Nkọwa nke Ozizi Mmepụta
Okwu Mmalite
Echiche Mmepụta bụ isi ihe dị mkpa n'ime ngalaba akụ na ụba dị nta, nke na-enyocha usoro azụmaahịa na ụlọ ọrụ si enweta mmepụta site na ntinye dị iche iche. Echiche a dị oke mkpa iji ghọta otu esi emepụta ngwaahịa na ọrụ, arụmọrụ e ji eme ihe n'ime usoro mmepụta, na usoro ọnụ ahịa dị n'ime ọrụ ndị a. Azụmaahịa na-adabere na usoro mkpebi ha na nghọta sitere na Echiche Mmepụta iji mee ka ojiji akụrụngwa dịkwuo mma, mee ka arụmọrụ mmepụta dịkwuo elu, ma nweta arụmọrụ ọnụ ahịa. Isiokwu a na-enye nkọwa zuru oke nke Echiche Mmepụta, na-enyocha echiche bụ isi, ụdị ndị bụ isi, na ngwa bara uru.
Ntinye na Ntinye
Isi ihe dị mkpa na Theory Mmepụta dị na mmekọrịta dị n'etiti ihe ndị e tinyere n'ọrụ (ihe ndị na-akpata mmepụta) na ihe ndị e wepụtara (ngwaahịa ma ọ bụ ọrụ). Ihe ndị e tinyere n'ọrụ na-agụnyekarị ọrụ, isi obodo, ala, na azụmaahịa. Ọrụ na-akwado mbọ mmadụ na-agba, ebe isi obodo nwere igwe, ngwaọrụ, na ụlọ. Ala na-egosi akụrụngwa sitere n'okike, azụmaahịa na-anọchitekwa anya nkà njikwa na nhazi dị mkpa maka ọrụ azụmaahịa.
Mmepụta bụ ngwaahịa ma ọ bụ ọrụ emechara nke sitere na usoro mmepụta. Azụmaahịa na-agba mbọ ime ka mmepụta dịkwuo elu ma na-ebelata ntinye iji nweta arụmọrụ kachasị mma. Usoro mgbanwe, ebe a na-agbanwe ntinye ka ọ bụrụ mmepụta, dị na ọrụ mmepụta - nha nha ma ọ bụ eserese nke na-egosi mmekọrịta dị n'etiti ọnụọgụ ntinye na mmepụta kachasị nke enwere ike nweta site na ntinye ndị ahụ.
Ọrụ Mmepụta
Ọrụ mmepụta bụ ihe nnọchiteanya mgbakọ na mwepụ ma ọ bụ eserese nke na-akọwa otu ọnụọgụ ntinye dị iche iche si emepụta mmepụta. A na-egosipụtakarị ya dị ka Q = f(L, K), ọrụ mmepụta na-egosi na mmepụta (Q) bụ ọrụ nke ọrụ (L) na isi obodo (K). Ọrụ a nwere ike ịdị iche iche, dị ka ọrụ mmepụta linear, Cobb-Douglas, ma ọ bụ Leontief:
1. Ọrụ Mmepụta Ahịrị: N'ebe a, ntinye bụ ihe nnọchi zuru oke, ọrụ mmepụta bụkwa njikọta ahịrị nke ntinye. Ọ na-eche na ọnụego dị n'akụkụ na-adịgide adịgide nke nnọchi teknụzụ.
2. Ọrụ Mmepụta Cobb-Douglas: Ọrụ a a na-ejikarị eme ihe na-eji usoro mmụba, Q = AL^α K^β, ebe A bụ mmepụta ihe niile, na α na β bụ mgbanwe mmepụta nke na-egosipụta mgbanwe nha nhata na mmepụta nke sitere na mgbanwe nha nhata na ọrụ na ntinye isi obodo, n'otu n'otu.
