Cov yam uas cuam tshuam rau cov duab ntawm cov galaxies

Cov Yam Cuam Tshuam Rau Cov Duab Ntawm Cov Galaxies

Cov galaxies yog cov "nroog" loj heev hauv lub ntiaj teb, muaj ntau txhiab txog ntau txhiab lub hnub qub, roj, hmoov av interstellar, thiab cov khoom tsaus ntuj uas tsis pom, uas muaj lub zog cuam tshuam los ntawm lub ntiajteb txawj nqus. Yog tias peb saib cov duab ntawm cov galaxies, peb yuav pom tias lawv muaj ntau yam duab: qee qhov yog cov disks zoo nkauj (spirals), lwm tus zoo li puag ncig lossis oval tsis muaj lub caj npab meej (ellipticals), thiab lwm tus zoo li "messy" (irregular). Lo lus nug yog, vim li cas cov galaxies muaj cov duab sib txawv? Cov lus teb nyob rau hauv kev sib xyaw ua ke ntawm cov yam ntxwv cosmic physics ua haujlwm ntau dua billions xyoo. Nov yog cov yam ntxwv tseem ceeb uas cuam tshuam rau cov duab ntawm galaxy.

1. Lub ntiajteb txawj nqus thiab tag nrho cov hnyav

Lub ntiajteb txawj nqus yog tus "tsim qauv" tseem ceeb ntawm cov galaxies. Tag nrho qhov hnyav - qhov hnyav ua ke ntawm cov hnub qub , roj, hmoov av, thiab cov khoom tsaus - txiav txim siab seb lub galaxy tuaj yeem khi nws cov khoom sib txuas li cas. Cov galaxies loj heev feem ntau muaj lub ntiajteb txawj nqus muaj zog, ua rau lawv cov qauv sab hauv ruaj khov dua, tab sis lawv kuj yooj yim dua rau cov xwm txheej loj xws li kev sib koom ua ke nrog lwm lub galaxies.

Qhov hnyav kuj cuam tshuam rau qhov ceev ntawm cov khoom. Yog tias cov khoom sib sau ua ke hauv nruab nrab, lub galaxy tuaj yeem muaj qhov loj me hauv nruab nrab. Ntawm qhov tod tes, yog tias qhov faib tawm ntawm cov khoom feem ntau nyob hauv lub disk, lub galaxy kauv tuaj yeem tshwm sim "nyias" nrog cov caj npab pom tseeb.

2. Cov khoom tsaus nti thiab cov duab halo

Feem ntau ntawm lub galaxy qhov hnyav yog nyob hauv lub halo tsaus ntuj uas nyob ib puag ncig nws. Txawm hais tias nws tsis tso tawm lub teeb, cov khoom tsaus ntuj tsim ib qho "lub zog gravitational" uas coj kev hloov pauv ntawm galaxy. Cov duab thiab kev sib sau ua ke ntawm cov khoom tsaus ntuj halo cuam tshuam:

- Kev tig ceev ntawm cov hnub qub thiab cov roj ntawm qhov deb sib txawv ntawm qhov chaw.
- Kev ruaj khov ntawm lub galactic disk (seb nws puas yooj yim tsim cov caj npab kauv lossis yooj yim cuam tshuam).
- Qhov ua tau ntawm ib lub bar (bar qauv) nyob hauv nruab nrab ntawm lub galaxy.

Yog tias lub halo tsaus ntuj "tuab dua" lossis tsis sib xws ntau dua, lub galaxy yuav yooj yim dua distorted thaum cuam tshuam nrog nws cov neeg nyob ze cosmic.

3. Lub zog tig thiab lub kaum sab xis

Ib qho ntawm qhov sib txawv tseem ceeb tshaj plaws ntawm cov galaxies kauv thiab elliptical yog kev tig. Thaum cov huab cua loj heev hauv lub ntiaj teb thaum ub tawg hauv qab lub ntiajteb txawj nqus, lawv yuav luag ib txwm muaj kev tig me ntsis (lub zog angular). Qhov kev tig no nrawm dua thaum cov huab raug nias - zoo li tus neeg caij skating rub lawv txhais tes kom tig sai dua.

