Uhlelo Lokuxhumana Ngesathelayithi Yendawo
Izinhlelo zokuxhumana ngesathelayithi ezisebenzisa i-geostationary zingenye yezindlela eziyinhloko zengqalasizinda yesimanje yezokuxhumana, ezivumela ukusakazwa kwethelevishini, izingcingo ezikude, ukuxhumana kwedatha, ngisho nokuxhumeka kwe-inthanethi ezindaweni ezikude. Ngokungafani namanethiwekhi omhlaba athembele ezintanjeni ze-fiber-optic noma imibhoshongo yokudlulisa, izinhlelo zesathelayithi zisebenzisa iziteshi zasemkhathini ukukhombisa noma ukudlulisa izimpawu zomsakazo endaweni ebanzi kakhulu. Phakathi kwezinhlobo ezahlukene zezindlela zesathelayithi, i-geostationary orbit (GEO) iyindlela ethandwayo ngoba isathelayithi ibonakala "imile" uma iqhathaniswa nobuso boMhlaba, okwenza kube lula ukulungisa ama-antenna eziteshini zomhlaba.
Incazelo kanye nezici ze-geostationary orbit
I-geostationary orbit iyi-orbit eyindilinga ngaphezu kwe-equator endaweni ephakeme cishe ngamakhilomitha angu-35.786 ngaphezu kobuso boMhlaba. Kulokhu kuphakama, isikhathi sokuguquka kwesathelayithi silingana nesikhathi sokujikeleza koMhlaba (cishe amahora angu-23 nemizuzu engu-56), ngakho-ke isathelayithi ibonakala isesimweni esiqinile uma ibonwa endaweni ethile eMhlabeni. Ngamanye amazwi, isathelayithi "ilenga" endaweni ethile ye-longitude. Esinye isici esibalulekile ukuthambekela okuncane kakhulu kwe-orbital (cishe ama-degree angu-0), ngoba isathelayithi kumele ibe ngaphezu kwe-equator ngqo ukuze igweme ukubonakala sengathi iya phezulu naphansi kusukela endaweni yesiteshi somhlaba.
Inzuzo eyinhloko yokubeka indawo endaweni ethile kulula ukulandelela. Izitsha zesathelayithi ekhaya noma eziteshini zomhlaba azidingi izinhlelo eziyinkimbinkimbi zokukhomba ngokuzenzakalelayo; zingakhonjwa nje endaweni ethile esibhakabhakeni. Kodwa-ke, lo mjikelezo unemikhawulo, njengenani elilinganiselwe lezikhala ze-orbital kanye nokubambezeleka okuphezulu kwesignali (ukubambezeleka) kunezisathelayithi ezijikeleza phansi.
Izingxenye eziyinhloko zesistimu yokuxhumana ngesathelayithi ye-GEO
Izinhlelo zokuxhumana zesathelayithi ze-geostationary ngokuvamile zakha izingxenye ezintathu eziyinhloko: ingxenye yesikhala, ingxenye yomhlabathi, kanye nengxenye yokulawula.
1. Ingxenye yesikhala
Le ngxenye ihlanganisa isathelayithi uqobo kanye nomthwalo wayo wokuxhumana. Umthwalo wokuxhumana ngokuvamile uqukethe i-transponder—iyunithi ethola izimpawu ezivela eMhlabeni (uplink), izikhulise, iguqule imvamisa yazo, bese izithumela kabusha eMhlabeni (downlink). Ngaphezu kwe-transponder, isathelayithi ine-antenna (beam), uhlelo lwamandla (amaphaneli elanga namabhethri), uhlelo lokulawula isimo sengqondo, kanye nohlelo lokuqhuba ukuze kugcinwe indawo yokujikeleza (ukugcinwa kwesiteshi).
2. Izingxenye zomhlaba
Ingxenye yomhlabathi ihlanganisa iziteshi zomhlaba zesango, ama-network hubs, ama-terminals e-Very Small Aperture Terminal (VSAT), izitsha zesathelayithi zomsebenzisi, kanye namadivayisi okuguqula/ukususa ama-modulation afana nama-modem esathelayithi. Iziteshi zomhlaba zidlulisela amasignali futhi zamukele amasignali avela ku-satellite. Ama-terminals abasebenzisi angaba amadivayisi asekhaya e-TV yesathelayithi, ama-terminals e-inthanethi yesathelayithi, noma ama-terminals akhethekile ezempi nawolwandle.
