo le mamao o le mea (do). Ua talanoaina lenei mea i le autu o le fausiaina o le ata o le tioata fa'aputu.
Fuafua le umi o le taulaʻiga (f) o le faiga o tioata mata:
O le tulaga latalata o le mata masani e 25 cm o lea la o le mamao o le mea e sili ona latalata e 25 cm. O le mamao i le va o le cornea ma le retina e tusa ma le 2.5 cm. E manino le ata pe afai e pa'ū le ave o le malamalama i luga o le retina o lea la o le mamao i le va o le cornea ma le retina e ta'ua o le mamao o le ata (di). O lea la, o le mamao o le ata (in) e 2.5 cm.
1/f = 1/do + 1/di
1/f = 1/25 + 1/2.5 = 1/25 + 10/25 = 11/25
f = 25/11
f = 2.27 senitimita
E faʻavae i luga o taunuʻuga o fuafuaga o loʻo i luga, e mafai ona faʻaiʻuina o le umi o le taulaʻiga (f) e laʻititi ifo nai lo le mamao o le ata (di). O le eseesega i le va o le mamao o le ata (di) ma le umi o le taulaʻiga (f) e 2.5 cm – 2.27 cm = 0.23 cm. O le vaega taulaʻiga o le faiga o tioata o le cornea ma le mata e 0.23 cm i le agavale o le ata poʻo le retina.
O le faiga o tioata o le cornea ma le mata o se tioata fa'aputu e fausia ai le ata i luga o le retina e ui lava e moni ae fa'afeagai. E ui lava ina fa'afeagai le ata i luga o le retina, ae o le neula o le fai'ai e fa'asaga sa'o ai.