3. Ọrụ Mmepụta Leontief: Ọrụ a na-ewere nha ntinye edobere, nke pụtara na a na-eji ntinye eme ihe na oke edobere kpọmkwem. Ụdị a anaghị ekwe ka e nwee mgbanwe n'etiti ntinye, nke pụtara na ịbawanye otu ntinye na-enweghị mmụba kwekọrọ na nke ọzọ agaghị eme ka mmepụta dịkwuo elu.
Ọsọ Dị Mkpirikpi megide Ọsọ Dị Mkpirikpi
Echiche Mmepụta na-ekewapụ ọdịiche dị n'etiti obere ọsọ na ogologo oge:
– Oge dị mkpirikpi: N'oge dị mkpirikpi, a na-ewere ma ọ dịkarịa ala otu ntinye (nke bụ isi obodo) dị ka nke edobere, ebe ntinye ndị ọzọ (na-abụkarị ọrụ) nwere ike ịdị iche. Azụmaahịa na-enwe nsogbu n'ihi ntinye ndị a edobere, nke na-emetụta ikike mmepụta ha.
N'oge na-adịghị anya, Iwu nke Mbelata Nlaghachi Oke na-abatakarị n'ọrụ. Iwu a na-ekwu na ọ bụrụ na otu ihe na-eme ka mmepụta mụbaa ebe ndị ọzọ na-adịgide adịgide, mmepụta ọzọ sitere na ntinye mgbakwunye ga-emesịa belata. Ụkpụrụ a na-akọwa ihe kpatara na naanị itinye ọrụ karịa na ego isi obodo a kapịrị ọnụ anaghị eme ka mmepụta dịkwuo elu karịa ebe ụfọdụ.
– Ogologo Oge: N'ikpeazụ, enwere ike ịgbanwe ihe niile dị mkpa, na-enye azụmaahịa ohere ịgbanwe ihe niile dị mkpa maka mmepụta dịka mkpa ha si dị. Enweghị ihe ndị a kapịrị ọnụ, nke na-enye ụlọ ọrụ ohere inweta oke mmepụta na arụmọrụ kachasị mma.
Akụ na ụba nke nha na-aghọ ihe dị mkpa n'ikpeazụ. Ka mmepụta na-eto, ụlọ ọrụ nwere ike ibelata ọnụ ahịa nke otu n'otu n'ihi mmụba arụmọrụ, ịzụta ihe n'ọtụtụ, na ọganihu teknụzụ. Agbanyeghị, enweghị akụnụba nwekwara ike ịpụta ma ọ bụrụ na ụlọ ọrụ ahụ etoo oke ibu, na-ebute mmụba ọnụ ahịa nke otu n'otu n'ihi enweghị arụmọrụ, nsogbu nhazi, na mmefu ego nke ndị ọrụ gọọmentị.
Isoquants na Isocosts
Iji nyochaa mmepụta n'ụzọ eserese, ndị ọkachamara n'ihe gbasara akụnụba na-eji usoro isoquants na isocost:
– Isoquants: Ndị a bụ usoro ndị na-anọchite anya njikọta nke ntinye dị iche iche na-emepụta otu ọkwa mmepụta. Maapụ isoquant na-enye ngosipụta anya nke ikike mmepụta ma yie usoro enweghị mmasị na ozizi ndị ahịa.
– Ahịrị Isocost: Ahịrị ndị a na-egosi njikọta nke ntinye nke na-enye otu mkpokọta ọnụ ahịa. A na-ekpebi mkpụda nke ahịrị isocost site na oke nke ọnụahịa nke ntinye abụọ ahụ.
Ebe isoquant metụrụ ahịrị isocost aka na-anọchite anya njikọta ntinye kacha ọnụ ala maka imepụta ọkwa mmepụta kpọmkwem. Isi ihe a na-egosi mbelata ọnụ ahịa, na-ahụ na ejiri akụrụngwa dị irè mee ihe.
