Usoro maka ịgbakọ ọnọdụ ụgbọ mmiri site na iji mbara igwe
N'etiti ọganihu na ngwaọrụ GPS na dijitalụ, usoro nke ịgbakọ ọnọdụ ụgbọ mmiri site na iji mbara igwe (njem mbara igwe ma ọ bụ njem mbara igwe) ka dị mkpa. Karịa naanị ihe ntụrụndụ ịhụnanya maka ndị ọkwọ ụgbọ mmiri n'oge gara aga, nkà a na-eje ozi dị ka ihe nkwado dị mkpa mgbe sistemụ eletrọnịkị mebiri, akara efuola, ma ọ bụ ngwa ọrụ dara. Site n'iji ihe ndị dị n'eluigwe - Anyanwụ, Ọnwa, mbara ala, na kpakpando - onye na-akwọ ụgbọ mmiri nwere ike ikpebi ọnọdụ ụgbọ mmiri n'oghere mmiri. Isiokwu a na-atụle ụkpụrụ ndị bụ isi, ngwaọrụ ejiri mee ihe, na usoro bara uru maka ịgbakọ ọnọdụ ụgbọ mmiri site na iji mbara igwe.
1. Ụkpụrụ Ndị Dị Mkpa nke Ịnyagharị Eluigwe na Ala
Njem nlegharị anya nke mbara igwe dabere na ịtụ akụkụ elu (elu) nke ahụ dị n'eluigwe ma e jiri ya tụnyere mbara igwe n'oge enyere. Ọ bụrụ na anyị maara:
1) oge nlele ziri ezi nke ukwuu,
2) ọnọdụ nke ihe ndị dị n'eluigwe n'oge ahụ (site na data mbara igwe), na
3) nkuku a tụrụ nke elu nke ahụ eluigwe,
Mgbe ahụ, anyị nwere ike ise ahịrị ọnọdụ (LOP) na map ahụ. Site na ijikọta LOP abụọ ma ọ bụ karịa site na ihe ndị a hụrụ n'eluigwe dị iche iche, anyị na-enweta ebe njikọ nke na-aghọ ọnọdụ atụmatụ ụgbọ mmiri ahụ (dozie).
N'echiche, mgbe kpakpando dị n'ogo dị elu karịa mbara igwe, ụgbọ mmiri ahụ nọ n'elu nnukwu okirikiri n'elu ụwa nke a na-akpọ okirikiri nke elu nhata. N'ihi na okirikiri ahụ buru ibu nke ukwuu na chaatị ụgbọ mmiri, a pụrụ iwere obere akụkụ ya dị ka ahịrị kwụ ọtọ: nke ahụ bụ LOP.
2. A chọrọ akụrụngwa
Iji mee ngụkọ mbara igwe nke ọnọdụ ụgbọ mmiri, akụrụngwa bụ isi gụnyere:
– Sextant: ngwa ọrụ maka ịtụ akụkụ dị n'etiti ihe ndị dị n'eluigwe na mbara igwe (elu nke ihe ndị dị n'eluigwe).
– Chronometer: elekere ụgbọ mmiri ziri ezi, nke a na-ahazi n'oge ọkọlọtọ (ọ na-abụkarị UTC/GMT).
– Nautical Almanac: nwere data kwa elekere gbasara ọnọdụ nke ihe ndị dị n'eluigwe (na mmezi nkeji/sekọnd).
– Tebụl mbelata ma ọ bụ usoro mgbakọ na mwepụ: dịka ọmụmaatụ Tebụl Mbelata Anya (HO 249/HO 229) ma ọ bụ mgbakọ trigonometric aka.
- Chaatị ụgbọ mmiri, pensụl, onye na-achị na onye na-eme atụmatụ ihe: ise LOP ma nweta ndozi.
- Kompas na ndekọ ọsọ (nhọrọ mana ọ bara uru): iji mee atụmatụ ọnọdụ mmalite tupu ndozi mbara igwe.
