Mmekọrịta dị n'etiti Okpukpe na Omenala Dịka Nkà Mmụta Mmadụ si kwuo
Mkparịta ụka gbasara mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala abụrụla isiokwu na-adọrọ mmasị mgbe niile n'ọmụmụ ihe gbasara mmadụ. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ, dịka ngalaba nke na-amụ ụmụ mmadụ na obodo ha site na anya omenala na nke ihe ndị dị ndụ, na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịghọta otu ihe abụọ a si emekọrịta ma na-emetụta ibe ha. A na-ewerekarị okpukperechi na omenala dị iche iche dị ka ihe dị iche iche, mana n'eziokwu, ha nwere mmekọrịta dị ezigbo nso ma dị mgbagwoju anya.
Okpukpe n'echiche mmadụ na mmadụ
Okpukperechi, site n'echiche nke mmadụ, bụ usoro ihe nnọchianya miri emi nke na-ejikọta nkwenkwe, ụkpụrụ, na omume mmekọrịta mmadụ na ibe ya n'ime ọnọdụ obodo. Claude Lévi-Strauss, onye France bụ ọkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, kwuru na okpukperechi bụ ihe si na nhazi nke uche mmadụ na nkwenkwe ndị bụ isi jikọọ.
N'aka nke ọzọ, Emile Durkheim, nna nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya na onye bụ isi na nkà mmụta ihe gbasara mmadụ, lere okpukpe anya dị ka ụdị mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke na-enye njikọ na ịdị n'otu otu. Dịka o si kwuo, okpukperechi abụghị naanị maka ikwere na onye dị elu, kamakwa ọ na-egosipụta mkpa mmadụ nwere ịnọgide na-enwe usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omume ọma n'ime ọha mmadụ.
Omenala Dị Ka Ihe Gbasara Okpukperechi
Omenala bụ usoro kachasị ukwuu nke okpukperechi na-arụ ọrụ n'ime ya. Edward B. Tylor, onye guzobere nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, kọwara omenala dị ka "ihe mgbagwoju anya ahụ nke gụnyere ihe ọmụma, nkwenye, nka, omume ọma, iwu, omenala, na ikike na omume ọ bụla ọzọ mmadụ nwetara dịka onye otu ọha mmadụ."
A pụghị ikewapụ okpukperechi na omenala n'ihi na okpukperechi bụ ihe sitere n'okike. Dịka ọmụmaatụ, omume okpukperechi, emume, na emume na-emetụta nke ukwuu site n'ụkpụrụ omenala nke otu ọha mmadụ. Ememme okpukperechi, dị ka agbamakwụkwọ, olili ozu, na emume, na-agụnye ihe ndị dị na omenala obodo, na-eme ka ha dị iche ma dị iche na obodo ndị ọzọ.
Mmekọrịta dị n'etiti Okpukperechi na Omenala
Enwere ike ịghọta mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala site na ọtụtụ echiche dị mkpa na nkà mmụta mmadụ:
1. Mgbanwe Omenala nke Okpukperechi: Ọtụtụ omenala na-agbanwe omume okpukperechi ka ọ dabara na ọnọdụ obodo, akụkọ ihe mere eme, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Dịka ọmụmaatụ, omenala ndị Hindu na Bali dị iche na omume ndị Hindu na India, ọ bụ ezie na ha abụọ nwere otu nkwenkwe bụ isi. Mgbanwe a na-egosi otu omenala si emetụta ụzọ e si eme okpukperechi n'ọnọdụ obodo.
2. Ike na Njikwa Ọha Mmadụ: A na-ejikarị okpukperechi eme ihe dị ka ngwa ọrụ iji nọgide na-achịkwa mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma mee ka usoro ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị na akụ na ụba bụrụ nke iwu kwadoro. Talcott Parsons na Robert Bellah, n'echiche usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na-emesi ike na okpukperechi nwere ike imetụta omenala site n'ịmepụta njirimara siri ike nke na-eme ka mmekọrịta mmadụ na ibe ya kwụsie ike.
3. Mgbanwe Omenala na Mgbanwe Okpukpe: Mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe omenala na-emetụtakwa okpukperechi. Dịka ọmụmaatụ, usoro nke imeziwanye ihe na imeziwanye ihe n'ụwa niile emeela ka mmegharị mgbanwe dị iche iche pụta ìhè n'ime okpukperechi dị iche iche. Mgbanwe ndị a bụ nzaghachi nye mkpa ọ dị ka okpukperechi dịrị mkpa maka mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya ngwa ngwa ma kwekọọ na ụkpụrụ nke oge a.
