Kev Kawm Txog Tib Neeg Txog Cov Pab Pawg Neeg Nyob Ib Leeg
Pengantar
Kev kawm txog tib neeg yog ib qho kev kawm txog kev tshawb fawb uas kawm txog tib neeg los ntawm ntau yam kev xav, xws li kev coj noj coj ua, kev sib raug zoo, kev ua neej, thiab kev hais lus. Kev kawm txog kab lis kev cai, tshwj xeeb, tshuaj xyuas cov kev lis kev cai, cov qauv, thiab cov txiaj ntsig uas ntau pawg neeg hauv zej zog tuav. Ib qho kev tshawb fawb nthuav hauv kev kawm txog kab lis kev cai yog cov pab pawg neeg tsis muaj neeg nyob, uas suav nrog cov pab pawg neeg nyob ib leeg ntawm cov dej ntws ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb. Tsab xov xwm no yuav tshuaj xyuas ib pawg neeg tsis muaj neeg nyob, tsom mus rau nws cov kab lis kev cai thiab kev sib raug zoo thiab cov teeb meem uas lawv ntsib thaum muaj kev hloov pauv.
Kev Taw Qhia Txog Cov Pab Pawg Neeg Nyob Ib Leeg
Cov pab pawg neeg uas nyob ib leeg yog cov pab pawg neeg uas nyob deb ntawm kev cuam tshuam ntawm kev vam meej niaj hnub no. Ib txhia ntawm cov pab pawg neeg no txhob txwm nyob ib leeg kom tswj tau lawv cov kab lig kev cai thiab qhov tseem ceeb ntawm lawv txoj kev sib txuas nrog xwm. Ib qho piv txwv nto moo ntawm ib pab pawg neeg uas nyob ib leeg yog cov neeg Sentinelese ntawm Andaman Islands, Is Nrias teb. Txog niaj hnub no, cov Sentinelese tsis lees txais txhua qhov kev sib cuag nrog lub ntiaj teb sab nraud thiab tswj lawv txoj kev ua neej yooj yim, ywj pheej.
Kev Sib Raug Zoo thiab Kab Lis Kev Cai
Cov kws tshawb fawb txog tib neeg xav paub txog seb cov pab pawg neeg nyob ib leeg zoo li cov neeg Sentinelese nyob li cas thiab lawv cov qauv kev sib raug zoo li cas. Hauv cov neeg Sentinelese, lawv lub neej kev sib raug zoo yog sib koom siab thiab sib luag. Tsis muaj kev tswj hwm kev sib raug zoo meej, thiab kev txiav txim siab feem ntau yog ua los ntawm kev pom zoo. Lawv siv ib txoj kev faib cov haujlwm raws li hnub nyoog thiab peev xwm, xws li kev yos hav zoov, kev sib sau ua ke, thiab kev tsim chaw nkaum.
Cov neeg Sentinelese txoj kev coj noj coj ua yog siv cov cuab yeej yooj yim uas lawv tsim los ntawm cov khoom siv ntuj. Lawv paub txog lawv lub peev xwm zoo kawg nkaus los nyob hauv thaj chaw sov uas nyuaj. Lawv lub neej ntawm sab ntsuj plig kuj txuas nrog xwm, nrog ntau yam kev cai thiab kev ntseeg uas hwm lub ntiaj teb thiab lawv cov poj koob yawm txwv.
Cov Teeb Meem Uas Tau Ntsib
Txawm hais tias cov neeg Sentinelese tau tswj hwm lawv txoj kev ua neej, cov teeb meem sab nraud tseem pheej tshwm sim. Ib qho ntawm cov kev hem thawj loj tshaj plaws uas cov neeg nyob ib leeg ntsib yog kab mob. Vim tias lawv yeej tsis tau raug cov kab mob uas pom muaj nyob rau hauv lub zej zog niaj hnub no, lawv lub cev tiv thaiv kab mob tsis muaj zog heev. Kev sib cuag nrog cov neeg sab nraud tuaj yeem ua rau muaj kab mob uas tuaj yeem tuag taus.
Tsis tas li ntawd xwb, kev hloov pauv huab cua thiab kev rhuav tshem hav zoov kuj ua rau lawv muaj kev phom sij rau lawv qhov chaw nyob. Kev lag luam uas tsom mus rau cov peev txheej ntuj tsim hauv lawv thaj chaw ntxiv kev nyuaj rau lawv txoj kev ciaj sia. Ntau pawg neeg tsis tau sib cuag thoob plaws ntiaj teb ntsib cov teeb meem zoo sib xws, los ntawm kev siv hav zoov mus rau kev tsis sib haum xeeb nrog cov tuam txhab khawb av.
Xyoo 2018, muaj ib qho xwm txheej uas tau txais kev saib xyuas thoob ntiaj teb: ib tug tub txib hu ua John Allen Chau raug cov neeg Sentinelese tua tuag thaum lawv sim mus ze lawv lub kob. Qhov xwm txheej no qhia txog qhov txaus ntshai uas ob tog ntsib hauv cov xwm txheej zoo li no: cov neeg Sentinelese uas sim tiv thaiv lawv thaj av thiab kab lis kev cai, thiab cov neeg sab nraud uas muaj lub siab zoo tab sis tuaj yeem ua rau muaj kev hem thawj.
