Fa'atomuaga i Faiga SCADA
O le Supervisory Control and Data Acquisition, po'o le SCADA pe a fa'apu'upu'u, o se faiga fa'atonutonu e masani ona fa'aaogaina i pisinisi e mata'ituina ai, aoina fa'amaumauga, ma pulea ai faiga fa'apisinisi tu'usa'o pe mamao. E fa'aaogaina le SCADA i vaega eseese, mai le gaosiga ma le gaosiga o le eletise i le fa'amamaina o le vai ma felauaiga.
Talafaasolopito ma le Atinaʻeina o le SCADA
Na muamua atiae le SCADA i le vaitau o le 1960, e tutusa ma le alualu i luma o tekinolosi komepiuta ma le otometi o pisinisi. A o faasolo ina faigata le pisinisi, ua le toe lelei le pulea e le lima, ma manaomia ai se faiga e mafai ona mataitu ma pulea ai galuega faatino otometi ma i se auala tuufaatasi. I le taimi muamua, sa faaaogaina le SCADA e mataitu ai le malosiaga eletise , ae i le aluga o taimi, sa faalauteleina ai ona faaaogaina.
I le vaitau o le 1980 ma le 1990, na matuā atinaʻeina le SCADA ona o le alualu i luma o tekinolosi fesoʻotaʻiga ma fesoʻotaʻiga komepiuta. O le faʻalauiloaina o le initaneti ma le faʻaleleia atili o faʻatonuga o fesoʻotaʻiga na faʻateleina ai le lelei ma le faʻatuatuaina o faiga faʻavae a le SCADA. O aso nei, faʻatasi ai ma le faʻalauiloaina o le Initaneti o Mea (IoT), o loʻo faʻaauau pea ona alualu i luma le SCADA agai i le tuʻufaʻatasia sili atu ona faigata, ma mafai ai ona lautele le pulea ma le mataʻituina, e oʻo lava i le lalolagi atoa.
Vaega Autū o le SCADA
E tele vaega autū o le SCADA:
1. Iunite o le Nofoaga e Fa'amaumau ai Mea Mamao (RTU): O RTU o masini fa'apitoa ia e fa'aaogaina e aoina ai fa'amatalaga mai meafaigaluega fa'alotoifale e pei o sensors ma actuators ma lafo atu i se nofoaga autu e pulea ai le SCADA. E lagolagoina fo'i e RTU galuega fa'atonutonu mo masini e mata'ituina.
2. Pulea o le Polokalama Fa'apolokalameina (PLC): E masani ona fa'aaogaina PLC i faiga SCADA e sui ai pe fa'aopoopo i RTU ona o lo latou fetu'una'i ma le gafatia e fa'agasolo ai le fa'atonuga faigata.
3. Iunite e Teuina ai Fa'amaumauga ma le 'Au'aunaga: O fa'amaumauga e aoina e le RTU ma le PLC e auina atu i se 'au'aunaga tutotonu e ala i polokalame feso'ota'iga eseese. O lenei 'au'aunaga e teuina fa'amaumauga i aso ua mavae mo le su'esu'eina ma le lipotia.
4. Polokalama Faakomepiuta SCADA: O se atina'e fa'aoga lea e mafai ai e fa'agaoioia ona mata'ituina faiga i le taimi moni, iloilo fa'amaumauga, ma pulea faiga e fa'aaoga ai ata fa'ata'ita'i, fa'ailo, ma lipoti.
5. Fesootaiga i le va o Tagata ma Masini (HMI): O le HMI o se vaega o le polokalama SCADA e faʻaalia ai faʻamatalaga i foliga faʻataʻitaʻi e faigofie ona malamalama i ai le aufaigaluega. E ala i le HMI, e mafai e le aufaigaluega ona vaʻai i le tulaga o le polokalama, faʻamatalaga tuai, ma faia ni gaioiga faʻatonutonu pe a manaʻomia.
Galuega ma Fa'amanuiaga o le SCADA
E tele galuega ma aogā taua a le SCADA e taua tele ai i galuega tau alamanuia:
1. Mata'ituina i le Taimi Moni: Faatasi ai ma le SCADA, e mafai e le au fa'agaoioia ona mata'ituina le tulaga ma le fa'atinoga o faiga fa'apisinisi i le taimi moni. E aofia ai ma fa'atulagaga fa'atino e pei o le vevela, mamafa, tafe, ma le tulaga o le masini.
2. Puleaina o Faagasologa: E mafai e le SCADA ona faia le pulea otometi faapea foi ma le faatinoina o galuega faatino pe a manaomia. E mafai ona aofia i le pulea le faatonutonuina o le faagaoioiga o masini, faagaoioia o faailoilo, po o le suia o faatulagaga o le polokalama.
3. Aoina ma Iloiloina o Faʻamatalaga: E aoina e le SCADA faʻamatalaga faʻatino mai vaega eseese i totonu o le polokalama ma teuina i totonu o se faʻamaumauga. Ona mafai lea ona iloiloina nei faʻamatalaga e iloa ai aga masani, faʻaleleia atili le faʻatinoga, ma foia ai faʻafitauli.
4. Lipoti ma le Siakiina: Faatasi ai ma le galuega faatino o lipoti, e maua ai e le SCADA ni malamalamaaga loloto i le faatinoga o le polokalama. E aofia ai lipoti i aso taitasi, vaiaso taitasi, ma masina taitasi, faapea foi ma lipoti faapitoa e pei o faailoilo ma tapunia.
5. Puipuiga ma le Fa'atuatuaina: Ua mamanuina le SCADA e fa'aleleia atili ai le puipuiga ma le fa'atuatuaina o le polokalama e ala i le mata'ituina lelei, vave iloa o fa'afitauli e ono tula'i mai, ma gaioiga fa'asa'o otometi.