3. Ingxenye yokulawula
Le ngxenye ihlanganisa isikhungo sokulawula i-satellite, esiqapha impilo ye-satellite, siphatha i-telemetry, senza ama-telecommands, futhi senze ukulungiswa kwe-orbit kanye nokuqondiswa. Ngaphandle kwengxenye yokulawula, i-satellite isengozini yokuphuma emjikelezweni wayo noma ibhekane nokuphazamiseka kokusebenza.
Isimiso sokusebenza kokuxhumana: i-uplink kanye ne-downlink
Ukuxhumana kwesathelayithi ye-geostationary kusebenza ngokomqondo wokudluliselwa komsakazo. Izimpawu ezivela esiteshini sasemhlabeni zidluliselwa esathelayithi nge-uplink. Uma sezamukelwe, i-transponder yesathelayithi iyakhulisa futhi icubungule imvamisa, bese idlulisela isignali emuva endaweni yokumboza nge-downlink. Ukuhlukaniswa kwamaza e-uplink kanye ne-downlink kubalulekile ukuvimbela ukuphazamiseka kwesignali. Isibonelo, ku-Ku band, i-uplink ingaba cishe yi-14 GHz kanti i-downlink ingaba cishe yi-12 GHz.
Ngaphezu kokuxhumana ngendlela eyodwa (isib., ukusakazwa kwethelevishini), izinhlelo ze-GEO nazo zisekela ukuxhumana ngendlela emibili, njenge-inthanethi kanye nocingo. Ohlelweni olunezindlela ezimbili, i-terminal yababhalisile ithumela isicelo sedatha ku-satellite futhi ithola impendulo ngesiteshi esifanayo esidlula ku-satellite.
Amabhendi emvamisa asetshenziswa kakhulu
Izinhlelo zokuxhumana zesathelayithi ze-GEO zisebenza kumabhendi ahlukahlukene emvamisa, ngalinye linezici ezithile:
– Ibhendi ye-C (cishe i-4–8 GHz): imelana kakhulu nemvula (ukuphela kwemvula), ifaneleka ezindaweni ezishisayo, kodwa idinga i-antenna enkulu.
– Ibhendi ye-Ku (cishe i-12–18 GHz): ama-antenna amancane futhi athandwa kakhulu kuma-TV e-satellite kanye ne-VSAT, kodwa asengozini enkulu yokunciphisa isimo sezulu.
– Ibhendi ye-Ka (cishe i-26–40 GHz): inikeza i-bandwidth enkulu yezinsizakalo ze-inthanethi ezisheshayo, kodwa isengozini enkulu yokuphazamiseka komoya.
Ukukhethwa kwamabhendi emvamisa kucabangela izidingo zomthamo, izimo zezulu, izindleko zemishini, kanye nemithethonqubo ye-spectrum ezweni ngalinye.
Izinzuzo zama-satellite e-geostationary
Kunezinzuzo eziningana ezibalulekile ezigcina amasathelayithi e-GEO efanelekile:
1. Ukumbozwa okubanzi
I-satellite eyodwa ye-GEO ingamboza indawo enkulu, ngisho nengxenye yesithathu yobuso boMhlaba. Ngama-satellite amathathu abekwe ngendlela efanele, cishe ubuso boMhlaba bonke bungakhonzwa (ngaphandle kwezifunda ezisemaphethelweni aphezulu).
2. I-antenna yomsebenzisi elula
Ngenxa yokuthi isathelayithi ibonakala ingashintshi, i-antenna ayidingi ukulandelela okuguqukayo. Lokhu kunciphisa ubunzima be-terminal kanye nezindleko.
3. Kufanelekela ukusakazwa
Ekusakazweni kwe-TV nomsakazo, i-GEO isebenza kahle kakhulu ngoba ukudluliselwa okukodwa kungamukelwa yizigidi zabasebenzisi endaweni efanayo.
4. Ingqalasizinda esheshayo ezindaweni ezikude
Ezindaweni lapho amanethiwekhi ekhebula kunzima ukuwafinyelela, amasathelayithi ayisisombululo esisebenzayo sokuhlinzeka ngokuxhumana okuyisisekelo.
