I-nanotechnology igatsha lesayensi elithuthuka ngokushesha elithembisa ukuguqula imikhakha efana nemithi, ubuchwepheshe bolwazi, amandla, kanye nemvelo. Igama elithi "nanotechnology" libhekisela ekuphathweni kwezinto esikalini se-nanometer, ingxenye eyodwa kweziyizigidigidi zemitha, okuvumela ososayensi ukuthi bakhe futhi balawule izakhiwo ngokunemba okumangalisayo. Lesi sihloko sizochaza incazelo ye-nanotechnology, izimiso zayo eziyisisekelo, kanye nezinzuzo ezahlukahlukene ezinikezayo.
Ukuqonda i-Nanotechnology
I-nanotechnology ichazwa njengokutadisha nokusetshenziswa kwezinto ezincane kakhulu, esikalini se-nanometer. Ukuze sikubeke kahle lokhu, i-nanometer cishe iyinxenye eyodwa kweziyizigidigidi zemitha, noma cishe incane ngokuphindwe kayikhulu kunezinwele zomuntu. Kulesi sikali, izakhiwo zomzimba, zamakhemikhali, kanye nezebhayoloji zezinto zingahluka kakhulu ezimpahleni zazo ezikalini ezinkulu.
Umlando Omfushane We-Nanotechnology
Umqondo we-nanotechnology wethulwa okokuqala yisazi sesayensi yefiziksi esidumile uRichard Feynman enkulumweni yakhe yango-1959, ethi “Kukhona Indawo Eningi Ezansi.” UFeynman wayenombono wekhono lokulawula ngqo ama-athomu nama-molecule. Igama elithi “nanotechnology” ngokwalo lasetshenziswa okokuqala nguNorio Taniguchi ngo-1974, kodwa kwaze kwaba ngawo-1980 no-1990 lapho ubuchwepheshe baqala khona ukuthuthuka ngokushesha ngenxa yokusungulwa kwamathuluzi amasha njenge-scanning tunneling microscope (STM) kanye ne-atomic force microscope (AFM).
Izimiso Eziyisisekelo Zobuchwepheshe Be-Nano
I-nanotechnology ihilela ukuphathwa nokulawulwa kwezinto esikalini se-athomu kanye ne-molecular. Kulesi sikali, izimiso ze-quantum mechanics kanye ne-quantum chemistry zivame ukuba nethonya elikhulu kunemithetho ye-physics yakudala. Ama-nanoparticle angaba nezakhiwo ezihlukile ezihlukile kulezo zezinhlayiya ezinkulu ezifanayo. Isibonelo, ama-nanoparticle egolide angabonakala ebomvu noma eluhlaza okwesibhakabhaka, kuye ngobukhulu bawo kanye nesimo sawo, futhi angaba nezakhiwo ezihlukile ze-catalytic kunegolide eliningi.
Izinzuzo ze-Nanotechnology
I-nanotechnology inikeza izinzuzo ezibalulekile emikhakheni eyahlukene. Nazi ezinye zazo:
1. Ezokwelapha Nezempilo
I-nanotechnology inamandla amakhulu okuguqula ezokwelapha kanye nokunakekelwa kwempilo ngokuthuthukiswa kwemithi kanye nokwelashwa okusebenzayo kakhudlwana. Ezinye izindlela zokusebenzisa i-nanotechnology kwezokwelapha zifaka:
- Ukulethwa Kwemithi Okuqondiwe: Kusetshenziswa ama-nanoparticles, imithi ingalethwa ngqo kumaseli anesifo, njengamaseli omdlavuza, ngaphandle kokulimaza amaseli anempilo azungezile. Lokhu kunganciphisa imiphumela emibi futhi kwandise ukusebenza kahle kokwelashwa.
- I-Diagnostik: I-nanotechnology ivumela ukudalwa kwezinzwa ezibucayi kakhulu ukuthola izifo zisesesigabeni sokuqala, okungandisa amathuba okwelashwa.
- Ukuvuselelwa Kwezicubu: Izinto ezincane zingasetshenziswa ukuklama izisekelo ezisekela ukukhula kwamangqamuzana nezicubu ezintsha, ezisiza ekwelapheni amanxeba kanye nobunjiniyela bezicubu.
2. Ukwaziswa kwesimanje
I-nanotechnology ivumele intuthuko ebalulekile emkhakheni wezobuchwepheshe bolwazi, okuhlanganisa:
- Ama-semiconductor nama-TransistorsUkusetshenziswa kwe-nanotechnology ekukhiqizweni kwe-semiconductor kuye kwavumela ukudalwa kwama-transistors amancane, asheshayo, futhi asebenza kahle. Lokhu kuye kwaba negalelo ekuthuthukisweni kwamakhompyutha namadivayisi kagesi ayinkimbinkimbi kakhulu.
- Inkumbulo Yedatha: I-Nanotechnology ivumela ukudalwa kwamadivayisi amancane okugcina idatha anamakhono amakhulu, njengememori ye-flash esheshayo nesebenza kahle kakhulu nama-hard disk.
3. Amandla
Emkhakheni wamandla, ubuchwepheshe be-nano bunikeza izixazululo ezintsha zokuthuthukisa ukusebenza kahle kanye nokusimama:
- Amaseli Elanga: I-nanotechnology ingandisa ukusebenza kahle kwamaseli elanga ngokusebenzisa ama-nanoparticles ukuze kuthuthukiswe ukumuncwa kokukhanya nokunciphisa ukulahleka kwamandla.