Ọ bụ ezie na e nwere ugbu a ihe mgbakọ na mwepụ na ngwa, ụkpụrụ bụ isi ka dị otu a: nha sextant + oge ziri ezi + almanac + mbelata + atụmatụ.
3. Ịtụ ihe site na iji ihe e ji atụ ihe: Ịhụ "anya"
Nzọụkwụ mbụ bụ ilele anya (anya). Dịka ọmụmaatụ, maka Anyanwụ:
1) Họrọ ihe: A na-ejikarị anyanwụ eme ihe n'ihi na ọ dị mfe ịhụ ya; a na-eji kpakpando eme ihe n'oge chi jiri/ụtụtụ; a pụkwara iji mbara ala na ọnwa mee ihe.
2) Tụọ elu nke ihe eluigwe (Hs): tụọ sextant ruo mgbe onyinyo nke ihe eluigwe "metụrụ" ahịrị mbara igwe.
3) Dekọọ oge UTC na sekọnd ziri ezi: n'ihi na mgbanwe dị n'ọnọdụ ihe ndị dị n'eluigwe na-agbanwe ngwa ngwa, oge nke gbanyụrụ site na sekọnd 4 nwere ike ịpụta ihe dị ka maịlụ 1 na longitude (ihe dị ka, n'ihi na ụwa na-agbagharị 15° kwa awa).
4) Mee ugboro ugboro: were ọtụtụ nha ma were nkezi iji belata mmejọ.
Maka kpakpando, a na-ahụkarị ihe ndị a na-ahụ mgbe mbara igwe ka na-apụta ìhè nke ọma: chi ọbụbọ nkịtị. Maka anyanwụ ehihie, usoro a na-ejikarị atụ elu iji nweta ahịrị nke ọnọdụ siri ike (LOP) wee chọtakwa latitude nke ụzọ meridian (ngwụcha).
4. Mmezi Sextant: Site na Hs ruo Ho
Akuku nke sextant (Hs) na-agụ adịghị njikere maka ojiji. A ghaghị idozi ya ruo n'ogo a na-ahụ anya (Ho) site na iji ọtụtụ mmezi ọkọlọtọ:
– Njehie Ndepụta (IE): njehie efu na sextant. A na-akwụghachi ụgwọ site na nhazi ndepụta.
– Mbelata (ndozi nke mbara): n'ihi na onye na-ekiri ihe na-eme n'elu oke osimiri, mbara igwe yiri ka ọ "na-ada". Mbelata na-adabere n'ịdị elu anya site n'elu.
– Refraction (refraction ikuku): ikuku na-agbagọ ìhè ka ihe ndị dị elu.
– Ndozi Anyanwụ/Ọnwa: maka Anyanwụ na Ọnwa enwere ndozi ndị ọzọ dịka semidiamita (ịtụ akụkụ elu/ala) na parallax (karịsịa Ọnwa).
Mgbe emechara mgbanwe niile, a ga-enweta Ho. A na-eji uru Ho a eme ihe n'usoro mbelata iji nweta LOP.
5. Chọpụta data gbasara ihe ndị dị n'eluigwe site na Almanac
Site na Nautical Almanac, onye navigator ahụ weere:
– GHA (Angle Greenwich Hour): akụkụ elekere nke ahụ eluigwe ma e jiri ya tụnyere meridian Greenwich, nke metụtara longitude.
– Mbelata (Disemba): “ebe dị anya nke eluigwe” nke ihe ahụ, ugwu (+) ma ọ bụ ndịda (-).
Ebe ọ bụ na almanacs na-enyekarị uru kwa elekere, a na-eme interpolation maka nkeji na sekọnd nke oge nlele. Izi ezi nke interpolation dị mkpa, ọkachasị maka ọnwa na-aga ngwa ngwa.
