Egwu Ọmụmụ Mmadụ na Nnọchiteanya Omenala
Pendahuluan
Ọmụmụ ihe gbasara mmadụ na egwu bụ ọmụmụ ihe nke na-ejikọta ozizi na usoro mmadụ na ọmụmụ egwu iji ghọta otu egwu si arụ ọrụ dị ka akụkụ dị mkpa nke omenala mmadụ. N'ọnọdụ a, mmụta gbasara mmadụ na egwu na-ele egwu anya dị ka usoro ụda kamakwa dị ka ngosipụta omenala nke na-egosipụta ụkpụrụ, ọdịnala, njirimara, na akụkọ ihe mere eme nke obodo.
Egwu dị ka ihe ngosi omenala
Egwu na-abụkarị ụzọ ndị mmadụ na obodo si egosipụta njirimara ha. Egwu nwere ike ịkọ akụkọ gbasara mmalite, nsogbu, olileanya, na nrọ nke otu mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Dịka ọmụmaatụ, egwu dị mkpa na emume na emume dị iche iche n'ọtụtụ omenala, site na ọmụmụ ruo olili ozu, site na emume owuwe ihe ubi ruo emume okpukperechi. Ụdị egwu ọ bụla dị n'ime ọnọdụ ndị a nwere ihe miri emi pụtara na ụzọ isi zipu ozi omenala sara mbara.
Ọmụmụ egwu agbụrụ
Nkà mmụta egwu ọdịnala bụ ngalaba sayensị nke na-amụ egwu kpọmkwem n'ime omenala ya. Ndị ọkachamara n'egwu ọdịnala na-achọ ịghọta ọ bụghị naanị egwu n'onwe ya, kamakwa omume mmekọrịta mmadụ na ibe ya gbara ya gburugburu. Ojiji ya n'ọtụtụ ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, emume, na ọbụna ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-eme ka egwu bụrụ ihe karịrị naanị ntụrụndụ, kamakwa ngwaọrụ maka nkwukọrịta na njirimara.
Nnọchiteanya Omenala Site na Egwu
N'otu aka ahụ, egwu bụkwa ụzọ kachasị esi anọchite anya omenala. Nke a metụtara otu esi aghọta ma kọwaa omenala ụfọdụ site n'aka ndị na-abụghị otu ahụ. Dịka ọmụmaatụ, egwu reggae na-ejikọkarị ya na Jamaica na mmegharị Rastafari. Ọ bụ ezie na reggae agbanweela ma nweta nnabata zuru ụwa ọnụ, ihe ndị dị na omenala Jamaica na ozi Rastafari ka nọ na-egosipụta nke ọma n'ime ụdị egwu ahụ. Mmepe nke egwu reggae n'èzí Jamaica enyerela aka mee ka nghọta ndị mmadụ banyere omenala Jamaica bawanye, ebe n'aka nke ọzọ, o nwere ike ibute ụfọdụ echiche na-ezighị ezi.
Egwu Omenala na Mmepe Ụwa Nile
Okwu a na-ekwukarị n'ọmụmụ ihe gbasara nkà mmụta mmadụ egwu bụ otu egwu obodo si adị ndụ n'etiti ụwa niile. Ụwa niile enweela mmetụta dị ukwuu n'egwu agbụrụ na nke ọdịnala. E nwere nchegbu na mmụba nke ihe egwu ọdịda anyanwụ nwere ike imebi ihe nketa bara ụba nke egwu ọdịnala, karịsịa nke ebo ma ọ bụ mpaghara ụfọdụ. Agbanyeghị, e nwekwara echiche na mmekọrịta a na-emepụta ngwakọta ihe okike nke na-eme ka ha abụọ baa ọgaranya.
Dịka ọmụmaatụ, egwuregwu Indonesian abụrụla ihe a ma ama n'ụwa niile. Agbanyeghị, n'usoro imeghari na ịgbasa n'ime omenala ndị ọzọ, mgbanwe, nhazi, na ọbụna ihe ndị nwere ike ọ gaghị adị na nkọwa ọdịnala Indonesian. Nke a na-eduga anyị na mkparịta ụka gbasara eziokwu na nnọchite anya, nke nwere ike ịdị mgbagwoju anya.
Egwu na njirimara mmekọrịta mmadụ na ibe ya
Egwu na-arụkwa ọrụ dị oke mkpa n'ịkpụzi njirimara mmekọrịta mmadụ na ibe ya na otu . Site na egwu, ụda, na ụda, egwu nwere ike ịmepụta akụkọ njirimara na ịdị n'otu. A pụrụ ịhụ nke a na omenala hip-hop, nke si n'obodo ndị Africa-America na United States pụta na 1970s. Hip-hop ghọrọ ikpo okwu maka igosipụta eziokwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị , yana nkụda mmụọ.
