Kedu Ihe Bụ Okirikiri Nkume?
Okirikiri nkume bụ echiche dị mkpa na geology nke na-akọwa mgbanwe dị iche iche nke nkume site na usoro geological dị iche iche ruo ogologo oge. Okirikiri a na-egosi otu nkume nwere ike isi gbanwee n'etiti ụdị atọ bụ isi: igneous, sedimentary, na metamorphic, ma na-enye nghọta n'akụkọ ihe mere eme nke ụwa, nhazi ya, na usoro ndị na-agbanwe ihe mkpuchi ya mgbe niile. Ịghọta okirikiri nkume dị mkpa maka ịghọta mgbagwoju anya nke mbara ala anyị na ike ndị dị n'okpuru elu ya.
Ụdị Nkume Atọ Dị Mkpa
Nkume dị egwu
Nkume Igneous na-etolite site na oyi na ịgbaze nke ihe gbazere agbaze a na-akpọ magma. Mgbe magma jụrụ oyi n'okpuru elu ụwa, ọ na-emepụta nkume igneous na-abanye n'ime mmiri dị ka granite. Ọ bụrụ na magma erute elu ma gbapụta site na ugwu mgbawa, ọ na-ajụ oyi ngwa ngwa iji mepụta nkume igneous na-apụ apụ dị ka basalt ma ọ bụ pumice. A na-ekpebi udidi na ihe mejupụtara mineral nke nkume igneous site na ọnụego oyi, yana nwayọ nwayọ na-enye ohere ka kristal buru ibu mepụta, na-eduga na udidi ndị nwere ahịhịa siri ike.
Nkume sedimentary
Nkume sedimentary bụ ngwaahịa nke lithification, usoro nke na-achịkọta ma na-eme ka sedimenti ndị sitere na ihu igwe na mbibi nke nkume ndị dịbu adị. Nkume ndị a na-etolitekarị n'ígwé ma ọ bụ strata, yana oyi akwa kacha ochie n'ala. Ha nwere ike ịbụ clastic, nke e ji iberibe nkume ndị ọzọ (dị ka ájá ma ọ bụ shale) mepụta, kemịkalụ, nke sitere na ngwọta (dị ka limestone ma ọ bụ nnu nkume), ma ọ bụ organic, nke mejupụtara ihe ndị dị ndụ (dị ka kol). Nkume sedimentary dị oke mkpa maka ịghọta gburugburu ụwa na ụdị ndụ gara aga, ebe ọ bụ na ha na-enwekarị ihe ndị e ji ihe ndị dị ndụ mee.
Nkume Metamorphic
Nkume metamorphic na-esi na mgbanwe nke nkume ndị dịbu adị (igneous, sedimentary, ma ọ bụ nkume metamorphic ndị ọzọ) n'okpuru ọnọdụ nrụgide dị elu, okpomọkụ dị elu, ma ọ bụ mmiri mmiri na-arụ ọrụ na kemịkalụ. Usoro a, nke a maara dị ka metamorphism, na-ebute mgbanwe anụ ahụ na kemịkalụ ebe nkume ahụ ka siri ike. Dịka ọmụmaatụ, limestone nwere ike ịgbanwe ghọọ marble, shale nwekwara ike ịghọ slate. Nkume metamorphic dị mkpa maka ịchọpụta mmetụta nke ike tectonic na usoro okpomọkụ nke ime ụwa.
Usoro Na-akwalite Okirikiri Nkume
Okpomọkụ dị n'ime ụwa, ọrụ tectonic, ihu igwe, mbuze, na ndoputa ihe na-akpali okirikiri nkume. Usoro ndị a na-eme n'elu oge geological, gụnyere okike, mbibi, na mgbanwe nke nkume na-aga n'ihu.
Mbuli elu na Mbuli elu
Ihu igwe bụ imebi nkume n'elu ụwa site na iji ụzọ anụ ahụ, kemịkalụ, ma ọ bụ ihe ndị dị ndụ. Ihu igwe na-agbaji nkume n'ụzọ anụ ahụ na-agbanweghị ihe mejupụtara ha, dịka ihe atụ nke ịgbasa oyi na mgbasawanye okpomọkụ. Ihu igwe na-agụnye mgbanwe nke mineral site na mmeghachi omume na mmiri, gas, ma ọ bụ ihe ngwọta acidic, na-eduga na mineral ọhụrụ na ihe ndị na-agbaze. Ihu igwe na-agụnye ntinye aka nke ihe ndị dị ndụ, dị ka mgbọrọgwụ osisi na nje bacteria, n'ịkwatu nkume.
