Nhazi Ọwa Ntugharị iji Mee Ka Mmiri Na-asọba na Turbine Ka Mma
N'ime ụlọ ọrụ ike hydroelectric (PLTA) na obere mmiri eletrik, otu n'ime isi ihe dị mkpa maka ihe ịga nke ọma bụ otu esi eduzi mmiri gaa na turbine n'ụzọ kwụsiri ike, dị nchebe, na nke dị irè. Mmiri bara ụba anaghị emepụta ike kachasị na akpaghị aka ma ọ bụrụ na anaghị achịkwa mmiri ya nke ọma. Nke a bụ ebe ọwa ntụgharị na-arụ ọrụ dị oke mkpa: ha na-arụ ọrụ iji tụgharịa ụfọdụ mmiri ma ọ bụ ọwa isi na sistemụ ike, wee weghachite ya na osimiri mgbe ọ gafere turbine. Isiokwu a na-atụle ụkpụrụ, akụkụ, na ihe ndị metụtara teknụzụ na nhazi ọwa ntụgharị iji mee ka mmiri na turbine dịkwuo mma.
1. Nkọwa na Ọrụ nke Ọwa Ntugharị
Ọwa ntụgharị bụ akụrụngwa hydraulic nke na-eduga mmiri site na isi iyi (osimiri, ọwa mmiri, ma ọ bụ dam) gaa na ihe na-emepụta ihe. N'adịghị ka nnukwu dam ndị na-emepụta ebe nchekwa mmiri, sistemụ ntụgharị na-ejikarị mmiri na-asọ asọ, ya bụ, ha na-eji mmiri ebumpụta ụwa na-enweghị obere nchekwa. Ọrụ bụ isi nke ọwa ntụgharị gụnyere:
1. Jide ihe mgbapụta achọrọ iji kwọọ turbine ahụ dịka ikike imewe si dị.
2. Mee ka mmiri ahụ kwụsie ike ka turbine ahụ wee nata mmiri na-agbapụta mgbe niile ma ghara ịgbanwe nke ukwuu.
3. chịkwaa ihe ruru unyi na ihe mkpofu ka ọ ghara imebi turbine ahụ ma ọ bụ belata arụmọrụ ya.
4. Belata mfu ike (isi mfu) n'ihi esemokwu, mgbagọ dị nkọ, ma ọ bụ akụkụ ọwa na-ekwesịghị ekwesị.
5. Debe nchekwa site n'inye ebe ndị na-asọfe mmiri, ụzọ mmiri na-asọfe mmiri, na nchekwa idei mmiri.
N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọwa ntụgharị bụ "ụzọ ike" nke na-eme ka ike mmiri ahụ ruo turbine n'ọnọdụ kacha mma.
2. Isi ihe ndị na-ekpebi imewe
Tupu ịchọpụta ọdịdị na nha nke ọwa ahụ, ndị na-eme atụmatụ ga-aghọta ọtụtụ paramita bụ isi:
– Mwepụ nhazi (Q): ọnụọgụ mmiri achọrọ ịbanye na turbine (m³/s).
– Isi Net (Hnet): ọdịiche dị irè dị n'ịdị elu fọdụrụ mgbe ewepụsịrị mfu ike.
– Àgwà osimiri: obere oge na oke mmiri ozuzo, mkpọda akwa, obosara osimiri, na ụdị idei mmiri.
– Nsụda mmiri: nha na njupụta nke ihe ndị dị n'ime ala, ọkachasị n'oge mmiri ozuzo.
– Ọnọdụ ala na ala: chọpụta nkwụsi ike nke ihe owuwu, ihe achọrọ maka mkpuchi ala, na ihe egwu nke mbuze ala.
– Ihe achọrọ maka gburugburu ebe obibi: mbelata kacha nta nke ga-anọgide na-asọba n'osimiri ahụ (mmiri gburugburu ebe obibi).
Nhazi dị mma na-eme ka mkpa ike, nchekwa, ọnụ ahịa ihe owuwu, na nkwado gburugburu ebe obibi dị mma.