Ka oge na-aga, hip-hop agbanweela ghọọ ihe zuru ụwa ọnụ, nke a na-emegharị na mba na obodo dị iche iche. N'ọnọdụ mpaghara ọ bụla, a na-agbanwe ihe ndị dị na hip-hop mgbe ụfọdụ iji gosipụta okwu mpaghara, asụsụ, na ahụmịhe ndụ dị iche iche. N'otu aka ahụ, nke a na-egosi otu egwu si arụ ọrụ dị ka oghere dị ike maka nnọchite anya omenala na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.
Egwu Obodo na Omenala
Akụkụ ọzọ dị mkpa nke nkà mmụta mmadụ egwu bụ ọmụmụ ihe gbasara emume egwu n'ime omenala obodo. Ememe ndị a nwere ike ịdị site na emume nsọ ruo na emume obodo, ha na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ịmegharị ihe ọdịbendị pụtara. Dịka ọmụmaatụ, na omenala Africa, ịgba abụghị naanị ngwa egwu kamakwa ngwaọrụ nkwukọrịta mmụọ nke nwere ike ijikọ ụwa mmadụ na mmụọ nna ochie.
Na Bali, Indonesia, a na-eji gamelan eme ihe n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ emume okpukpe na omenala niile. Ngwa egwu a abụghị naanị dị ka ihe nkwado kamakwa dị ka ihe nnọchianya nke ịdị n'otu nke eluigwe na ala, nke a na-egosipụta kwa ụbọchị na ndụ ndị Balinese. Egwu n'ọnọdụ emume ndị a abụghị naanị dị ka ntụrụndụ kamakwa dị ka akụkụ dị mkpa nke ndụ ime mmụọ na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Egwu Dị Ka Ụzọ Ngagharịiwe na Mgbanwe Ọha Mmadụ
A na-ejikarị egwu eme ihe dị ka ngwa eji ekwu okwu ngagharị iwe ma kwalite mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Site n'oge ochie ruo n'oge a, egwu abụrụla ihe dị mkpa maka mmegharị mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Abụ ngagharị iwe aghọwo ụzọ isi gosipụta enweghị afọ ojuju, ịkwado ikike mmadụ , ma kpalie ndị mmadụ maka mgbanwe.
Ihe atụ kacha mma bụ egwu ọdịnala ndị Amerịka n'afọ 1960, ebe egwu dịka egwu Bob Dylan nke a kpọrọ "Blowin' in the Wind" ghọrọ egwu maka ndị na-akwado ikike obodo. Na mba ndị ka na-emepe emepe, lagut na-aghọ ihe eji emegide ọchịchị aka ike mgbe ụfọdụ. Na Chile, n'oge ọchịchị ndị agha, egwu Nueva Canción Chilena ghọrọ ụdị siri ike nke iguzogide ọchịchị aka ike.
Usoro Ọdịnihu n'Egwu Anthropology
E nwere ọtụtụ ihe ịma aka na ohere na-eche ọdịnihu nke nkà mmụta mmadụ na egwu. Otu nnukwu ihe ịma aka bụ otu esi edozi nguzozi n'etiti ichekwa egwu ọdịnala ebe ị na-emeghe maka ihe ọhụrụ na mgbanwe. Ka ọganihu teknụzụ na-aga n'ihu, egwu na-aghọwanye ihe zuru ụwa ọnụ, ebe ókè omenala na-aghọwanye ihe na-adịghị mma.
Teknụzụ dijitalụ agbanweela nke ukwuu n'egwu, na-enye ndị omenkà ohere ka ukwuu imepụta, kesaa, na ịkwalite ọrụ ha. Ihe a na-emepụta ohere dị ukwuu maka ịgbasa egwu n'ụwa niile, mana ọ na-ewetakwa ihe ịma aka n'ịhụ na ihe ngosi omenala ndị dị adị ka eziokwu na enweghị mgbagwoju anya.
Mmechi
Nkà mmụta mmadụ na egwu bụ ubi bara ụba ma dị mgbagwoju anya nke na-enye ohere ịmata otu egwu si arụ ọrụ dị ka ihe ngosi na nnọchite anya omenala. Site n'ịghọta egwu n'ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya, omenala, na akụkọ ihe mere eme ya, anyị nwere ike ịghọta ọdịiche dị iche iche na akụnụba nke omenala mmadụ nke ọma. Egwu abụghị naanị njikọta nke ụda na egwu; ọ bụkwa akụkọ e ji aka kpaa nke njirimara, mgba, na nrọ nke gafere ókèala ala na nke oge.