Ọnụ ego nke Mmepụta
Ịghọta ọnụ ahịa dị oke mkpa na ozizi mmepụta. A na-ekewa ọnụ ahịa n'ime:
1. Ọnụ ego a kapịrị ọnụ (FC): Ọnụ ego ndị a na-adịgide n'agbanyeghị ọkwa mmepụta, dịka ụgwọ ụlọ, ụgwọ ọnwa nke ndị ọrụ na-adịgide adịgide, na mbelata nke igwe.
2. Ọnụ ego dị iche iche (VC): Ọnụ ego ndị na-agbanwe agbanwe na ọkwa mmepụta, gụnyere ihe ndị e ji arụ ọrụ, ụgwọ ọnwa kwa awa, na ihe ndị na-arụ ọrụ.
3. Ọnụ ego niile (TC): Ngụkọta nke ọnụ ahịa edobere na nke agbanwe agbanwe, TC = FC + VC.
4. Ọnụ ego nkezi (AC): Ọnụ ego ndị a bụ ọnụ ahịa otu, nke a gbakọrọ dịka AC = TC / Q, ebe Q na-anọchite anya ọnụọgụ mmepụta e mepụtara.
5. Ọnụ ego dị ala (MC): Ọnụ ego ndị ọzọ e nwetara site n'imepụta otu nkeji mmepụta ọzọ. A na-egosi ya na mgbakọ na mwepụ dị ka MC = ΔTC / ΔQ.
Azụmaahịa na-agba mbọ ịghọta usoro ọnụ ahịa ha iji chọpụta ọnụahịa, uru, na atụmatụ itinye ego. Usoro ọnụ ahịa nkezi na usoro ọnụ ahịa dị ala na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịchọpụta ọkwa mmepụta kacha mma na atụmatụ ọnụahịa.
Ngwa nke Usoro Mmepụta
Usoro Mmepụta nwere ọtụtụ ojiji na nyocha akụ na ụba na atụmatụ azụmaahịa bara uru:
– Mkpebi Azụmaahịa: Ụlọ ọrụ na-eji usoro mmepụta eme mkpebi gbasara nkesa akụrụngwa, nha mmepụta, na njikwa ọnụ ahịa. Nghọta sitere na ọrụ mmepụta na nyocha ọnụ ahịa na-enyere azụmaahịa aka imeziwanye usoro mmepụta ma mụbaa uru.
– Nhazi Amụma: Gọọmentị na ndị na-eme iwu na-adabere na ozizi mmepụta iji mepụta amụma akụ na ụba, enyemaka ego, na mkpali ụtụ isi iji kwalite mmepụta dị irè na nkesa akụrụngwa.
– Ọganihu Teknụzụ: Ịghọta ọrụ mmepụta na-enyere ụlọ ọrụ aka ịnabata ma jikọta ihe ọhụrụ teknụzụ nke na-eme ka mmepụta dịkwuo elu ma belata ọnụ ahịa.
– Nkwado Gburugburu Ebe Obibi: Site n'inyocha mmekọrịta ntinye na mmepụta, azụmaahịa nwere ike ịchọpụta ohere iji mee ihe omume na-adịgide adịgide, belata ihe mkpofu, ma melite ojiji akụrụngwa.
mmechi
Echiche Mmepụta bụ akụkụ dị mkpa nke obere akụ na ụba nke na-eme ka usoro dị mgbagwoju anya nke ịtụgharị ihe ndị a na-etinye ka ọ bụrụ ihe a na-emepụta pụta ìhè. Site n'ịmụ ọrụ mmepụta, ọnụ ahịa, na mmekọrịta dị n'etiti ihe ndị a na-etinye na ihe ndị a na-emepụta, azụmaahịa na ndị na-eme iwu nwere ike ime mkpebi amamihe iji melite arụmọrụ, belata ọnụ ahịa, ma melite mmepụta zuru oke. Nghọta zuru oke a nke usoro mmepụta na-emepụta ntọala maka uto na mmepe akụ na ụba na-adịgide adịgide.
