Mmeghachi omume Ọgwụ Ọjọọ na Ọgwụ Ọgwụ
Pendahuluan
Mmeghachi omume ọgwụ ọjọọ (ADRs) bụ okwu dị oke mkpa na ụlọ ọgwụ n'ihi na ha na-emetụta nchekwa onye ọrịa ozugbo. A na-akọwa ADR dị ka nzaghachi na-enweghị atụmatụ na nke na-emerụ ahụ nye ọgwụ nke na-eme na doses a na-ejikarị maka mgbochi, nchọpụta, ma ọ bụ ọgwụgwọ ọrịa, ma ọ bụ maka mgbanwe nke ọrụ ahụ ike. N'ọrụ ahụike, ADR nwere ike ịgbatị oge ọnụnọ ụlọ ọgwụ, mụbaa ọnụ ahịa nlekọta ahụike, belata ụdị ndụ ndị ọrịa, ma ọ bụ ọbụna bute ọnwụ. Ya mere, nghọta zuru oke nke ADRs, ihe ndị nwere ike ibute ha, na atụmatụ mgbochi na njikwa bụ ikike dị mkpa maka ndị na-ere ọgwụ n'ụlọ ọgwụ.
Echiche na Oke nke ROM
ROM dị iche na mmetụta ndị a na-ahụkarị, nke a pụrụ ịtụ anya ya ma dịkwa obere. ROM na-elekwasị anya karịa na mmetụta ọjọọ dị ukwuu ma ọ bụ nke a na-atụghị anya ya. Ọ dịkwa mkpa ịmata ọdịiche dị n'etiti ROM na njehie ọgwụ. Mmejọ ọgwụ na-eme n'ihi usoro adịghị mma (dịka ọmụmaatụ, ọgwụ na-ezighi ezi, dose na-ezighi ezi, onye ọrịa na-ezighi ezi), ebe ROM nwere ike ime ọbụlagodi mgbe ejiri ọgwụ nke ọma. Agbanyeghị, ha abụọ nwere ike ịdị n'otu, ebe njehie ọgwụ nwere ike ịkpalite ihe ọjọọ ndị yiri ka ha bụ ROM.
N'ụlọ ọgwụ ọgwụ, ọrụ onye na-ere ọgwụ abụghị naanị ịchọpụta ROM kamakwa ịtụle mmekọrịta ya na ọgwụ, oke ike ya, na mgbochi nwere ike ime. A na-eme nke a site na nyocha ahụike, nyocha ndekọ ahụike, nlekota ụlọ nyocha, na mkparịta ụka na-arụsi ọrụ ike na ndị otu ahụike na onye ọrịa.
Nhazi nke Mmeghachi omume Ọgwụ Ọjọọ
N'ozuzu, a na-ejikarị usoro ụdị A na ụdị B kewaa ROM, ọ bụ ezie na e nwere nhazi sara mbara.
1. Ụdị A (Emelitere)
Mmeghachi omume ọjọọ nke ụdị A (ROM) metụtara usoro ọgwụ nke ọgwụ ahụ, a na-atụ anya ya, ọ na-adaberekarị na dose. Ihe atụ gụnyere hypoglycemia nke insulin-ma ọ bụ sulfonylurea kpatara, ọbara ọgbụgba nke anticoagulant kpatara, na hypotension nke antihypertensive kpatara. Ebe ọ bụ na a na-atụ anya ha, ụdị A ROM dị mfe igbochi site na mgbanwe dose, nlekota ọgwụgwọ, na ịkụziri ndị ọrịa ihe.
2. Ụdị B (Ihe dị egwu)
Ụdị B ROM anaghị akọwapụta ihe ọ pụtara, ọ naghị adabere na dose, a na-ejikọkarị ya na mmeghachi omume nfụkasị ahụ ma ọ bụ nke na-adịghị ahụkebe. Ihe atụ ndị a ma ama gụnyere anaphylaxis na penicillin ma ọ bụ Stevens-Johnson syndrome maka ụfọdụ ọgwụ dịka lamotrigine ma ọ bụ sulfonamides. Ụdị ROM a na-adịkarị ize ndụ ma sie ike igbochi n'ihi na ọ nwere ike ime na obere doses na ndị ọrịa na-enweghị akụkọ ihe mere eme nke mmeghachi omume dị otú ahụ mbụ.
E wezụga ụdị A na B, ụfọdụ akwụkwọ na-amata ụdị ndị ọzọ dịka:
– Ụdị C (Adịghị Ala): na-apụta mgbe ejiri ya ogologo oge, dịka ọmụmaatụ mgbochi adrenal n'ihi corticosteroids na-adịghị ala ala.
– Ụdị D (Egbula oge): na-apụta n'oge, dịka ọmụmaatụ mmetụta teratogenic ma ọ bụ carcinogenic.
