Radius Atọm dị ka ihe onwunwe oge nke ihe
Atọm radius bụ otu n'ime ihe ndị na-agbanwe mgbe niile n'ofe tebụl periodic. Ịghọta mgbanwe dị na radius atom dị mkpa maka ịkọ amụma ihe ndị dị na anụ ahụ na kemịkalụ nke ihe ndị dị na ya na omume ha na ngwakọta. Isiokwu a ga-atụle echiche nke radius atom, otu o si agbanwe na tebụl periodic, na ihe kpatara mgbanwe ndị a ji eme.
Ịghọta Radius Atomic
Mgbada atọm bụ anya site na nucleus ruo elektrọn kachasị dị n'èzí na atọm na-anọpụ iche. Agbanyeghị, ebe ọ bụ na elektrọn dị n'ígwé ojii nke ihe omume nke na-enweghị oke doro anya, ịkọwa radius atọm kpọmkwem nwere ike isi ike. A na-eji ọtụtụ ụzọ atụ radius atọm:
1. Redịọs Covalent: A na-atụ ya site na anya dị n'etiti nuclei nke atọm abụọ ejikọtara ọnụ. A na-eji radius a eme ihe maka ihe ndị na-abụghị ọla.
2. Radius Ionic: A tụrụ ya na kristal ionic dị ka ọkara anya dị n'etiti cation dị n'akụkụ na nuclei anion.
3. Redius ọla: A tụrụ ya na kristal ọla dịka ọkara anya dị n'etiti nuclei atọm ọla dị n'akụkụ.
4. radius nke Van der Waals: A tụrụ ya site na anya dị n'etiti nuclei atọm nke na-emekọrịta ihe site na ike van der Waals na-adịghị ike.
Ụkpụrụ Mgbanwe na Radius Atọm na Tebụl Oge
Redị atọm na-egosi usoro mgbanwe mgbe niile na tebụl periodic, ma n'akụkụ periodic (ahịrị kwụ ọtọ) ma n'akụkụ otu (kọlụm kwụ ọtọ).
Mgbanwe n'ime Oge ahụ
Ka anyị na-aga site n'aka ekpe gaa n'aka nri n'ofe oge dị na tebụl periodic, radii atọm na-ebelata. Nke a bụ n'ihi ọtụtụ ihe:
1. Mmụba na Ike Nuklia: Ọnụọgụgụ proton dị na nuklia na-abawanye ka anyị na-agafe otu oge, na-eme ka ike nuklia dị irè dịkwuo elu. Nke a na-adọta elektrọn nso na nuklia.
2. Mkpụkọ Elektrọn Na-agbanweghị Agbanwe: Ọ bụ ezie na ọnụọgụ elektrọn na-abawanye, ha na-ejupụta orbitals n'otu shei ahụ. Mmetụta mara mma nke mmụba nke chajị nuklia karịrị nke a na-akpọghachi n'etiti elektrọn, yabụ radius atọm na-ebelata.
Ebe:
– Lithium (Li): Nọmba atọm nke atọ, radius atọm nke 152 pm.
– Beryllium (Be): Nọmba atọm nke 4, radius atọm nke 112 pm.
– Boron (B): Nọmba atọm 5, radius atọm 85 nke abalị.
Mgbanwe n'ime Klas Ndị Dị Iche Iche
Ka anyị na-agbada n'otu ìgwè, radii atọm na-amụba. Ihe ndị na-emetụta nke a bụ:
1. Mgbakwunye nke Shell Electron: Ihe ọ bụla dị n'otu obere nwere otu shei elektrọn karịa ihe dị n'elu ya. Mgbakwunye shei a na-eme ka anya dị n'etiti nucleus na elektrọn kachasị dị n'èzí dịkwuo elu.
2. Mmetụta Nchedo: Electron dị n'ime shei ndị dị omimi na-eme ka ụfọdụ ihe ndọta sitere na nucleus ghara ịdị irè, nke mere na elektrọn ndị dị n'èzí anaghị adọta ike dịka elektrọn dị na shei ndị dị nso na nucleus.
Ebe:
– Lithium (Li): Nọmba atọm nke atọ, radius atọm nke 152 pm.
– Sodium (Na): Nọmba atọm 11, radius atọm 186 nke abalị.
– Potassium (K): Nọmba atọm 19, radius atọm 227 pm.