Kev Tiv Thaiv Kev Cai Lij Choj thiab Kev Ncaj Ncees
Qhov teeb meem ntawm yuav ua li cas los tiv thaiv cov cai ntawm cov pab pawg neeg uas tsis tau tiv tauj yog ib qho tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg. Piv txwv li, txoj cai lij choj Is Nrias teb tiv thaiv thaj tsam Sentinelese nruj me ntsis, txwv tsis pub muaj kev sib cuag tsuas yog rau lub hom phiaj kev tshawb fawb tsawg heev. Txawm li cas los xij, txawm tias muaj cov kev tiv thaiv raws li txoj cai no, kev ncaj ncees ntawm kev cuam tshuam tseem yog ib qho kev sib cav. Lo lus nug tshwm sim txog seb yuav tsum tso cai rau kev sib cuag sab nraud nrog cov pab pawg neeg uas tsis tau tiv tauj ntau npaum li cas, thiab yuav ua li cas kom ntseeg tau tias kev sib cuag zoo li no tsis cuam tshuam lawv txoj kev ua neej.
Lwm Qhov Xwm Txheej: Pawg Neeg Korowai hauv Papua
Ntxiv rau cov neeg Sentinelese, cov neeg Korowai ntawm Papua yog lwm qhov piv txwv ntawm ib pawg neeg nyob ib leeg uas nyob nrog cov kab lis kev cai tshwj xeeb. Cov neeg Korowai nto moo rau lawv cov tsev ntoo, ua siab rau ntawm cov ntoo los tiv thaiv lawv ntawm kev tawm tsam ntawm tsiaj txhu thiab lwm pab pawg. Lawv nyob ua pawg me me, nyob ib leeg, thiab kev yos hav zoov thiab kev sib sau ua ke yog lawv cov haujlwm txhua hnub.
Cov kev tshawb fawb txog tib neeg qhia tau tias cov Korowai muaj ib txoj kev ntseeg nyuaj heev, nrog rau cov neeg ntawm sab ntsuj plig thiab cov dab neeg nplua nuj. Lawv kuj ntsib tib yam teeb meem zoo li lwm cov pab pawg neeg uas tsis tau sib cuag, xws li kab mob thiab kev nyuaj siab los ntawm cov neeg sab nraud uas nrhiav kev siv cov khoom siv ntuj tsim hauv lawv thaj chaw.
Kev Hloov Pauv thiab Kev Hloov Kho
Txawm hais tias muaj ntau haiv neeg nyob ib leeg xaiv kom nyob deb ntawm kev vam meej niaj hnub no, qee tus tau pib qhia txog kev hloov pauv. Piv txwv li, cov neeg Mentawai ntawm Sumatra, Indonesia, tab tom pib lees txais cov kev cuam tshuam sab nraud hauv daim ntawv ntawm kev kawm thiab cov khoom lag luam niaj hnub thaum tseem sim tswj lawv cov kab lis kev cai. Cov kev hloov pauv no feem ntau yog cim los ntawm kev siv cov thev naus laus zis yooj yim, xws li cov cuab yeej ua liaj ua teb niaj hnub lossis cov cuab yeej nuv ntses zoo dua.
Txawm li cas los xij, qhov kev hloov pauv no tsis yog tsis muaj kev tsis sib haum xeeb. Qee tus kws tshawb fawb txog tib neeg sib cav tias kev sib cuag nrog lub ntiaj teb sab nraud tuaj yeem ua rau poob ntawm tus kheej kab lis kev cai rau cov pab pawg neeg nyob ib leeg. Ntawm qhov tod tes, lwm tus sib cav tias kev hloov pauv yog qhov ntuj thiab tuaj yeem pab cov pab pawg neeg no kom muaj sia nyob hauv cov xwm txheej hloov pauv ntau zuj zus.
Xaus
Cov kev tshawb fawb txog cov neeg hauv pawg neeg uas nyob ib leeg xws li Sentinelese thiab Korowai muab kev nkag siab tob txog tib neeg li cas thiaj li nyob tau ywj pheej thiab sib haum xeeb nrog xwm, deb ntawm kev vam meej niaj hnub no. Lawv muab kev xav tshwj xeeb txog kev sib txawv ntawm kab lis kev cai thiab tib neeg lub peev xwm kom muaj sia nyob hauv cov xwm txheej nyuaj. Txawm li cas los xij, lawv kuj ntsib kev hem thawj loj los ntawm kab mob, kev siv tsis raug, thiab kev hloov pauv huab cua.
Cov teeb meem kev coj ncaj ncees thiab kev cai lij choj uas cuam tshuam txog kev tiv thaiv cov neeg tsis tau sib cuag tau dhau los ua qhov tseem ceeb hauv cov ntsiab lus ntawm kev loj hlob thoob ntiaj teb. Lub zej zog thoob ntiaj teb muaj lub luag haujlwm los hwm thiab tiv thaiv cov cai ntawm cov neeg tsis tau sib cuag, thaum tseem nrhiav txoj hauv kev los xyuas kom meej tias lawv tuaj yeem nyob raws li lawv cov txiaj ntsig thiab kev lig kev cai.
Kev kawm txog tib neeg txog cov pab pawg neeg uas tsis tau sib cuag tsis yog tsuas yog muab kev nkag siab txog kev sib txawv ntawm tib neeg kab lis kev cai xwb tab sis kuj ua rau peb rov xav txog kev vam meej thiab peb yuav tsum sib cuag li cas nrog cov zej zog uas xaiv txoj kev ua neej sib txawv. Ib txoj hauv kev uas muaj kev nkag siab thiab ntsuas tau uas hwm tib neeg txoj cai yog qhov tseem ceeb hauv txhua qhov kev sib cuag nrog lawv.