– Ụdị E (Ngwụcha ojiji): metụtara nkwụsị ọgwụ, dịka ọmụmaatụ ihe mgbaàmà nke ịkwụsị ọgwụ benzodiazepine.
– Ụdị F (Ọdịda): ọdịda ọgwụgwọ n'ihi mmekọrịta ọgwụ ma ọ bụ iguzogide ya, dịka ọmụmaatụ ọdịda ọgwụ mgbochi afọ ime n'ihi mkpali enzyme nke rifampicin.
Nkewa a na-enyere ndị na-ere ọgwụ ọgwụ aka ịkọ amụma maka usoro ihe omume, mepụta atụmatụ mgbochi, ma chọpụta ọgwụgwọ kwesịrị ekwesị.
Ihe Ndị Na-akpata Ihe Ize Ndụ Maka ROM
ROM bụ ihe dị iche iche. Ụfọdụ ihe ndị na-eme ka ihe egwu dịkwuo elu gụnyere:
1. Ihe ndị nwere ọrịa
Ndị agadi na ụmụaka nwere ọdịiche dị n'etiti ọgwụ na ọgwụ nke nwere ike ime ka ROM dịkwuo mma. Dịka ọmụmaatụ, ndị agadi nwere ike inwe mbelata ọrụ akụrụ na imeju, nke na-eme ka mwepụ ọgwụ dị nwayọ nwayọ na mmụba nke ihe egwu nke nsí. Akụkọ ihe mere eme nke nfụkasị ahụ, ọnọdụ nri, afọ ime, na ihe ndị metụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa (dịka mgbanwe na enzymes metabolic) na-ekerekwa òkè.
2. Ọrịa ndị na-efe efe na ọnọdụ ahụike
Mmebi akụrụ, nsogbu imeju, ọrịa obi, na nsogbu eletrọlitị nwere ike ime ka ohere nke ROM dịkwuo elu. Dịka ọmụmaatụ, ndị ọrịa nwere nsogbu akụrụ na-enwekarị ike inweta aminoglycoside n'ime ahụ, nke nwere ike ibute nephrotoxicity ma ọ bụ ototoxicity.
3. Mmekọrịta ọgwụ na ọgwụ
Iji ọtụtụ ọgwụ eme ihe n'otu oge na-eme ka ohere nke mmekọrịta ọgwụ na ọgwụ na ọrịa dịkwuo elu. Mmekọrịta nwere ike ime ka ọkwa ọgwụ dịkwuo elu (dịka ọmụmaatụ, warfarin na-emekọrịta ihe na ụfọdụ ọgwụ nje na-eme ka INR dịkwuo elu) ma ọ bụ belata irè nke ọgwụgwọ. Polypharmacy na-emekwa ka mgbagwoju anya nke usoro ọgwụgwọ dịkwuo elu, na-ebute mbelata nrubeisi nke ndị ọrịa na mmụba nke ihe egwu nke ihe ọjọọ.
4. Ọnụọgụ na oge ọgwụgwọ
Oke ọgwụ, oke titration ngwa ngwa, ma ọ bụ ojiji ogologo oge na-enweghị nyocha nwere ike ibute ROM. Ọgwụ ndị nwere obere nhazi ọgwụgwọ (dịka ọmụmaatụ, digoxin, lithium, phenytoin) chọrọ nlebara anya nke ọma.
Nchọpụta na Nyocha nke ROM na Omume Ahụike
Ịchọpụta ROM chọrọ nlezianya ahụike yana usoro akụkọ siri ike. Ihe ịrịba ama nke ROM nwere ike ịgụnye mgbaàmà ọhụrụ, mgbaàmà ndị ka njọ, mgbanwe na nsonaazụ ụlọ nyocha, ma ọ bụ mmeghachi omume akpụkpọ ahụ. Ndị na-ere ọgwụ na-ejikarị usoro nhazi eme ihe iji nyochaa ROM, dịka:
– Nyocha ihe kpatara ya: inyocha etu ọgwụ nwere ike isi mee ka mmeghachi omume pụta, dịka ọmụmaatụ site na iji usoro Naranjo.
– Nnyocha siri ike: ma mmeghachi omume ahụ ọ dị obere, dị oke njọ, dị oke njọ, dị ize ndụ, ma ọ bụ na-egbu egbu.
– Nyocha mgbochi: ma enwere ike igbochi ROM site na nhọrọ ọgwụ dị nchebe, mgbanwe dose, ma ọ bụ nlekota anya nke ọma.
Nleba anya dabere na ụlọ nyocha dị oke mkpa maka ụfọdụ ọgwụ, dịka ọrụ akụrụ maka aminoglycosides, electrolytes maka diuretics, enzymes imeju maka ọgwụ hepatotoxic, ma ọ bụ INR maka ọgwụgwọ warfarin.