- I-BateraiUkusetshenziswa kwezinto ezisetshenziswa kumabhethri kungandisa amandla, isikhathi sokuphila, kanye nesivinini sokushaja samabhethri, okubaluleke kakhulu ekuthuthukisweni kwezimoto zikagesi kanye nokugcinwa kwamandla avuselelekayo.
- I-CatalystAma-nanocatalyst angandisa ukusebenza kahle kwezindlela zamakhemikhali ezinqubweni zokukhiqiza amandla, njengakumaseli kaphethiloli noma izinqubo zokuhlanza uphethiloli.
4. Imvelo
I-nanotechnology inamandla amakhulu okuvikela nokuthuthukisa imvelo:
- Ukwelashwa Kwamanzi: I-nanotechnology ingasetshenziswa ukudala izihlungi zamanzi ezisebenza kahle kakhulu, ezikwazi ukususa ukungcola okuyingozi ezingeni lama-molecule, futhi zinikeze ukufinyelela okungcono emanzini ahlanzekile.
- Ukuhlanzwa Kokungcola: Izinto ezisetshenziswa kakhulu zingasetshenziswa ukuthola nokuhlanza ukungcola okuvela emvelweni, njengokuchitheka kukawoyela noma ukungcola kwamakhemikhali emanzini nasenhlabathini.
- Ukugcinwa Nokusetshenziswa Kwamandla Okusebenzayo KakhuluUkusetshenziswa kwezinto ezincane kakhulu ekufakweni kokushisa kanye nokugcina amandla kunganciphisa ukusetshenziswa kwamandla kanye nokukhishwa kwekhabhoni.
5. Imboni Nokukhiqiza
I-Nanotechnology inikeza izinto ezintsha ezahlukahlukene embonini nasekukhiqizeni:
- Izinto Eziqinile Nezilula: Izinto ezisetshenziswa kakhulu njenge-graphene nama-carbon nanotubes zinamandla amakhulu futhi zingasetshenziswa ukwenza izinto eziqinile nezilula ezinhlobonhlobo zezicelo, kusukela ezindizeni kuya emishinini yezemidlalo.
- Ukuthuthukiswa Kwenqubo Yokukhiqiza: Ukusetshenziswa kwe-nanotechnology ezinqubweni zokukhiqiza kungakhuphula ukunemba nokusebenza kahle kokukhiqiza, kunciphise imfucuza, futhi kunciphise izindleko zokukhiqiza.
6. Izimonyo kanye nemikhiqizo yabathengi
I-nanotechnology isetshenziswa futhi embonini yezimonyo kanye nemikhiqizo yabathengi ukuthuthukisa ikhwalithi yomkhiqizo kanye nokusebenza kahle:
- Isikrini selangaAma-nanoparticles e-zinc oxide noma i-titanium dioxide asetshenziswa kuma-sunscreen ukuze ahlinzeke ngokuvikelwa kwe-UV okuphumelelayo ngaphandle kokushiya insalela emhlophe esikhumbeni.
- Imikhiqizo Yokunakekela Isikhumba: I-nanotechnology yenza kube lula ukwakheka kwemikhiqizo yokunakekelwa kwesikhumba, enezithako ezisebenzayo ezingangena zijule esikhumbeni ukuze kube nemiphumela engcono.
Izinselele Zokuziphatha Nokucatshangelwa
Nakuba ubuchwepheshe be-nano bunikeza izinzuzo eziningi, kunezinselele kanye nokucatshangelwa kokuziphatha okufanele ukuqaphele:
- Ukuphepha Nempilo: Imiphumela yesikhathi eside yama-nanoparticles empilweni yabantu kanye nemvelo ayikaqondakali ngokugcwele. Ucwaningo olwengeziwe luyadingeka ukuqinisekisa ukuphepha kokusetshenziswa kwe-nanotechnology.
- Imithethonqubo kanye namazinga: Ukuthuthukiswa kwemithethonqubo nezindinganiso ezifanele zokusetshenziswa kwe-nanotechnology kubalulekile ukuqinisekisa ukuthi lobu buchwepheshe busetshenziswa ngokuphepha nangokuzibophezela.
- Izinkinga ZokuziphathaNjenganoma yiluphi ubuchwepheshe, ubuchwepheshe be-nano bungaphakamisa izinkinga zokuziphatha ezihlobene nobumfihlo, ukuphepha, kanye nokusatshalaliswa kwezinzuzo. Kubalulekile ukucabangela imiphumela yezenhlalo neyezokuziphatha yalobu buchwepheshe.
Isiphetho
I-nanotechnology ingenye yemikhakha yesayensi ethembisayo nethuthuka ngokushesha, enekhono lokuguqula imikhakha efana nezokwelapha, ubuchwepheshe bolwazi, amandla, kanye nemvelo. Njengoba inekhono lokulawula izinto esikalini se-nanometer, i-nanotechnology ivula amathuba amasha okusungula izinto ezintsha kanye nekhwalithi yokuphila ethuthukisiwe. Kodwa-ke, kanye nezinzuzo zayo, izinselele kanye nokucatshangelwa kokuziphatha kumele kucatshangelwe ukuqinisekisa ukusetshenziswa kobuchwepheshe okuphephile nokunomthwalo wemfanelo. Ngocwaningo oluqhubekayo kanye nentuthuko, i-nanotechnology izoqhubeka nokwenza iminikelo ebalulekile ekuthuthukisweni kwesayensi nobuchwepheshe esikhathini esizayo.