Ituaiga o Tioata e Fa'aaogaina i le Gaosiga o Meafaigaluega Fa'afoma'i ma Meafaigaluega Fa'apitoa i Fale Su'esu'e
O le tioata o se tasi o mea e sili ona tāua i le lalolagi faafomaʻi ma fale suʻesuʻe. O lona manino, le lē gaoioi i le tele o vailaʻau, faigofie ona faʻamamāina, ma le mafai ona gaosia i ni foliga saʻo eseese e avea ai ma mea lelei mo masini e manaʻomia ai le mama ma le saʻo. Peitaʻi, e lē tutusa uiga o tioata uma. I le faʻatinoina, e filifili e pisinisi ni ituaiga tioata faʻapitoa e faʻatatau i o latou manaʻoga: teteʻe atu i le vevela, mautu faʻakemikolo, malosi faʻainisinia, ma le mafai ona faʻamamāina soo. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai ituaiga tioata e masani ona faʻaaogaina i le gaosiga o meafaigaluega faafomaʻi ma fale suʻesuʻe, faʻatasi ai ma o latou lelei ma faʻaoga.
Aiseā ua Filifilia ai Tioata mo Meafaigaluega Faafoma'i ma Meafaigaluega Falesu'esu'e?
E tele mafuaʻaga autū e tumau ai pea le tioata o le filifiliga sili ona fiafia i ai, e ui lava o loʻo faʻaaogaina lautele foʻi le palasitika ma le uʻamea. Muamua, e masani lava ona le gaoioi le tioata i le tele o vailaʻau, ma e talafeagai ai mo le faʻaaogaina o le reagent, solvent, ma pusa faʻataʻitaʻiga faʻapitoa. Lua, e teteʻe le tioata i faiga faʻamamā e pei o le autoclaving (ausa faʻamalosi), vevela mago, ma le faʻaaogaina o vailaʻau faʻamamā. Tolu, o le manino o le tioata e mafai ai ona vaʻaia saʻo—mo se faʻataʻitaʻiga, o le lanu o le vailaʻau, otaota, faʻaleagaina, poʻo suiga o le voluma. Fa, e mafai ona gaosia tioata i ni faʻatapulaʻaina o le tele, lea e taua mo mea e fuaina ai e pei o pipettes ma burettes.
Peita'i, e iai fo'i vaivaiga o tioata, e pei o le faigofie ona malepelepe i le pa'i ma faigofie ona māvaevae ona o le te'i fa'avevela (suiga fa'afuase'i o le vevela) pe a fa'aaogaina le ituaiga sese. O le mea lea, e taua tele le filifilia o le fa'atulagaga tioata sa'o.
1. Tioata Borosilicate
O le tioata borosilicate o le ituaiga tioata e sili ona fesoota'i ma meafaigaluega i fale su'esu'e. O lona fa'atulagaga e aofia ai le silica (SiO₂) fa'atasi ai ma le fa'aopoopoga o le boron oxide (B₂O₃), lea e maua ai le tete'e maualuga i suiga o le vevela ma fa'aleleia atili ai le tete'e atu i vaila'au.
Fa'asilisili
– Tete'e i le te'i vevela: e mafai ona fesuia'i mai tulaga vevela i tulaga malulu e aunoa ma le faigofie ona malepe.
– Tete'e atu i vaila'au fa'akemikolo: talafeagai mo 'āsi, fa'avae ma vaila'au fa'aola i le tele o fa'aoga.
– Mausali mo le fa'avevela: lelei mo le fa'avevela sa'o pe fa'aaoga se ipu vevela.
Faataitaiga faaaoga
– Beaker, fagu Erlenmeyer, fagu fa'ata'ita'i, fagu fua, burette, pipette tioata.
– Fagu reagent ma nisi atigipusa mo mea fa'aola.
– O ipu mo tali fa'akemikolo e mana'omia ai le fa'avevela.
E masani ona filifilia le tioata borosilicate mo meafaigaluega e masani ona oo i ai taamilosaga fa'avevela ma fa'amālūlū ma e mana'omia le umi o le tumau.
2. Tioata Soda-Lime (Tioata Sodium Lime)
O le tioata soda-lime o le tioata e sili ona taatele i le olaga i aso faisoo (e pei o tioata faamalama) ona o lona tau maualalo o le gaosiga. O lona tuufaatasiga e tele lava ina faia i le silica faatasi ai ma le faaopoopoina o le sodium oxide (Na₂O) ma le calcium oxide (CaO). O lenei tioata o loo faaaogaina pea i le matata faafomai, ae le mo faaoga uma.
