Sistemụ Ọmụmụ na Ọmụmụ Anthropology
Agụmakwụkwọ bụ otu n'ime akụkụ kachasị mkpa nke ndụ mmadụ. Ọ bụghị naanị dị ka ngwaọrụ maka ibufe ihe ọmụma kamakwa dị ka ihe na-eme ka mmadụ gbanwee n'ime mmepe na nhazi nke agwa. N'ọnọdụ a, mmụta gbasara mmadụ bụ usoro dị mkpa maka ọmụmụ ihe ọzọ iji ghọta usoro agụmakwụkwọ nke ọma. Ọmụmụ gbasara mmadụ na-enye nghọta n'otú omenala, ụkpụrụ, ọdịnala, na nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya si emetụta ma na-emetụta usoro mmụta etinyere.
Nkọwa na Oke nke Ọmụmụ Anthropology
A na-akọwa nkà mmụta mmadụ dịka ngalaba mmụta mmadụ nke lekwasịrị anya n'ọmụmụ banyere otu ọha mmadụ si aghọta, zụlite, na gbasaa agụmakwụkwọ. Nke a gụnyere ọmụmụ ihe gbasara usoro na ihe omume agụmakwụkwọ, mmekọrịta dị n'etiti agụmakwụkwọ nkịtị na nke na-abụghị nke ọha, yana mmetụta ya na omenala na ọha mmadụ. Site n'echiche nke mmadụ, anyị nwere ike ịghọta agụmakwụkwọ dị ka ihe dị mgbagwoju anya na mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala, kama naanị usoro nke izipu ihe ọmụma site n'aka onye nkuzi gaa na nwa akwụkwọ.
Akụkọ Ihe Mere Eme nke Ọmụmụ Anthropology
Nkà mmụta gbasara mmadụ na agụmakwụkwọ malitere itolite na narị afọ nke 20 dịka akụkụ nke nzaghachi agụmakwụkwọ nye nnukwu mgbanwe mmekọrịta ọha na eze na omenala. Ndị dịka Margaret Mead na Franz Boas tinyere aka dị ukwuu na ọmụmụ ihe ha gbasara ọrụ agụmakwụkwọ na obodo ndị obodo na otu usoro agụmakwụkwọ si emetụta omenala ha . Site na nleba anya na isonye kpọmkwem, ndị ọkà mmụta banyere mmadụ na ibe ya nyere aka inyocha otu otu omenala dị iche iche si ebufe ihe ọmụma na ụkpụrụ ha site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ.
Sistemụ Mmụta n'Ọnọdụ nke Ọmụmụ Mmadụ Mmụta
Site n'echiche nke mmụta mmadụ, a pụghị ikewapụ usoro mmụta na ọnọdụ omenala na mmekọrịta mmadụ na ibe ya ebe ha na-etolite. Sistemụ agụmakwụkwọ na-egosipụtakarị ụkpụrụ ọha mmadụ, ụkpụrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya , na ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị na akụ na ụba. Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na-enyocha otu omume mmụta n'ụlọ akwụkwọ gọọmentị si eme ka usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya sie ike ma ọ bụ gbaa ya mgba.
Dịka ọmụmaatụ, ọmụmụ ihe gbasara mmadụ nwere ike ịchọpụta otú agụmakwụkwọ dị n'ime ime obodo Indonesia si dị iche na agụmakwụkwọ n'obodo ukwu. N'ime ime obodo, agụmakwụkwọ nwere ike ịdị n'otu na ihe omume kwa ụbọchị na ọrụ obodo, ebe n'obodo ukwu, agụmakwụkwọ na-adịkarị n'usoro ma na-enye ya n'ime ọnọdụ siri ike nke klaasị. Nke a na-egosi ọdịiche ọ bụghị naanị n'ụzọ nkuzi kamakwa n'ihe mgbaru ọsọ na ụkpụrụ ndị e bu n'uche na usoro agụmakwụkwọ.
Mmetụta Omenala na Mmụta
Otu n'ime ụzọ isi mmuta mmadụ si enyocha agụmakwụkwọ bụ otu omenala si emetụta ya. A pụrụ ịhụ omenala n'akụkụ dị iche iche nke usoro mmụta, dịka usoro ọmụmụ, ụzọ nkuzi, mmekọrịta ndị nkuzi na ụmụ akwụkwọ, na ihe omume ndị ọzọ. Dịka ọmụmaatụ, na ọha mmadụ na-achịkọta ihe, dịka ndị dị na East Asia, agụmakwụkwọ na-emesi ike mkpa nke nkwekọrịta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, nrubeisi nye ikike, na mmekorita otu. Ka ọ dị ugbu a, na ọha mmadụ ndị na-ahụ maka onwe ha n'anya, dịka United States, agụmakwụkwọ nwere ike itinyekwu uche na nnwere onwe onye, ihe okike, na echiche nkatọ.
Ọzọkwa, a pụkwara ịhụ mmetụta omenala na agụmakwụkwọ n'otú agụmakwụkwọ si asọpụrụ ma na-echekwa amamihe obodo. N'ọtụtụ obodo ndị obodo, a na-ejikọta usoro agụmakwụkwọ nkịtị na nke na-abụghị nke iwu na omume omenala obodo . Dịka ọmụmaatụ, na ụfọdụ ebo dị na Indonesia, a na-ebufe ihe ọmụma banyere okike na amamihe obodo site na akụkọ ifo, egwu, na emume ọdịnala nke gụnyere itinye aka nke ndị obodo niile.