Ukulinganiselwa kanye nezinselele
Naphezu kokumbozwa kwayo okuphezulu, izinhlelo ze-GEO zinezinselele eziningana:
1. Ukubambezeleka okuphezulu
Ngenxa yamabanga amade ahilelekile, izimpawu zidinga izikhathi zokuhamba ezinde. Uhambo oluya nokubuya lungaba cishe ama-millisecond angu-500–700, okubonakala ezinhlelweni zokusebenza zesikhathi sangempela njengemidlalo eku-inthanethi noma izingcingo zevidiyo uma zingalungiswanga.
2. Ukuphazamiseka kwesimo sezulu
Imvula enkulu, ikakhulukazi kuma-Ku kanye nama-Ka band, ingonakalisa ikhwalithi yesignali. Ukuze kulungiswe lokhu, kusetshenziswa amasu anjengokufaka ikhodi eguquguqukayo kanye nokuguqulwa, ukukhulisa amandla, kanye nomklamo wesabelomali sesixhumanisi okwanele.
3. Izikhala zomjikelezo ezilinganiselwe
Ukubekwa kwezindawo ezizungezile kuyinsiza elinganiselwe. Ukulawulwa kwayo kuqondiswa yi-ITU (International Telecommunication Union) kanye nabalawuli bezwe ukuvimbela ukuphazamiseka phakathi kwama-satellite.
4. Izindleko zokuqalisa nezokukhiqiza eziphezulu
Amasathelayithi e-GEO makhulu, anesikhathi eside sokusebenza (ngokuvamile iminyaka eyi-15), futhi adinga izimoto zokuqalisa ezinamandla. Lokhu kwenza ukutshalwa kwezimali kokuqala kube kukhulu kakhulu, yize izindleko zomsebenzisi ngamunye zingasebenza kahle ekuhlinzekeni ngobuningi.
Izicelo eziyinhloko zezinhlelo zokuxhumana zesathelayithi ze-GEO
Ukusetshenziswa kwama-satellite e-geostationary kubanzi kakhulu, okuhlanganisa:
– Ukusakazwa kwethelevishini nomsakazo (i-DTH/Ukuya Ekhaya Ngokuqondile)
- Amanethiwekhi e-VSAT ebhange, ezitolo kanye nezimboni
- Ukubuyiselwa kwemali kwezokuxhumana ezindaweni ezikude noma eziqhingini
- Ukuxhumana kwezasolwandle kanye nezindiza
– Ukuxhumana okuphuthumayo ngesikhathi sezinhlekelele lapho ingqalasizinda yomhlaba yonakele
– Isevisi ye-inthanethi esekelwe kwisathelayithi enamandla aphezulu (i-HTS)
Ubuchwepheshe besathelayithi obusebenzisa i-High Throughput buvumela umthamo wedatha owandisiwe ngokusebenzisa i-spot beams kanye nokusetshenziswa kabusha kwemvamisa, okuvumela izinsizakalo ze-inthanethi ze-GEO ukuthi zincintisane ngezidingo ezithile, ikakhulukazi ezindaweni lapho i-fiber ingatholakali khona okwamanje.
I-Penutup
Izinhlelo zokuxhumana ngesathelayithi ze-geostationary ziwubuchwepheshe obubalulekile bokuxhumanisa izindawo ezinkulu ngendlela ephumelelayo nangokuzinzile. Njengoba amasathelayithi ebonakala ezinzile esibhakabhakeni, lezi zinhlelo zenza kube lula ulwazi lomsebenzisi futhi zivumele izinsizakalo zokusakaza kanye nokuxhumana kwezifunda. Naphezu kwezinselele ezifana nokubambezeleka okuphezulu, ukuphazamiseka kwesimo sezulu, kanye nezindleko zokutshalwa kwezimali eziphezulu, izinto ezintsha ezifana namasathelayithi anomthamo ophezulu, amasu okuguqula okuguqukayo, kanye nokuphathwa kwe-spectrum okuthuthukisiwe kuyaqhubeka nokuqinisa indima ye-GEO ohlelweni lokuxhumana lomhlaba wonke. Kusukela manje, amasathelayithi e-GEO azohlala eyisisombululo esibalulekile, kanye namasathelayithi e-low-lying orbit (LEO) kanye namanethiwekhi omhlaba ukudala izinsizakalo zokuxhumana ezisabalele futhi ezinokwethenjelwa.