Usoro nke Nhazi Kol
Kol enyela aka n'ọganihu mmadụ ruo ọtụtụ narị afọ site n'inweta ihe ndị bara ụba n'ike ya. Ịghọta otú ụdị kol si agụnye omimi miri emi n'ime oge geological, usoro ihe ndị dị ndụ, na mmegharị ụwa ndị na-esote nke na-agbanwe ihe ndị dị ndụ ka ọ bụrụ mmanụ ọkụ dị mkpa a. Isiokwu a na-enyocha usoro mgbagwoju anya nke nhazi kol, na-enyocha n'ime usoro ya, site na nchịkọta mbụ nke ihe ọkụkụ ruo na usoro ikpeazụ nke kolification nke na-emepụta ụdị kol dị iche iche.
Mmalite: Osisi nke Oge Carboniferous
Akụkọ banyere kol malitere n'oge Carboniferous, ihe dị ka afọ 360 ruo 290 nde gara aga. N'oge a, Ụwa dị nnọọ iche na ihe anyị maara taa. Ala mmiri juru eju, ihu igwe mmiri dị mmiri mmiri, na ọtụtụ osisi na-achịkwa ala ahụ, na-emepụta ebe dị mma maka mmalite nke mmepe kol.
Ka nnukwu osisi, ferns, na ihe ọkụkụ ndị ọzọ na-etolite ma na-ebi ndụ ha, ha mechara nwụọ ma daa n'ime mpaghara ndị a na-akpọ apịtị. Nje bacteria malitere imebi ihe osisi ahụ, mana n'ọnọdụ mmiri jupụtara na apịtị ndị a, ire ere ezughị ezu n'ihi enweghị oxygen, nke butere mkpokọta nnukwu ihe osisi na-erebeghị ere nke a maara dị ka peat.
Nhazi Peat: Nkebi Mbụ
Anụ bụ ihe na-ebute kol. Ọ bụ n'ozuzu ya ọtụtụ ihe osisi rere ure ma na-etolite n'ebe mmiri juru. Ka oge na-aga, oyi akwa nke osisi nwụrụ anwụ na-etolite ma na-arụ ọrụ nje bacteria ma na-ere ụfọdụ, na-aghọ peat.
Anụ nwere ike ịgbakọta n'ọtụtụ ebe, mana ihe ndị kacha mkpa na-etolite n'ime besịn ebe a na-achịkwa mmiri, na-ebelata arụmọrụ nke nje ndị na-emebi emebi nke na-adabere na oxygen. Ka ihe ndị dị ndụ na-aga n'ihu na-agbakọta, ọnọdụ mmiri na-egbochi ire ere ọzọ, na-echekwa ọdịnaya carbon dị mkpa maka mmepụta coal n'ọdịnihu.
Olili na Mkpụkọ: Mgbanwe gaa na Lignite
Ka usoro ihe ndị dị n'ala na-aga n'ihu, a na-eli akwa peat n'okpuru ihe ndị dị n'ime ala nke osimiri, ice glaciers, ma ọ bụ ifufe wetara. Kemgbe ọtụtụ nde afọ, ibu nke ihe ndị a dị n'elu na-eme ka peat ahụ dị n'ime ala, na-apịpụta mmiri ma na-eme ka ihe dị n'ime carbon ahụ dị n'ime ala. Nrụgide a, tinyere okpomọkụ dị n'ime ala nke sitere n'ime ụwa, na-amalite ịgbanwe peat ka ọ bụrụ ụdị coal a na-akpọ lignite, ma ọ bụ coal aja aja.
A na-eji lignite eme ihe site na obere carbon na oke mmiri dị elu ma e jiri ya tụnyere ụdị coal ndị toro eto. Ọ na-anọchite anya mmalite nke mmepụta coal, ebe a gbanwere naanị akụkụ ụfọdụ n'ime ihe ọkụkụ ahụ. N'agbanyeghị obere ike ya, a ka na-eji lignite eme ihe n'akụkụ ụfọdụ nke ụwa maka mmepụta ọkụ eletrik, karịsịa ebe enweghị coal dị elu.
Mmikpu ọzọ: Mmepụta nke Coal Bituminous
Ka oyi akwa peat-gbanwere-lignite na-abanye n'ime mmiri miri emi, okpomọkụ na nrụgide na-aga n'ihu na-abawanye. N'ọnọdụ ndị a, lignite na-enweta mgbanwe kemịkalụ na anụ ahụ ọzọ site na usoro a maara dị ka coalification. Oge a, nke a na-egosi nnukwu mfu nke mmiri na ihe ndị na-agbanwe agbanwe, na-eduga n'ịmepụta coal bituminous.