- Feem ntau cov galaxies kauv muaj kev sib hloov zoo heev uas cov khoom siv tsim cov qauv disc.
- Cov galaxies elliptical feem ntau raug tswj hwm los ntawm kev txav mus los ntawm lawv cov hnub qub, es tsis yog kev tig ib txwm, yog li lawv cov duab zoo li "bulging" zoo li lub pob lossis oval.

Qhov loj ntawm lub zog ntawm lub kaum sab xis thiab nws "sib koom" li cas ntawm cov khoom ntawm lub galaxy yog cov yam tseem ceeb hauv kev txiav txim siab seb lub galaxy yuav yog lub kauv ib txwm lossis lub elliptical du.

4. Cov roj thiab kev ua ub no ntawm cov hnub qub

Cov pa roj yog cov khoom siv tseem ceeb rau kev tsim cov hnub qub. Cov galaxies uas muaj roj ntau feem ntau yog cov hnub qub uas tsim thiab feem ntau muaj cov qauv disk thiab caj npab sib txawv. Cov caj npab sib txawv tsis yog "txoj kab hnub qub xwb," tab sis yog thaj chaw ntawm cov nthwv dej uas nias cov pa roj, ua rau muaj hnub qub tshiab.

Qhov sib txawv, cov galaxies uas tsis muaj roj ntau feem ntau yog "laus dua" thiab tsis muaj zog ntau dua - lawv cov hnub qub tsim tau qeeb lossis nres. Ntau lub galaxies elliptical poob rau hauv pawg no; lawv yog cov hnub qub qub, liab thiab tsis muaj roj txias txaus los tsim cov caj npab kauv.

5. Kev sib tsoo thiab kev sib koom ua ke ntawm cov galaxies

Kev sib cuam tshuam ntawm cov hnub qub hauv ntiaj teb (intergalactic interactions) yog ib qho tseem ceeb uas feem ntau hloov pauv cov duab ntawm cov hnub qub (galaxies). Hauv lub ntiaj teb no , cov hnub qub tsis tshua muaj nyob ib leeg; muaj ntau lub nyob ua pawg lossis ua pawg, ua rau muaj feem ntsib lawv ntau heev.

– Kev sib koom ua ke loj (ob lub galaxies uas muaj qhov loj sib xws) tuaj yeem rhuav tshem cov qauv ntawm lub disk spiral thiab tsim cov galaxies elliptical. Cov kev sib tsoo no cuam tshuam cov orbits ntawm cov hnub qub, hloov lawv txoj kev tig mus rau kev txav mus los random.
- Kev sib koom ua ke me me (cov galaxies loj "noj" cov galaxies me me) tuaj yeem ua rau lub disk tuab dua, tsim cov halos hnub qub, lossis ua rau muaj cov kab thiab cov nplhaib.

Cov cim qhia txog cov galaxies uas tau muaj kev sib koom ua ke suav nrog cov tidal tails, cov duab asymmetric, lossis cov kwj deg elongated ntawm cov hnub qub.

6. Ib puag ncig ntawm lub ntiaj teb: pawg, pawg, thiab cov teb

Qhov chaw uas ib lub galaxy nyob hauv yog qhov tseem ceeb uas txiav txim siab nws cov duab. Cov galaxy uas nyob hauv cov pawg neeg tuab feem ntau ntsib kev nyuaj siab los ntawm cov roj kub intergalactic (intracluster medium). Cov txheej txheem xws li ram-pressure stripping tuaj yeem "tshem" cov roj ntawm cov galaxies uas txav mus los sai hauv pawg, tshem tawm cov khoom siv raw rau kev tsim hnub qub. Yog li ntawd, cov galaxies tuaj yeem hloov pauv los ntawm cov spirals xiav uas nquag mus rau cov uas tsis nquag, uas feem ntau muaj qhov zoo li du.

Lub caij no, cov galaxies nyob rau hauv thaj chaw ntsiag to (field) feem ntau khaws lawv cov roj ntev dua thiab feem ntau nyob twj ywm spiral. Vim tias muaj tsawg dua kev cuam tshuam sab nraud, cov qauv disk tuaj yeem nyob ntev rau billions xyoo.