Njikwa nke Mmeghachi omume Ọgwụ Ọjọọ
Ọgwụgwọ ROM dabere na ụdị na oke ya, mana ụkpụrụ izugbe gụnyere:
1. Ịchọpụta na ịkwụsị ọgwụ ndị a na-enyo enyo
Ọ bụrụ na ROM dị oke njọ ma ọ bụ na-eyi ndụ egwu, ịkwụsị ọgwụ ahụ na-abụkarị nzọụkwụ mbụ. Agbanyeghị, n'ọnọdụ ụfọdụ, mkpebi a ga-atụle uru ọgwụgwọ na nnweta nke nhọrọ ndị ọzọ.
2. Ọgwụgwọ nkwado na nke mgbaàmà
Dịka ọmụmaatụ, enwere ike inye ọgwụ antihistamine maka obere mmeghachi omume nfụkasị ahụ, mmiri ọgwụ n'ime akwara maka hypotension, ma ọ bụ bronchodilators maka bronchospasm. N'ọnọdụ anaphylaxis, ọgwụgwọ mberede dị ka epinephrine dị oke mkpa.
3. Iji ọgwụ mgbochi ma ọ bụ ọgwụgwọ kpọmkwem eme ihe
Ihe atụ: naloxone maka oke ọgwụ opioid, vitamin K maka ọbara ọgbụgba nke warfarin kpatara, ma ọ bụ N-acetylcysteine maka nsị paracetamol.
4. Nlekota na akwụkwọ ndị na-esochi ya
E kwesịrị idetuo ROM nke ọma n'akwụkwọ ndekọ ahụike iji gbochie mmadụ ịpụ ọzọ. Ọ dịkwa mkpa ka ndị ọrịa mara ọgwụ ndị ha ga-ezere.
Mgbochi ROM: Ọrụ dị mkpa nke ụlọ ọgwụ ahụike
Mgbochi bụ ụzọ kacha mma n'ihi na ROM na-enwekarị nnukwu ihe ga-esi na ya pụta. Ndị na-ere ọgwụ na-enye aka site na:
– Nyocha ọgwụ na imeziwanye ọgwụ iji belata ugboro ugboro nke ọgwụgwọ, dose na-ekwesịghị ekwesị, na mmekọrịta.
– Mgbanwe dose dabere na ọrụ akụrụ/imeju na ọnọdụ onye ọrịa.
– Nlekota ọgwụ ọgwụgwọ (TDM) na ọgwụ ndị nwere obere ihe ngosi ọgwụgwọ.
– Ịkụziri onye ọrịa gbasara ojiji ọgwụ, ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị ROM, na mkpa ọ dị ịgbaso iwu.
– Nlekọta ọgwụ site n'ịkọ akụkọ ROM nye sistemụ dị mkpa na ụlọ ọgwụ ma ọ bụ ndị ọchịchị dị mkpa, ka e wee nwee ike nyochaa usoro nchekwa ọgwụ mgbe niile.
Usoro ụlọ ọgwụ kwesịkwara ịkwado omenala nchekwa ndị ọrịa, gụnyere ntuziaka ahụike, ojiji nke usoro nkwado mkpebi ahụike, na mmekorita ọkachamara n'etiti onwe ha.
Mmechi
Mmeghachi omume ọgwụ ọjọọ (ADDs) bụ nnukwu ihe ịma aka na ụlọ ọgwụ, na-emetụta nchekwa nke onye ọrịa na nsonaazụ ọgwụgwọ nke ukwuu. Mmeghachi omume ọgwụ ọjọọ (ADDs) nwere ike ime n'ihi mmetụta ọgwụ a na-atụ anya ya ma ọ bụ mmeghachi omume a na-atụghị anya ya, yana ihe egwu dịka afọ, ọrịa ndị na-akpata ya, polypharmacy, na nsogbu akụkụ ahụ. Ndị na-ere ọgwụ ọgwụ na-arụ ọrụ dị mkpa n'ịchọpụta, inyocha, ijikwa, na igbochi ADDs site na nlekota ọgwụgwọ, ntinye aka dabere na ihe akaebe, agụmakwụkwọ ndị ọrịa, na akụkọ nlekọta ọgwụ. Site na usoro na mmekorita, enwere ike ibelata ihe omume nke ADDs, na-ebute ọgwụgwọ ọgwụ dị nchebe ma dị irè karị.
-
Ọ bụrụ na ịchọrọ, enwere m ike ịgbanwe isiokwu a ka ọ bụrụ nke agụmakwụkwọ karịa (na ntụaka na akwụkwọ ndekọ), ma ọ bụ tinye ihe atụ nke ikpe ROM ndị na-emekarị n'ụlọ ọgwụ na otu esi eme ihe gbasara ndị na-ere ọgwụ.