6. Ausia o le Lelei o Galuega: Faatasi ai ma le faaleleia atili o galuega faatino e ala i le SCADA, e mafai e pisinisi ona ausia le maualuga o le lelei o galuega e ala i le faaitiitia o le faamaimauina o le malosi, faalauteleina o le ola o masini, ma faaleleia atili ai le lelei o oloa.
Fa'atinoina o le SCADA ma Lu'itau
O le faʻatinoina o le SCADA e aofia ai ni laʻasaga ma ni vaega e tatau ona pulea ma le faʻaeteete ina ia mautinoa le manuia. E mafai ona faigata ma luʻitauina lenei faiga, faʻatasi ai ma ni nai mea taua e mafaufau i ai:
1. Fuafuaina o le Faiga: Atiina ae o se mamanu atoatoa o le faiga e faʻavae i luga o manaʻoga faʻapitoa a le alamanuia. E aofia ai le filifilia o masini komepiuta ma polokalama faakomepiuta, faʻapea foʻi ma le mamanuina o se fausaga fesoʻotaʻiga lelei.
2. Tuufaatasiga: O se tasi o luʻitau tetele i le faʻatinoina o le SCADA o le tuʻufaʻatasia lea o vaega ma faiga eseese o loʻo iai. E masani ona aofia ai le fetaui lelei o masini komepiuta eseese, polokalama faakomepiuta, ma polokalame faʻafesoʻotaʻi.
3. Puipuiga: Faatasi ai ma le alualu i luma o tekinolosi faamatalaga, ua avea ai le saogalemu i luga o le initaneti ma se mataupu taua mo polokalama SCADA. O le puipuia o polokalama mai osofaiga i luga o le initaneti, e pei o le hacking ma le malware, e taua tele aua o latou aafiaga e mafai ona faatamaia ai galuega taua tau alamanuia.
4. Tausiga ma Fa'afouga: Mo le fa'atinoga sili ona lelei o le SCADA, e taua tele le tausiga masani ma fa'afouga o le polokalama. E aofia ai fa'afouga o polokalama faakomepiuta, fa'asa'oga o mea sese, ma fa'aleleia atili o gafatia ma le saogalemu o le polokalama.
5. A'oa'oga Fa'aletagata: O le fa'agaoioia o le SCADA e mana'omia ai tomai fa'apitoa e tatau ona a'oa'oina e le au fa'agaoioia ma le au tekinisia. O a'oa'oga faifai pea mo le aufaigaluega o lo'o a'afia ai e taua tele ina ia mautinoa le lelei ma le fa'atuatuaina o polokalama SCADA.
Le Lumanai o le SCADA
E foliga manuia le lumanaʻi o tekinolosi SCADA aʻo faʻaauau pea ona alualu i luma tekinolosi faʻamatalaga ma fesoʻotaʻiga. O aga autū e faʻamoemoe e aʻafia ai le alualu i luma o le SCADA e aofia ai:
1. Feso'ota'iga o le IoT (Initaneti o Meafaitino): E mafai ai e le IoT ona fa'afeso'ota'i ma fegalegaleai le tele o masini i totonu o se faiga SCADA. E tatala ai avanoa mo le mata'ituina ma le pulea auiliili ma auiliili.
2. Atamai Fa'apitoa (AI) ma le A'oa'oina o Masini: E mafai ai e le AI ma le a'oa'oina o masini ona faia ni su'esu'ega loloto ma sili atu ona faigata o fa'amaumauga. E mafai e polokalama SCADA e fa'aaogaina le AI ona fa'atino le iloa o mea e le masani ai, vavaloina o tausiga, ma le fa'aleleia atili o masini i se auala sili atu ona lelei.
3. Fa'aogaina o le Ao (Cloud Computing): O le teuina ma le fa'agasoloina o fa'amaumauga SCADA i le ao e maua ai le tele o le fetu'una'iga, fa'alauteleina, ma le faigofie ona maua. E mafai ai fo'i ona tu'ufa'atasia fa'amaumauga mai nofoaga lautele.
4. Puipuiga Maualuga i luga o le Initaneti: Ona o le faʻateleina o taufaʻamataʻu i luga o le initaneti, o le a faʻaauau pea ona faʻaleleia atili tekinolosi puipuiga o le SCADA i le lumanaʻi e puipuia ai faiga mai osofaʻiga faʻaonaponei.
5. Fa'aleleia atili o le Fa'aoga: Faatasi ai ma le atina'eina o tekinolosi HMI, o le a fa'aauau pea ona fa'aleleia e le SCADA le fa'aoga ina ia sili atu ona faigofie ona malamalama i ai ma faigofie ona fa'aoga, ma mafai ai e le au fa'agaoioia ona galulue lelei ma lelei.
I'uga
O faiga SCADA o se vaega taua tele i le tele o pisinisi faʻaonaponei, e mafai ai ona sili atu le lelei o le mataʻituina, pulea, ma le faʻaleleia atili o faiga faʻapisinisi. Faatasi ai ma lona lautele o galuega faatino ma penefiti, ua avea ai le SCADA ma se fofo faʻatuatuaina mo le puleaina o galuega faʻapisinisi faigata ma maualuga le lamatiaga. E ui o loʻo i ai pea luʻitau, ae o le lumanaʻi o le SCADA e foliga mai e susulu, faʻatasi ai ma faʻafouga faʻatekonolosi o loʻo faʻaauau pea ona tuleia tuaoi o gafatia o nei faiga. O le mea lea, o le malamalama atoatoa ma le faʻatinoina lelei o le a mafai ai e pisinisi ona faʻaauau pea ona ausia le maualuga o le lelei ma le faʻatuatuaina i le lumanaʻi.