Agụmakwụkwọ na njirimara Omenala
Agụmakwụkwọ na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ịkpụzi njirimara omenala . N'usoro agụmakwụkwọ, a na-akụziri ndị mmadụ akụkọ ihe mere eme ha, asụsụ ha, ụkpụrụ ha, na omenala ha. Nke a na-enyere ndị mmadụ aka ịmata onwe ha dịka akụkụ nke otu obodo ma na-enyere ha aka ịghọta ọrụ na ọrụ ha n'ime obodo . Dịka ọmụmaatụ, n'ụfọdụ ụlọ akwụkwọ dị na Kalimantan, ihe mmụta nwere ike ịgụnye ịkụzi omenala Dayak, nke na-enyere ụmụ akwụkwọ aka inwe obi ụtọ maka ihe nketa omenala ha.
Agbanyeghị, usoro agụmakwụkwọ nwekwara ike ịghọ ebe esemokwu njirimara. Enwere ike ịchọta ihe atụ nke a n'akụkụ dị iche iche nke ụwa: esemokwu asụsụ. Mgbe agụmakwụkwọ lekwasịrị anya n'asụsụ mba ma ọ bụ nke ndị ọchịchị, a na-enwekarị nsogbu n'asụsụ ndị obodo ma ọ bụ asụsụ ndị pere mpe, nke nwere ike ibute ọnwụ nke njirimara omenala na asụsụ.
Agụmakwụkwọ n'usoro megide agụmakwụkwọ n'usoro
N'ọmụmụ ihe gbasara mmụta mmadụ, ọ dịkwa mkpa ịmata ọdịiche dị n'etiti agụmakwụkwọ nkịtị na nke na-abụghị nke ọha. Mmụta nkịtị na-ezo aka na usoro agụmakwụkwọ ahaziri ahazi nke steeti ma ọ bụ ụlọ ọrụ gọọmentị na-enye, dị ka ụlọ akwụkwọ na mahadum. Ka ọ dịgodị, agụmakwụkwọ nkịtị na-agụnye ụdị mmụta niile na-eme n'èzí ụlọ akwụkwọ gọọmentị, dị ka n'ụlọ, n'ebe ọrụ, ma ọ bụ n'obodo.
Agụmakwụkwọ n'enweghị usoro na-adịkarị mfe ma na-agbanwe agbanwe maka mkpa obodo. Dịka ọmụmaatụ, n'ọtụtụ obodo ndị obodo, agụmakwụkwọ ụmụaka gụnyere isonye na ọrụ ndị okenye na mmụta site na ahụmịhe kpọmkwem. N'ọnọdụ a, ụmụaka na-amụta nkà ndụ, ụkpụrụ, na ihe ọmụma obodo dị mkpa maka ịrụ ọrụ n'obodo ha.
Mgbakwunye ụwa na agụmakwụkwọ
Mmepe ụwa ọnụ nwekwara mmetụta dị ukwuu na sistemụ agụmakwụkwọ. Ọ na-eweta mgbanwe teknụzụ, akụ na ụba, na omenala nke na-emetụta otu esi enye na ịnata agụmakwụkwọ. N'otu aka, mmepe ụwa ọnụ na-emepe ohere ịnweta akụrụngwa agụmakwụkwọ sara mbara. Agbanyeghị, n'aka nke ọzọ, ọ nwekwara ike iyi egwu nkwado nke omenala na njirimara omenala obodo. N'ọnọdụ a, mmụta mmadụ na-achọ ịghọta ma nyochaa mmetụta nke mmepe ụwa ọnụ na agụmakwụkwọ mpaghara na otu esi eji agụmakwụkwọ dị ka ngwaọrụ iji nọgide na-enwe njirimara omenala n'oge ụwa.
Nrụgharị nke Sistemụ Mmụta
N'ịnagide ihe ịma aka nke ijikọ ụwa ọnụ na mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya ngwa ngwa, ọ dị mkpa ka e wughachi usoro mmụta ahụ. Usoro a na-eme ga-abụrịrị nke zuru oke, nke gụnyere mmadụ niile, ma kwekọọ na ọnọdụ obodo. Iji usoro omenala na nke obodo eme ihe nwere ike ịbụ otu ụzọ isi mezuo ebumnuche a.
Ọzọkwa, ịmepụta usoro ọmụmụ nke na-asọpụrụ ụdị ọdịbendị dị iche iche dị mkpa. Mmụta itinye aka abụghị naanị ohere nhata kamakwa ọ na-asọpụrụ pụrụ iche na akụnụba omenala nke onye ọ bụla. N'akụkụ a, usoro mmụta mmadụ nwere ike inye echiche bara ụba maka imepụta usoro ọmụmụ na ụzọ nkuzi nke na-emetụta ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na omenala.
Penutup
Nkà mmụta mmadụ na-enye usoro bara ụba maka ịghọta usoro mmụta n'ime ọdịbendị na mmekọrịta mmadụ na ibe ya sara mbara. Site n'itinye ọmụmụ ihe gbasara mmadụ n'ime atụmatụ na mmejuputa usoro agụmakwụkwọ, anyị nwere ike ịmepụta gburugburu mmụta nke gụnyere mmadụ niile, na-agbanwe agbanwe, na nke a ma ama n'ụwa niile ebe anyị na-asọpụrụ ma na-echekwa ihe pụrụ iche nke obodo. N'ihi mgbagwoju anya nke okwu agụmakwụkwọ n'oge a, ụzọ dị iche iche dịka nkà mmụta mmadụ na-eme ihe abụghị naanị ihe dị mkpa kamakwa ọ dị mkpa maka ịkwalite omume agụmakwụkwọ ziri ezi na nke bara uru.