Fa'asilisili
– Taugofie ma faigofie ona fa'atulaga: talafeagai mo le gaosiga tele.
– Malamalama lelei: faafaigofie ai le siakiina e ala i le vaai.
Tapula'a
– E maualalo le tete'e atu i le te'i vevela nai lo le borosilicate.
– Tete'e feololo i vaila'au fa'akemikolo: e ono faigofie ona a'afia i nisi o vaila'au pe a fa'aaogaina mo se taimi umi.
Faataitaiga faaaoga
– Koneteina tioata e fa'aaoga tasi pe fa'aaoga fa'atapula'a.
– O nisi fagu ma koneteina e le taua tele.
– O nisi tioata ufiufi e iai ni faʻamatalaga faʻapitoa (e ui o le tele o tioata ufiufi faʻaonaponei e faʻaaogaina ni faʻatulagaga faʻalelei).
I totonu o le fale suesue, e masani ona le filifilia le soda-lime mo le fa'avevela malosi po'o le fa'aaogaina soo i vaila'au malolosi.
3. Tioata Aluminosilicate
O le tioata aluminosilicate e iai le alumina (Al₂O₃) e fa'aopoopo i le silica, lea e fa'ateleina ai le malosi fa'amekanika ma le tete'e atu i le vevela maualuga. O lenei ituaiga e masani ona fa'aaogaina pe a mana'omia se tu'ufa'atasiga o le tete'e atu i le vevela ma le malosi.
Fa'asilisili
– E sili atu le malosi fa'amekanika nai lo le borosilicate i lalo o nisi tulaga.
– Tete'e atu i le vevela maualuga: talafeagai mo galuega e sili atu ona ogaoga.
– E sili atu ona tete'e i maosi: aoga mo mea e masani ona pa'i atu i ai isi masini.
Faataitaiga faaaoga
– O nisi vaega o meafaigaluega suʻesuʻe e faʻaalia i le vevela.
– Vaega tioata o nisi o meafaigaluega i le fale suʻesuʻe ma meafaigaluega vaʻai.
– Fa'aoga fa'apitoa e mana'omia ai le mautu i le vevela maualuga.
E maua fo'i le tioata aluminosilicate i tekinolosi fa'aonaponei, e aofia ai vaega e mana'omia ai le tete'e fa'aletino maualuga.
4. Tioata Kuata (Silika Fa'afefiloi / Tioata Kuata)
O le tioata kuata, po'o le silika ua fa'afefiloi, e maualuga tele le aofa'i o le silika (toetoe lava a mama). O lenei mea e maua ai le tete'e sili atu i le vevela ma le fesiita'iga o le malamalama, e aofia ai le ultraviolet (UV), lea e le mafai e tioata masani ona ui lelei i ai.
Fa'asilisili
– Tete'e atu i le vevela maualuga tele: mafai ona tatalia le vevela e sili atu ona ogaoga nai lo le borosilicate.
– Lelei le fesiitaiga o le UV: taua mo le UV spectrophotometry ma fa'aoga fa'a-photochemical.
– Tete'e lelei i vaila'au fa'akemikolo: e ui lava e mana'omia pea le fa'aeteete mo nisi mea e pei o le HF (hydrofluoric acid) lea e mafai ona osofa'ia ai le silica.
Faataitaiga faaaoga
– Quartz cuvette mo le UV-Vis spectrophotometer.
– Paipa po'o vaega i totonu o masini e fa'aaogaina le UV, e pei o le fa'amamāina o le UV po'o nisi o au'ili'iliga photometric.
– Meafaigaluega e manaʻomia ai le faʻavevela maualuga tele ma le mautu o le telē.
Ona o le taugata o le faagasologa o le gaosiga ma mea mata, e masani ona faʻaaogaina le tioata kuata i galuega e matua manaʻomia ai le faʻatinoga sili ona maualuga.
5. Tioata Ta'ita'i
O le tioata tā'i e iai le 'apamemea tā'i (PbO), lea e maua ai le maualuga o le mafiafia ma le malosi e mitiia ai le ave o le la. I tulaga faafoma'i, o lona fa'aaogaina e sili atu ona fa'apitoa: puipuiga mai le ave o le la.
Fa'asilisili
– Puipuiga mai le ave o le la: e fa'aitiitia lelei ai le a'afiaga i ave o le la po'o nisi o ave o le la.
– Manino: e mafai ai ona mata'ituina a'o tumau pea le puipuiga.
Faataitaiga faaaoga
– Fa'amalama puipui i totonu o le potu su'esu'e ata.
– Talipupuni manino i luga o masini e faʻasalalauina atu ai le averesi.