6. Usoro nbanye (Marcq St. Hilaire)
Ụzọ kachasị eji agbakọ LOP nke oge a bụ usoro intercept. N'ụzọ bụ isi, anyị na-atụnyere elu "ọnọdụ echere" site na ọnọdụ echere (AP) na elu a hụrụ (Ho) n'ezie.
Nzọụkwụ dị ngwa bụ:
1) Chọpụta ọnọdụ atụmatụ (DR/EP): site na ngụkọta oge nwụrụ anwụ (ụzọ na anya njem) ma ọ bụ ọnọdụ ikpeazụ emere atụmatụ.
2) Họrọ Ọnọdụ Ebumnobi (AP): gbaa gburugburu iji mee ka ngụkọ dịkwuo mfe (dịka ọmụmaatụ, latitude gburugburu na LHA gburugburu).
3) Gbakọọ LHA (Akuku Awa Mpaghara):
LHA = GHA ± longitude (a na-agbanwe akara ngosi: a na-ewepụkarị longitude ọwụwa anyanwụ, a na-agbakwụnye longitude ọdịda anyanwụ—dabere na mgbakọ tebụl ejiri).
4) Gbakọọ ịdị elu mgbakọ na mwepụ (Hc) na azimuth (Zn) nke AP site na iji tebụl HO ma ọ bụ usoro trigonometry dị okirikiri.
5) Tụlee Ho na Hc:
Nkwụsịtụ = Ho − Hc (n'ime nkeji arc; 1′ ≈ 1 maịlụ ụgbọ mmiri).
– Ọ bụrụ na Ho > Hc: “n'ebe” (ụgbọ mmiri dị nso na ahụ eluigwe karịa AP)
– Ọ bụrụ na Ho < Hc: “pụọ” 6) Atụmatụ LOP: site na AP, see ahịrị azimuth gaa Zn wee tụọ nkwụsịtụ ahụ gaa/pụọ, tinye isi. Site na ebe ahụ see ahịrị kwụ ọtọ gaa na azimuth—nke ahụ bụ LOP. Site na otu ihe a hụrụ, anyị na-enweta otu ahịrị ọnọdụ. Ọ dịkarịa ala ahịrị ọnọdụ abụọ sitere na ahụ eluigwe abụọ (ma ọ bụ oge abụọ dị iche iche) dị mkpa maka ndozi. 7. Inweta Ndozi: Ijikọta LOP abụọ ma ọ bụ atọ E nwere ọtụtụ ụzọ isi wuo ndozi: - Ahụ eluigwe abụọ dị iche iche n'oge mmechi (dịka ọmụmaatụ, kpakpando abụọ n'oge chi jiri). - Anyanwụ ugboro abụọ na oge (ndozi na-agba ọsọ): LOP mbụ "na-ebugharị" dịka mmegharị ụgbọ mmiri si dị ruo oge LOP nke abụọ. - Ahụ eluigwe atọ: na-enye ndozi siri ike ma na-enye ohere maka nchọpụta njehie (LOPs na-etolite obere triangle). N'oge chi jiri, ndị na-anya ụgbọ mmiri na-ewerekarị kpakpando 3–5 n'ihi na: 1) kpakpando na-emepụta azimuth dị iche iche (LOPs na-ejikọta n'akụkụ dị mma), 2) oge nlele ahụ dị mkpụmkpụ, 3) mbara igwe ka doro anya. Nsonaazụ kachasị mma na-abụkarị mgbe LOP abụọ ahụ na-ejikọta nso 90°, ebe enweghị nghọta nha na-ebute obere mpaghara njehie. 8. Ịgbakọ Latitude Site na Mbelata Anyanwụ (Ọhụụ Ehihie) E wezụga usoro mgbochi, usoro bara uru nke ukwuu bụ ịhụ etiti ehihie maka latitude. Mgbe Anyanwụ rutere ebe kachasị elu kwa ụbọchị (ụzọ meridian), ntụzịaka Anyanwụ bụ kpọmkwem ugwu/ndịda na ngụkọ latitude na-adị mfe:
