Cov Kev Xav Txog Kab Lis Kev Cai Nrov hauv Anthropology
Kev coj noj coj ua nrov tau dhau los ua ib qho tseem ceeb ntawm kev kawm txog tib neeg niaj hnub no. Sawv cev rau ntau yam xwm txheej uas cuam tshuam thiab raug cuam tshuam los ntawm cov pej xeem dav dav, kev coj noj coj ua nrov suav nrog ntau yam kev kawm, suav nrog suab paj nruag, zaj duab xis, zam, video games, social media, thiab ntau ntxiv. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav tshawb nrhiav qee cov kev xav tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg siv los nkag siab thiab tshuaj xyuas cov xwm txheej ntawm kev coj noj coj ua nrov.
1. Txoj Kev Xav Txog Kev Tswjfwm thiab Kev Kab Lis Kev Cai Nrov
Ib qho ntawm cov kev xav tseem ceeb hauv kev nkag siab txog kab lis kev cai nrov yog txoj kev xav ntawm kev tswj hwm uas Antonio Gramsci tau qhia. Raws li Gramsci, kev tswj hwm yog tus txheej txheem uas ib pawg neeg hauv zej zog tswj hwm lwm pawg, tsis yog los ntawm kev siv zog xwb tab sis kuj los ntawm kev pom zoo thiab kev cuam tshuam ntawm kev xav. Hauv cov ntsiab lus ntawm kab lis kev cai nrov, txoj kev xav ntawm kev tswj hwm piav qhia txog yuav ua li cas cov kab lis kev cai tswj hwm nws lub hwj chim los ntawm kev tswj hwm kev tsim khoom thiab kev faib tawm ntawm kab lis kev cai.
Cov kab lis kev cai nrov feem ntau raug tswj hwm los ntawm cov pab pawg neeg siab tawv uas muaj lub hwj chim los txhais cov qauv kab lis kev cai thiab cov nqi uas suav tias yog qhov tseeb. Piv txwv li, cov lag luam kev lom zem loj xws li Hollywood muaj kev cuam tshuam loj rau qhov uas suav tias yog "nrov" thoob ntiaj teb. Cov khoom lag luam kab lis kev cai tsim los ntawm cov pab pawg neeg siab tawv no tsis yog tsuas yog lom zem xwb tab sis kuj kis tau qee yam nqi thiab cov tswv yim uas sib xws nrog lawv cov kev txaus siab.
2. Txoj Kev Xav Marxian thiab Kev Cai Lij Choj ntawm Cov Neeg Siv Khoom
Karl Marx tau hais tias cov zej zog raug tsim los ntawm lawv cov qauv kev lag luam, thiab cov qauv kev xav, suav nrog kev coj noj coj ua, yog kev cuam tshuam ntawm cov qauv kev lag luam ntawd. Hauv cov ntsiab lus ntawm kev coj noj coj ua nrov, Marxian txoj kev xav muab kev nkag siab txog kev lag luam cuam tshuam li cas rau kev tsim khoom thiab kev siv khoom ntawm kab lis kev cai.
Hauv cov zej zog capitalist, cov kab lis kev cai nrov feem ntau yog khoom lag luam, qhov twg cov khoom kab lis kev cai raug hloov mus ua cov khoom lag luam. Suab paj nruag, yeeb yaj kiab, zam, thiab txawm tias cov cim kab lis kev cai raug ntim thiab muag rau cov neeg siv khoom. Cov txheej txheem kev lag luam no feem ntau hais txog kev sib pauv tus nqi dua li kev siv tus nqi, uas ua rau muaj kev cuam tshuam rau tib neeg sib cuam tshuam thiab paub txog kab lis kev cai nrov.
Cov kws tshawb fawb Marxian hauv kev kawm txog tib neeg kuj tau tshawb nrhiav kev sib raug zoo ntawm kab lis kev cai thiab chav kawm hauv zej zog. Piv txwv li, Pierre Bourdieu, tus kws tshawb fawb txog zej zog thiab kws tshawb fawb txog tib neeg, tau tsim cov tswv yim ntawm 'habitus' thiab 'cultural capital' los piav qhia txog kev cuam tshuam ntawm chav kawm hauv zej zog ntawm tus neeg lub saj zoo nkauj thiab kev coj noj coj ua. Bourdieu tau sib cav tias kev nyiam kab lis kev cai tsis yog ib txwm muaj, tab sis raug cuam tshuam los ntawm ib tus neeg lub zej zog thiab kev lag luam ib puag ncig.
3. Kev Tshawb Fawb Txog Postmodernism Thiab Kev Faib Tawm Kab Lis Kev Cai
Txoj kev xav ntawm Postmodernist muab ib lub tswv yim sib txawv txog kev coj noj coj ua ntawm cov neeg coob los ntawm kev hais txog ntau yam, kev sib cais, thiab kev rhuav tshem cov dab neeg loj. Postmodernism tsis lees txais lub tswv yim tias ib zaj dab neeg tuaj yeem piav qhia tag nrho ntawm tib neeg kev paub. Hauv cov ntsiab lus ntawm kev coj noj coj ua ntawm cov neeg coob, qhov no txhais tau tias tsis muaj ib qho "qhov tseeb" lossis "tus qauv" uas tuaj yeem txhais tau tias kev coj noj coj ua nws tus kheej.
Postmodernism kuj hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev simulation thiab hyperreality, cov tswv yim uas Jean Baudrillard tau qhia. Baudrillard tau sib cav hais tias hauv lub zej zog postmodern, cov duab thiab cov cim feem ntau yog 'tiag tiag' ntau dua li qhov tseeb ntawm lub cev nws tus kheej. Piv txwv li, kab lis kev cai ntawm cov neeg nto moo hauv lub zej zog niaj hnub no feem ntau yog raws li cov duab thiab cov duab tshaj tawm hauv xov xwm ntau dua li lub neej tiag tiag ntawm cov tib neeg.
Cov kab lis kev cai nrov hauv cov ntsiab lus ntawm postmodernism kuj feem ntau yog kev xaiv tsa thiab kev sib xyaw ua ke, txhais tau tias cov ntsiab lus los ntawm ntau haiv neeg thiab keeb kwm yav dhau los feem ntau raug sib xyaw ua ke thiab rov siv dua hauv txoj hauv kev tshiab thiab xav tsis thoob. Qhov no tuaj yeem pom hauv kev zam, suab paj nruag, thiab xov xwm, uas feem ntau qiv cov ntsiab lus los ntawm ntau haiv neeg thiab muab lawv ua ib yam dab tsi tshiab thiab tshwj xeeb.
4. Txoj Kev Xav Txog Kev Sib Deev thiab Kev Kab Lis Kev Cai Nrov
Txoj kev xav txog poj niam txiv neej hauv kev kawm txog tib neeg qhia txog kev sib raug zoo ntawm txiv neej thiab poj niam thiab hwj chim ntawm cov txiv neej thiab poj niam tau sawv cev thiab tswj hwm hauv kab lis kev cai nrov. Kab lis kev cai nrov feem ntau yog qhov chaw sib ntaus sib tua uas cov tswv yim txog poj niam txiv neej thiab kev sib deev raug tsim, sib tham, thiab tawm tsam.
Cov kws tshawb fawb txog poj niam txiv neej ib txwm zoo li Simone de Beauvoir, thiab cov kws tshawb fawb niaj hnub zoo li Judith Butler, tau tshawb nrhiav seb cov xov xwm nrov nrov feem ntau txhawb nqa cov qauv poj niam txiv neej li cas. Zaj duab xis, TV, kev tshaj tawm, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog feem ntau ua rau cov duab ib txwm muaj ntawm txiv neej thiab poj niam tsis muaj zog uas txwv tsis pub cov txiv neej thiab poj niam ua lub luag haujlwm hauv zej zog.