O le faʻaaogaina o tioata e iai le apamemea e tatau ona amanaʻia ai le saogalemu ma itu tau tulafono, e aofia ai le puleaina o otaota pe afai e tatau ona sui le mea.
6. Tioata Faapitoa mo Ampoule ma Viale Faafoma'i (Afifi Tioata)
I le pisinisi fa'afoma'i, o tioata mo afifiina e pei o ampoules, vial tui, ma fagu vaila'au mama e noatia i tulaga fa'atonuina malolosi. O tioata e tete'e tele i le hydrolytic e masani ona fa'aaogaina aua o le afifiina e pa'i sa'o i le vaila'au ma e tatau ona puipuia ai le fa'aleagaina o le ionic.
Fa'asilisili
– Mausali maualuga i le vai ma vailaʻau faʻasuavai (hydrolytic).
– Fa'aitiitia ai fegalegaleaiga o vaila'au ma mea o lo'o i totonu o le afifi, fesoasoani e fa'atumauina le mautu o vaila'au.
– E talafeagai mo faiga e fa'amamā ai siama ma fa'atumu ai i le vai.
Faataitaiga faaaoga
– Ampoule tui, fagu tui, nisi fagu tui, katrina mo masini tui.
I le fa'atinoina, o tioata mo afifiina o vaila'au e fa'avasegaina e fa'atatau i lona tete'e atu i le vai ma le togafitiga o luga. O le filifiliga o le ituaiga e matua'i a'afia lava i le natura o le fa'atulagaga o vaila'au (pH, aofa'iga o le masima, aofa'iga o le porotini, ma le lagona o le ion).
Mafaufauga mo le Filifilia o Tioata mo Meafaigaluega Faafomaʻi ma Meafaigaluega Falesuʻesuʻe
O le filifilia o tioata e lē na'o le "tetee i le vevela" pe "manino." O nisi nei o mea taua e masani ona ta'ita'ia ai lau filifiliga:
1. Tete'e atu i le te'i vevela: e taua mo masini e masani ona fa'avevela ona fa'amālūlūina lea, mo se fa'ata'ita'iga fagu fa'asalalau ma fagu fa'afefe.
2. Tete'e atu i vaila'au fa'akemikolo: e fuafua ai pe saogalemu se koneteina mo ni 'asita malolosi, ni fa'avae malolosi, po'o ni vai fa'amama patino.
3. Mana'oga fa'apitoa: mo meafaigaluega fa'ata'ita'i, o le manino ma le fa'asalalauina i nisi o galu (e aofia ai ma le UV) e taua tele.
4. Malosi fa'amekanika: o meafaigaluega e masani ona feavea'i, fufuluina, pe fa'amau e mana'omia le tioata e sili atu ona tete'e atu i maosi ma feto'ai.
5. Fa'amamāina ma le mamā: e tatau ona faigofie ona fa'amamā mea o lo'o iai ma aua ne'i faigofie ona mitiia mea leaga.
6. Tulaga faatonuina ma tulafono faatonutonu: e tatau i masini faafomai ma afifiina o vailaau ona ausia tulaga faatonuina o alamanuia e faatatau i le saogalemu ma le fetaui.
Fa'ato'a
O le tioata o loʻo avea pea ma mea taua i le gaosiga o masini faafomaʻi ma fale suʻesuʻe ona o lona tuʻufaʻatasiga o meatotino: manino, mautu faʻakemikolo, ma le mafai ona teteʻe atu i le tele o auala e faʻamamā ai. Peitaʻi, o le ituaiga tioata e faʻaaogaina e fuafua ai le saogalemu ma le faʻatinoga o masini. O le tioata Borosilicate e sili ona lauiloa mo masini lautele i fale suʻesuʻe ona o lona teteʻe atu i le vevela ma vailaʻau. O le tioata soda-lime e faʻaaogaina i faʻaoga faigofie ma taugofie. O le aluminosilicate ma le quartz e sili ona fiafia i ai mo manaʻoga maualuga o le vevela ma faʻaoga faʻapitoa opitika, ae o le tioata taʻitaʻi e taua tele i le puipuiga mai le radiation. Mo afifiina o vailaʻau e pei o ampoules ma vials, o le tioata e maualuga le teteʻe atu i le hydrolytic o le tulaga masani.
O le malamalama i uiga o ituaiga tioata taitasi, e mafai ai e fale suʻesuʻe, nofoaga tau soifua maloloina, ma le alamanuia o vailaʻau ona filifilia ni meafaigaluega e sili atu ona talafeagai, saogalemu, ma umi—ae faʻatumauina pea le lelei o taunuuga o suʻega ma le saogalemu o tagata faʻaoga.