4. Njikọta: Njikọta bụ usoro e ji ejikọta ihe sitere n'okpukpe na omenala dị iche iche n'ime omume okpukperechi ma ọ bụ omenala ọhụrụ. Ezigbo ihe atụ bụ okpukperechi Candomblé na Brazil, nke na-ejikọta ihe ndị dị n'okpukperechi Afrịka, Katọlik, na mmụọ ime mmụọ nke ndị Brazil. Njikọta a na-egosipụta mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala n'ọnọdụ ọha mmadụ dị iche iche.
Ọmụmụ Ihe: Okpukperechi na Omenala na Indonesia
Indonesia bụ ihe atụ bara ụba nke mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala. Mba ahụ nwere ihe karịrị agwaetiti 18.000, yana ihe karịrị agbụrụ 300, nke ọ bụla nwere omenala na omume okpukpe pụrụ iche nke ya. Alakụba, dịka okpukperechi kachasị na Indonesia, na-egosi otu omenala na okpukperechi obodo nwere ike isi metụta ma mee mgbanwe na ibe ha.
Ihe atụ pụtara ìhè bụ omenala Maulid Nabi, emume ọmụmụ nke onye amụma Muhammad, nke dị iche iche na Indonesia. Na Java, ọdịnala a na-eso slametan (àjà ekpere), emume ọdịnala nke gụnyere ekpere na nri pụrụ iche. Na mpaghara ndị ọzọ, dịka Sulawesi, emume a nwere ike ịgụnye egwu na egwu obodo. Nke a na-egosi otu omume Islam si ejikọta na omenala obodo, na-emepụta ụdị ngosipụta okpukpe dị iche iche.
Ọzọkwa, na Bali, ebe ọtụtụ mmadụ bi na ya bụ ndị Hindu, anyị nwere ike ịhụ ka esi gbanwee okpukpe Hindu ka ọ dabara na omenala Balinese. Ememme Ngaben (ịkpọ ozu ọkụ) na Bali bụ otu ihe atụ ebe okpukperechi na omenala obodo na-ezukọta n'ememe jupụtara na ihe nnọchianya na omenala obodo.
Mmetụta nke Mmepe Ọhụrụ na Mmepe Ụwa Nile
Mmepe na mmepe ụwa niile ewetala ihe ịma aka ọhụrụ na mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala. Mmepe na-ewetakarị mgbanwe mmekọrịta ọha na eze ngwa ngwa, na-amanye okpukperechi na omenala ime mgbanwe na ụkpụrụ na nhazi ọhụrụ. Mmepe ụwa, yana mgbasa ozi, ngwongwo, na ndị mmadụ n'enweghị nsogbu, na-ewebatakwa ihe ọhụrụ ndị nwere ike imetụta omenala okpukperechi na omenala obodo.
Agbanyeghị, a pụkwara ịhụ ihe ịma aka ndị a dị ka ohere maka mkparịta ụka na nkwekọrịta n'etiti ihe ndị metụtara omenala na okpukperechi. Dịka ọmụmaatụ, site na mkparịta ụka n'etiti omenala okpukperechi dị iche iche, anyị nwere ike ịhụ mpụta nke ụdị omume okpukperechi ọhụrụ nke gụnyere mmadụ niile ma na-agbanwe agbanwe na ọnọdụ nke oge a.
Mmechi
Dịka nkà mmụta mmadụ si kwuo, mmekọrịta dị n'etiti okpukperechi na omenala bụ njikọ dị mgbagwoju anya, ebe okpukperechi abụghị naanị akụkụ nke omenala kamakwa ọ na-emetụta ma na-emetụta omenala e tinyere na ya. Okpukperechi na omenala na-emekọrịta ihe n'ụzọ dị iche iche, site na mgbanwe na njikọta ruo na mmetụta nke mgbanwe mmekọrịta ọha na eze na akụ na ụba nke oge a.
Site n'ọmụmụ ihe gbasara mmadụ, anyị na-amụta na nghọta nke mmekọrịta ndị a dị oke mkpa iji ghọta ụdịdị dị iche iche nke ngosipụta mmadụ na ịmepụta ọha mmadụ ndị na-agụnye mmadụ niile ma na-anabata ibe ha. Nnyocha ọzọ na nkà mmụta mmadụ na mmekọrịta ndị a nwere ike ime ka nghọta anyị banyere otu ụmụ mmadụ si emepụta ihe, njirimara, na ịdị n'otu n'ime usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya dị mgbagwoju anya.