Kol bituminous dị ọchịchịrị, sie ike, ma nwee oke kabọn karịa lignite. Ọ na-anọchite anya ọkwa dị n'etiti n'ọkpụkpụ kol ma nwee uru kalori ka mma, nke na-eme ka ọ dịkwuo mma maka ojiji ụlọ ọrụ mmepụta ihe. Kol bituminous abụrụla isi ihe na-eme ka usoro ụlọ ọrụ mmepụta ihe na mmepụta ike ọdịnala dị. Agbanyeghị, ọdịnaya sọlfọ ya nwere ike ibute nnukwu nsogbu gburugburu ebe obibi mgbe a gbara ya ọkụ, nke na-eme ka o kwe omume iji teknụzụ njikwa mmetọ.
Ihe dị n'elu: Anthracite Coal
Ọ bụrụ na ọnọdụ ala na-akwado ogologo oge nke ili miri emi, mmụba nrụgide, na okpomọkụ dị elu, coal bituminous nwere ike ịgbanwe ọzọ ka ọ bụrụ anthracite, ọkwa kachasị elu nke coal. A na-amata Anthracite site na ọdịdị siri ike, na-egbuke egbuke na ọdịnaya carbon kachasị elu nke ụdị coal ọ bụla, gafere 90%.
Anthracite na-ere ọkụ nke ọma karịa kol ndị ọzọ ma nwee ike kachasị elu kwa otu olu, nke na-eme ka ọ dị oke mma maka usoro ikpo ọkụ na ígwè. Agbanyeghị, ọnọdụ ala dị mkpa maka imepụta ya pụtara na anthracite dị ụkọ ma e jiri ya tụnyere ụdị kol ndị ọzọ.
Mgbanwe Kemịkalụ: Usoro Mgbanwe Isi
N'oge usoro nchịkọta, ọtụtụ mgbanwe geochemical dị mkpa n'ịgbanwe ihe osisi ka ọ bụrụ kol. Ndị a gụnyere:
1. Njehie nke ihe ọkụkụ site na nje bacteria na ero na-ebute mmepụta nke ihe ndị dị ndụ.
2. Mgbanwe nke ọrịa diagnosis: Mkpakọ na ọrụ nje bacteria na-ebelata mmiri dị n'ime ya ma malite itinye ihe ndị dị ndụ n'ime ya.
3. Mmepụta: Nrụgide na okpomọkụ dị elu na-achụpụ ihe ndị na-agbanwe agbanwe dị ka methane na mmiri, na-eme ka carbon dịkwuo elu.
4. Polymethylenation: Hydrocarbons na-esi ísì ụtọ na aliphatic na-agbanwe agbanwe iji mepụta molekul buru ibu, na-emepụta nhazi macromolecular pụrụ iche nke kol.
Mmetụta Obodo na Gburugburu Ebe Obibi
Ebe na ụdị ebe a na-etinye kol na-emetụta nke ukwuu site na ihe gbasara ala na gburugburu ebe obibi karịa oge ala. Mmegharị tectonic nwere ike ime ka omimi nke kol lie dị iche iche, na-emetụta ụdị kol a na-ahụ na mpaghara ụfọdụ. Dịka ọmụmaatụ, Osimiri Appalachian dị na United States, Basin Kuznetsk dị na Russia, na Basin Bowen dị na Australia bara ụba na kol bituminous na anthracite, ebe nnukwu nkwụnye lignite dịkarịsịrị na mpaghara dịka Northern Great Plains dị na US na Latrobe Valley dị na Australia.
Mmechi: Usoro Ọdịdị Ala Na-agbanwe Agbanwe
Nhazi kol bụ njikọ na-adọrọ mmasị n'etiti usoro ihe ndị dị ndụ, kemịkalụ, na nke ala nke na-ewe ọtụtụ nde afọ. Njem site na apịtị ndị mara mma, nke oge ochie ruo na ihe ndị a na-egwupụta kol nke a na-egwupụta taa na-akọwapụta ọdịdị dị ike, nke na-agbanwe agbanwe nke ụwa anyị. Ịghọta usoro nhazi kol abụghị naanị na ọ na-enye nghọta n'akụkọ ihe mere eme nke ala kamakwa ọ na-egosipụta nguzozi dị nro nke ọnọdụ gburugburu ebe obibi dị mkpa maka imepụta akụrụngwa okike dị mkpa.
Ka ụwa na-agbanwe gaa na isi mmalite ike na-adịgide adịgide, nghọta mmalite na ihe onwunwe nke mmanụ ọkụ dị ka kol ga-anọgide dị oke mkpa maka ijikwa akụrụngwa ike dị ugbu a na ibelata mmetụta gburugburu ebe obibi nke ojiji ha. Ya mere, ọmụmụ banyere nhazi kol abụghị naanị nchọpụta nke gara aga, kamakwa akụkụ dị mkpa nke atụmatụ maka ọdịnihu na-adịgide adịgide.