7. Cov lus tawm tswv yim los ntawm supernovae thiab supermassive black holes

Nyob hauv nruab nrab ntawm ntau lub galaxies yog lub qhov dub loj heev. Thaum nws "noj" roj, galactic nuclear activity (AGN) tuaj yeem tso tawm ntau lub zog hauv daim ntawv ntawm kev tawg thiab cov khoom me me. Lub zog no tuaj yeem ua kom sov lossis tshem tawm cov roj, tiv thaiv kev tsim hnub qub. Ib qho xwm txheej zoo sib xws tshwm sim ntawm qhov ntsuas me dua los ntawm supernovae, qhov tawg ntawm cov hnub qub loj uas txhaj lub zog rau hauv interstellar medium.

Cov lus tawm tswv yim no cuam tshuam rau cov duab ntawm lub galaxy tsis ncaj qha: thaum cov roj raug ntiab tawm lossis cua sov, lub disk tuaj yeem ua "lush" tsawg dua kom cov caj npab kauv zoo li tsis muaj zog, thiab lub galaxy maj mam txav mus rau theem passive dua.

8. Kev tsis ruaj khov sab hauv: cov pas nrig, cov nplhaib, thiab cov disc tuab

Cov duab ntawm cov galaxies tsis yog tsuas yog cuam tshuam los ntawm cov yam sab nraud xwb. Sab hauv, cov galaxies tuaj yeem ntsib kev tsis ruaj khov ntawm lub ntiajteb txawj nqus, uas tsim cov qauv sib txawv:

– Cov Rooj Sib Tw: Ntau lub galaxies kauv muaj cov qauv ntawm cov rooj sib tw hauv nruab nrab. Cov rooj sib tw tuaj yeem "ntws" cov pa roj mus rau hauv nruab nrab, ua rau muaj hnub qub lossis pub lub qhov dub loj heev.
- Cov nplhaib: tsim los ntawm kev sib hloov lossis vim muaj kev sib cuam tshuam ntawm lub ntiajteb txawj nqus.
– Lub disc tuab zuj zus: tuaj yeem tshwm sim vim muaj kev cuam tshuam me me rov ua dua lossis cua sov dynamic, ua rau lub galaxy zoo li "rog dua" thaum saib ntawm sab.

Cov kev tsis ruaj khov no hloov pauv qhov tsos ntawm cov galaxies dhau sijhawm, txawm tias tsis muaj kev sib tsoo loj.

9. Keeb kwm ntawm kev tsim thiab hnub nyoog ntawm cov galaxies

Lub duab ntawm lub galaxy yog "cov ntaub ntawv" ntawm nws keeb kwm. Cov galaxy uas tsim sai, tau ntsib ntau qhov kev sib koom ua ke thaum ntxov, lossis poob roj thaum ntxov yuav loj hlob mus ua ellipticals. Ntawm qhov tod tes, cov galaxies uas loj hlob qeeb dua thiab tswj tau cov roj ruaj khov yuav ua rau muaj cov kauv. Lub hnub nyoog ntawm cov pej xeem hnub qub kuj yog ib qho cim qhia: cov kauv feem ntau muaj cov hnub qub hluas thiab laus sib xyaw, thaum cov ellipticals yog cov hnub qub laus dua.

Xaus

Lub duab ntawm lub galaxy tsis yog ib qho "hmoov zoo" uas tau teem tseg ua ntej, tab sis yog qhov tshwm sim ntawm kev hloov pauv ntev uas cuam tshuam los ntawm lub ntiajteb txawj nqus, kev tig, cov roj uas muaj, cov khoom tsaus nti, kev sib cuam tshuam nrog lwm lub galaxies, thiab txawm tias cov xwm txheej ntawm lub ntiaj teb ib puag ncig. Cov galaxies kauv zoo nkauj, cov elliptical du, thiab cov galaxies tsis sib xws yog txhua yam kev hloov pauv ntawm tib lub cev, txawv tsuas yog hauv lawv txoj kev taug kev keeb kwm. Kev nkag siab txog cov yam no pab peb pom cov galaxies tsis yog tsuas yog cov khoom zoo nkauj hauv ntuj, tab sis ua cov kab ke dynamic hloov pauv tas li, loj hlob, thiab hloov kho ntawm theem loj ntawm lub ntiaj teb.

Sau ib qho lus tawm tswv yim