Mbuze na-esochi mgbanwe ihu igwe ma na-agụnye ibugharị ihe ndị sitere n'okike dịka mmiri, ifufe, ice, ma ọ bụ ike ndọda. A na-etinye ihe ndị a e bufere n'ime ebe dị iche iche, gụnyere ala osimiri, ọdọ mmiri, na oké osimiri, ebe ha na-agbakọta ma na-agbakọta ka oge na-aga iji mepụta nkume sedimentary.
Olili na Ịkwalite
Nchịkọta nke ihe ndị dị n'ime ala na-eduga n'ili, ebe ibu nke ihe ndị dị n'elu na-etinye nrụgide, na-eme ka ihe ndị dị n'ime ala dị n'ime ala dị n'ime ala dị n'ime ala. Lithification gụnyere ma njikọta na simentation, na-eme ka ihe ndị dị n'ime ala ..., na-enyere aka na simentation.
Ịgbaze na Ịmepụta Kristal
Usoro tectonic nwere ike ịkwanye nkume n'ime akwa ụwa, ebe okpomọkụ na nrụgide dị elu nke na-eme ka agbaze. Ihe a gbazere agbaze, ma ọ bụ magma, nwere ike ịgbaze n'okpuru elu, na-emepụta nkume ndị na-abanye n'ime mmiri, ma ọ bụ na-agbapụta site na mgbawa ugwu iji mepụta nkume ndị na-apụ apụ. Mkpụgharị nke mineral sitere na magma oyi na-enye aka na udidi na nhazi nke nkume ndị na-adịghị agbanwe agbanwe.
Mgbanwe nke Metamorphism
Mgbe nkume dị iche na nke e ji mee ha, ha na-agbanwe agbanwe. Nke a na-emekarị n'ime ụwa ma ọ bụ n'ókèala tectonic plate ebe nrụgide na okpomọkụ dị elu. N'oge mgbanwe ọdịdị, mineral dị n'ime nkume ahụ nwere ike ịmegharịghachi, hazie, ma ọ bụ meghachi omume iji mepụta mineral ọhụrụ, na-eme ka nkume dị arọ karịa, nke nwere udidi akwụkwọ ma ọ bụ nke na-enweghị akwụkwọ. Mgbanwe ọdịdị nwere ike ịgbanwe mineralology na nhazi nke nkume nke ukwuu, na-egosi ọdịdị mgbanwe nke okirikiri nkume ahụ.
Njikọta nke Okirikiri Nkume
Okirikiri nkume anaghị eso otu ụzọ kwụ ọtọ kama ọ bụ usoro dị mgbagwoju anya, nke jikọtara ọnụ ebe nkume nwere ike ịgbanwe ọtụtụ ugboro n'etiti ụdị dị iche iche. Nkume igneous nke a na-ekpughere na ihu igwe nwere ike ịghọ sedimenti, mepụta nkume sedimentiary site na lithification, wee gbanwee ghọọ nkume metamorphic site na okpomọkụ na nrụgide. Nkume metamorphic a nwere ike ịgbaze, na-emepụta magma nke ozugbo ọ jụrụ oyi, na-agbanwe ghọọ nkume igneous, si otú a na-emecha otu sekit ma eleghị anya na-amalite nke ọzọ.
Mkpa na Ngwa
Ịghọta okirikiri nkume dị oke mkpa maka ọtụtụ ojiji bara uru na nke sayensị. Ọ na-agwa anyị gbasara nkesa akụrụngwa okike (dịka ọmụmaatụ, mineral na mmanụ ọkụ fosil na-ejikọkarị na ụdị nkume ụfọdụ), njikwa gburugburu ebe obibi (dịka ọmụmaatụ, nhazi ala na ala), na ibelata ihe egwu eke (dịka ọmụmaatụ, ịghọta ọrụ mgbawa ugwu na ala ọma jijiji). Ọzọkwa, ọmụmụ nke nkume na mgbanwe ha na-enye ìhè na akụkọ ntolite ụwa, mgbanwe ihu igwe, na mmepe ndụ n'ime ọtụtụ nde afọ.
mmechi
Okirikiri nkume bụ ihe akaebe nke ọdịdị ụwa na-agbanwe agbanwe ma na-adịgide adịgide. Ọ na-egosi mgbanwe na-enweghị njedebe nke nkume ndị usoro geological na-akwalite, na-ekpughe njikọ dị mgbagwoju anya nke ike ndị na-akpụzi mbara ala anyị. Ọ bụ ezie na a naghị ahụ ya anya na nha oge mmadụ, okirikiri nkume dị mkpa na sistemụ Ụwa, na-emetụta ala, akụrụngwa, na gburugburu ebe obibi anyị na-adabere na ya. Ịghọta okirikiri a na-eme ka anyị ghọta usoro geological na akụkọ ihe mere eme dị mgbagwoju anya nke e dere na nkume n'okpuru ụkwụ anyị.