Gịnị Mere Mgbanwe A Ji Mee?
Enwere ike ịkọwa mgbanwe na radius atọm na tebụl periodicals site na echiche ndị bụ isi na kemistri, dị ka chajị nuklia dị irè, mmetụta ihuenyo, na itinye shei elektrọn.
Ibu Isi Dị Irè
Ngụkọta ike nuklia dị irè bụ njikọ dị n'etiti nucleus na elektrọn ndị dị n'èzí mgbe ọ gbasịrị ajụjụ maka mmetụta nyocha nke elektrọn dị n'ime. Usoro a bụ:
\[ Z_{\text{eff}} = Z – S \]
Ebe \( Z \) bụ ọnụọgụ atọm (ọnụọgụ protons) na \( S \) bụ ọnụọgụ elektrọn dị na shei dị n'ime. Ka \( Z_{\text{eff}} \) na-abawanye, mmasị dị na elektrọn ndị dị n'èzí na-abawanye, na-eme ka radius atọm ahụ belata.
Mmetụta Nchekwa
Elektrọn dị n'ime shei ndị dị omimi na-echebe ma ọ bụ na-eme ka ụfọdụ ihe ndọta nke nucleus dị na elektrọn ndị dị n'èzí ghara ịdị irè. Ka shei elektrọn ndị dị ukwuu, otú ahụ ka mmetụta nchebe a si dị ukwuu, na-eme ka elektrọn ndị dị n'èzí ghara ịdị n'otu ma na-amụbakwa radius atọm.
Mgbakwunye Shell Electron
Oge ọ bụla anyị na-agbada otu ìgwè na tebụl periodic, a na-agbakwunye shei elektrọn ọhụrụ. Shei ọhụrụ a na-etinye elektrọn kachasị dị n'èzí site na nucleus, na-eme ka radius atọm dịkwuo elu.
Mmetụta nke Mgbanwe na Radius Atomic
Mgbanwe na radius atọm nwere mmetụta dị ukwuu na njirimara kemịkalụ na anụ ahụ nke ihe ndị dị n'ime ya.
Ike Ionization
Ike ionization bụ ike achọrọ iji wepụ elektrọn site na atọm na-anọpụ iche n'oge usoro gas. Ka radius atọm dị obere, otú ahụ ka nuklius na-adọtakwu elektrọn kachasị elu si eme ka ike ionization dịkwuo elu. N'aka nke ọzọ, radius atọm buru ibu na-eme ka ike ionization dị ala.
Njikọta Electron
Njikọta elektrọn bụ mgbanwe ike mgbe etinyere elektrọn na atọm na-anọpụ iche n'oge usoro gas. Ihe ndị nwere obere radii atọm na-enwekarị njikọ elektrọn dị elu n'ihi mmasị siri ike nke nucleus na elektrọn ọhụrụ ahụ.
Elektrọnegativity
Electronegativity bụ ikike nke atọm iji dọta elektrọn na njikọ kemịkalụ. Atọm nwere obere radii na nnukwu ike nuklia na-enwekarị ike ịnwe elektrọnegativity dị elu.
Njirimara Anụ Ahụ
Mgbada atọm na-emetụtakwa ihe ndị dị na anụ ahụ dịka njupụta, ebe agbaze, na ebe esi mmiri. Dịka ọmụmaatụ, ọla alkali nwere nnukwu radii atọm na-enwekarị obere ebe ịgbaze na ebe esi mmiri karịa ọla mgbanwe nwere obere radii atọm.
Mmechi
Atọm radius bụ otu n'ime ihe ndị dị mkpa maka nghọta nke omume nke ihe ndị dị na mmeghachi omume kemịkalụ dị iche iche na usoro anụ ahụ. Usoro mgbanwe nke radius atọm na tebụl oge na-egosipụta mgbanwe na chajị nuklia dị irè, mmetụta nyocha, na mgbakwunye nke shei elektrọn. Ịghọta radius atọm na-enye ndị ọkà mmụta sayensị ohere ibu amụma ihe ndị dị na kemịkalụ na anụ ahụ nke ihe, yana mmeghachi omume ha na ọchịchọ ha ịmepụta ihe ndị dị na ya. Ya mere, ọmụmụ nke radius atọm na-enye nghọta miri emi banyere nhazi na ihe ndị bụ isi nke ihe dị na eluigwe na ala.