3. Isi ihe dị na ọwa ntụgharị
Sistemụ ntụgharị na-enwekarị ọtụtụ akụkụ jikọtara ọnụ:
a. Ụlọ Ntinye
Ebe a na-aṅụ mmiri bụ ebe a ga-amalite ịṅụ ya. A na-ahọrọ ebe ọ ga-adị ka:
- dị mfe iduzi mmiri,
- ọ dị nchebe nke ukwuu site na mbuze na idei mmiri,
- belata ntinye nke sedimenti.
A na-ejikarị ihe e ji ekpofu ihe (ihe nzacha dị nkọ) echekwa ihe oriri ahụ iji chekwaa alaka osisi, plastik, na nnukwu ihe mkpofu.
b. Ọwa Isi
Ọwa mbufe ahụ na-ebuga mmiri site na ebe a na-etinye mmiri gaa na tankị ebe a na-edobe mmiri ma ọ bụ n'ihu mmiri. Ọwa ahụ nwere ike ịbụ:
- ọwa mepere emepe, dabara adaba maka ọdịdị ala dị nro na ọnụ ahịa dị ala,
– paịpụ (mpenstok mbụ), ọ bụrụ na ala ahụ siri ike ma ọ bụ ịchọrọ ibelata mfu.
Nhazi nke ọwa mbufe kwesịrị imesi ike na ọnụego mmiri kwesịrị ekwesị. Oke nwayọ na-eme ka ájá daa; oke ọsọ na-eme ka ike gwụ na ihe egwu nke mbufe.
c. Ebe Obibi (Ọnyà Ájá)
Maka turbines—karịsịa turbines Pelton na Turgo—ájá sedimenti nwere ike ime ka nozzle na runner yie ngwa ngwa. Emebere bed ndị na-ada ada iji belata ọsọ mmiri, na-eme ka sedimenti daa n'ala wee si n'ọnụ ụzọ drain wụpụ mmiri.
d. Forebay na Spillway
Ebe a na-adọba mmiri bụ ebe a na-edebe mmiri tupu mmiri abanye na ebe a na-adọba mmiri. Ọrụ ya bụ ime ka mmiri ahụ sie ike ma nye ohere maka mmiri na-asọfe site na ebe a na-adọba mmiri ma ọ bụrụ na mmiri ahụ karịrị akarị. Ebe a na-adọba mmiri na-egbochi nrụgide gabigara ókè na mmiri na-asọfe nke nwere ike imebi ebe a na-adọba mmiri ma ọ bụ ihe owuwu ya.
e. Penstock gaa na turbine
Ọ bụ ezie na penstock abụghị akụkụ nke ọwa mepere emepe, ọ bụ usoro ntụgharị. Mgbanwe site na preebay gaa na penstock ga-adị mfe iji belata mfu ike ma zere vortices nke nwere ike ịbanye n'ikuku.
4. Ụkpụrụ Hydraulic Iji Mee Ka Ọdịmma Ka Mma
Ime ka mmiri na-eruba n'ime turbine ka mma na-elekwasị anya n'ịkwado Hnet dị elu dịka o kwere mee. Ike mfu (isi mfu) na-eme n'ihi:
- esemokwu nke mgbidi ọwa/pipe,
- mgbanwe na ngalaba obe,
- ntụgharị,
- ọgba aghara.
N'ime ọwa mepere emepe, ndị na-eme atụmatụ na-ejikarị usoro Manning eme atụmatụ mmekọrịta dị n'etiti mkpọda, oke ọwa, na ọsọ mmiri. N'echiche, usoro nhazi gụnyere:
1. Chọpụta ebe ọwa ga-esi gbapụ (trapezoidal ma ọ bụ square) nke ọma maka mmiri kwụsiri ike.
2. Họrọ ihe mkpuchi dị ka simenti, ihe owuwu, ma ọ bụ geomembrane iji chịkwaa oke ike na mmiri na-agbapụta.
3. Belata ntụgharị dị nkọ; ọ bụrụ na a gaghị ezere ya, jiri nnukwu radius ntụgharị na nchebe ugwu.
4. Zere mgbanwe mberede n'elu elu nke na-akpali ọgba aghara na ike cavitation n'ebe ndị a kpọchiri akpọchi.
5. Jikwaa ọsọ dị oke mkpa nke ihe ndị dị n'ime ala, ka ihe ndị ahụ ghara ịchịkọta mana ghara imebi ọwa ahụ.
Ihe si na ya pụta bụ mmiri "dị jụụ mana dị ike": ọ na-agba ọsọ nke ọma iji buru mmiri nke ọma, mana ọ kwụsiri ike nke ọma iji zere mmebi.
5. Nchịkwa mmiri na ihe mkpofu: Ihe Ndị Na-ekpebi Ndụ Turbine
Ọtụtụ sistemụ obere mmiri anaghị eru ogologo oge nhazi ha n'ihi nsogbu sedimenti. Ya mere, nhazi ọwa ntụgharị kwesịrị ịgụnye atụmatụ ndị a:
- Ebe a na-edebe ihe mkpofu: ihuenyo siri ike na ebe a na-etinye ihe na ihuenyo dị mma dị nso na ebe a na-etinye ihe.
– Ọnyà ájá zuru oke: ogologo na omimi zuru oke iji tinye ájá nke nha ụfọdụ (a na-ekpebi site na data sedimenti).
– Ọnụ ụzọ mmiri ọkụ: dị n'ebe a na-edebe ihe ndị dị n'ime ala, ọ dị mfe ịrụ ọrụ, ọ dịkwa mma maka onye na-arụ ọrụ.
– Nnweta mmezi: ụzọ nyocha, ebe ọrụ na ebe nhicha.
Isi ihe dị mkpa maka imewe abụghị naanị "ịrụ ọrụ mgbe ọ dị ọhụrụ," kamakwa ọ dị mfe ilekọta ya ruo ọtụtụ afọ.
6. Nchekwa ihe owuwu na iguzogide idei mmiri
Ọwa ntụgharị ga-enwerịrị ike iguzogide oke mwepụta. Nzọụkwụ ụfọdụ dị mkpa:
– O nwere ebe a na-anaghị ebuli elu nke ọma (elu mmezi) nke na mmiri agaghị eru mgbe ebili mmiri ma ọ bụ mmiri na-apụta.
- Nchedo ugwu site na iji nkume e ji nkume rụọ, gabions, ma ọ bụ ahịhịa eme ihe.
– Ọdịdị mmiri dị n'ihu ma ọ bụ ebe a na-etinye mmiri iji wepụ ihe ndị na-apụ apụ n'anya.
- Lelee ọnụ ụzọ ámá na mmechi mberede iji belata mmiri na-abanye na penstock ma ọ bụrụ na mmebi emee.
N'ebe ndị ala na-asọ asọ, ọwa mmiri ga-ezere ugwu ndị na-adịghị agbanwe agbanwe. Ọ bụrụ na nke a agaghị ekwe omume, a chọrọ ka ala sie ike, mmiri mmiri na-asọpụta, na nlekota ala.
7. Ihe Ndị A Na-atụle n'Ọrụ na Gburugburu Ebe Obibi
Nhazi teknụzụ ekwesịghị ileghara akụkụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na gburugburu ebe obibi anya.
- ịnọgide na-enwe obere mmiri na-asọpụta maka gburugburu ebe obibi,
- izere oke nsogbu nye mbugharị azụ (ebe ọ dị mkpa),
– na-atụle mkpa mmiri ma ọ bụ mmiri nkịtị nke obodo ahụ,
- gbochie mgbanwe n'ọdịdị osimiri nke na-akpali mbuze ala.
N'ọtụtụ ọrụ, a na-ekpebi ihe ga-eme n'ọdịnihu site na nnabata obodo na irube isi na iwu gburugburu ebe obibi.
8. Kesimpulun
Nhazi ọwa ntụgharị bụ ntọala dị oke mkpa maka ijide n'aka na turbines na-enweta mmiri kachasị mma, ma n'ihe gbasara mwepụta, nkwụsi ike, na ịdị mma (enweghị sedimenti na ihe mkpofu). Site n'ịtụle paramita mmiri, ọdịdị ala, mfu ike, njikwa sedimenti, na nchekwa na ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi, sistemụ ntụgharị nwere ike ime ka arụmọrụ mmepụta dịkwuo mma ebe ọ na-agbatị ndụ turbine. N'ikpeazụ, ọwa ntụgharị abụghị naanị "ọwara nnyefe mmiri," kama ọ bụ sistemụ e mepụtara nke na-ekpebi etu ike mmiri ga-esi dị irè ka ọ bụrụ ọkụ eletrik n'ụzọ a pụrụ ịdabere na ya na nke na-adịgide adịgide.