Txawm li cas los xij, txoj kev xav txog poj niam txiv neej kuj taw qhia txog lub peev xwm ntawm cov kab lis kev cai nrov ua ib qho cuab yeej rau kev tawm tsam thiab kev txhawb zog. Ntau cov kab lis kev cai thiab kev txav mus los hauv cov kab lis kev cai nrov tawm tsam cov qauv poj niam txiv neej thiab tsim qhov chaw rau ntau haiv neeg thiab suav nrog cov poj niam txiv neej. Suab paj nruag Punk, kev txav mus los ntawm lub cev zoo, thiab kev sawv cev tsis yog binary poj niam txiv neej hauv xov xwm tsuas yog ob peb qho piv txwv ntawm yuav ua li cas cov kab lis kev cai nrov tuaj yeem ua lub tsheb rau kev hloov pauv hauv zej zog.
5. Kev Tshawb Fawb Txog Kev Lag Luam Thoob Ntiaj Teb thiab Kev Sib Xyaws Kab Lis Kev Cai
Kev lag luam thoob ntiaj teb yog txheej txheem ntawm kev sib koom ua ke ntawm kev lag luam, kev nom kev tswv, thiab kev coj noj coj ua thoob plaws ntiaj teb. Hauv cov ntsiab lus ntawm kev coj noj coj ua nrov, kev lag luam thoob ntiaj teb tau tsim ib qho kev tshwm sim ntawm kev coj noj coj ua sib xyaw ua ke, uas cov ntsiab lus los ntawm ntau haiv neeg sib cuam tshuam thiab cuam tshuam rau ib leeg.
Kev tshawb fawb txog kev sib txuas lus thoob ntiaj teb hauv kev kawm txog tib neeg qhia tau hais tias kev sib pauv kab lis kev cai hla ciam teb no feem ntau tsis sib xws, nrog rau cov kab lis kev cai tseem ceeb ntawm cov teb chaws muaj kev lag luam, xws li Tebchaws Meskas, feem ntau tswj hwm thiab hloov pauv cov kab lis kev cai hauv zos hauv cov teb chaws uas tseem tab tom txhim kho. Qhov no feem ntau pom tias yog ib hom kev tswj hwm kab lis kev cai tshiab lossis kev tswj hwm kab lis kev cai.
Txawm li cas los xij, kev lag luam thoob ntiaj teb kuj tsim cov cib fim rau kev tsim kab lis kev cai nyuaj dua thiab sib xyaw ua ke. Piv txwv li, suab paj nruag K-pop, uas sib xyaw cov ntsiab lus ntawm suab paj nruag sab hnub poob thiab cov kab lis kev cai suab paj nruag Kauslim, tau dhau los ua qhov xwm txheej thoob ntiaj teb, qhia txog yuav ua li cas cov kab lis kev cai nrov tuaj yeem hloov pauv thiab hloov pauv hauv lub ntiaj teb. Lwm qhov piv txwv yog cov yeeb yaj kiab Bollywood, uas suav nrog cov ntsiab lus Hollywood thaum tswj hwm tus kheej kab lis kev cai sib txawv .
Xaus lus, cov kev xav tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg xws li kev tswj hwm lub hwj chim, kev xav ntawm Marxian, postmodernism, feminism, thiab kev lag luam thoob ntiaj teb muab ntau yam thiab nplua nuj rau kev nkag siab txog kab lis kev cai nrov. Txhua txoj kev xav muab kev nkag siab tshwj xeeb txog kev tsim, siv, thiab cuam tshuam li cas kab lis kev cai nrov raug tsim, siv, thiab cuam tshuam los ntawm kev sib raug zoo, kev lag luam, kev nom kev tswv, thiab keeb kwm. Yog li, kev kawm txog kab lis kev cai nrov tsis yog tsuas yog muab kev nkag siab tob dua txog cov xwm txheej txhua hnub xwb tab sis kuj ua rau muaj kev tshuaj xyuas tseem ceeb ntawm cov qauv hwj chim thiab cov txheej txheem ntawm kev hloov pauv hauv zej zog.