Ukubaluleka Kokufinyelela Imfundo Esezingeni Eliphezulu Kubo Bonke
Imfundo ingenye yezisekelo eziyinhloko zokwakha umphakathi onobulungiswa, ochumayo, noncintisanayo. Kodwa-ke, imfundo ayanele; kumele ibe yikhwalithi futhi ifinyeleleke kuwo wonke umuntu, kungakhathaliseki ukuthi isizinda sezomnotho, ubulili, ukukhubazeka, indawo, noma isimo senhlalo sinjani. Uma ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kungalingani, ukungalingani kwezenhlalo kuyakhula futhi amathuba okuphila kwabaningi ayancishiswa. Ngakho-ke, ukuqinisekisa ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kubo bonke kuwukutshalwa kwezimali kwesikhathi eside okunemiphumela ebanzi—hhayi kubantu ngabanye kuphela, kodwa nakwesizwe.
Imfundo esezingeni eliphezulu njengelungelo eliyisisekelo kanye nesidingo
Emazweni amaningi, okuhlanganisa ne-Indonesia, imfundo ibhekwa njengelungelo eliyisisekelo lazo zonke izakhamuzi. Kodwa-ke, leli lungelo alivamile ukufezwa ngokugcwele. Ezinye izingane zisayeka isikole ngenxa yezindleko, ibanga, noma isidingo sokufaka isandla ezimalini zomndeni. Ezinye zihlala esikoleni kodwa zibhekene nokufunda okungenanjongo ngenxa yothisha abambalwa, izikhungo, nezinto zokufundisa. Noma kunjalo, imfundo esezingeni eliphezulu isiza abantu ukuba bathuthukise amakhono okucabanga ngokujulile, ukufunda nokubhala, ukubala, ubuntu, kanye namakhono okuxhumana nabantu adingekayo ukuze baphile impilo yokuzimela nehloniphekile.
Imfundo iphinde inikeze indlela yokuqonda amalungelo omphakathi, impilo, kanye namakhono okuphila. Umuntu ofundile kahle cishe uzokwenza izinqumo ezinolwazi, alondoloze impilo enhle, futhi ahlanganyele empilweni yomphakathi. Ngamanye amazwi, ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu akuyona nje indaba yezemfundo, kodwa nesidingo esiyisisekelo esithinta zonke izici zokuphila.
Ukunciphisa ubumpofu nokwandisa ukuhamba kwabantu emphakathini
Omunye wemiphumela ebonakalayo yemfundo esezingeni eliphezulu yikhono layo lokuqeda umjikelezo wobumpofu phakathi kwezizukulwane. Izingane ezizalelwe emindenini empofu zivame ukubhekana nokudla okunomsoco okulinganiselwe, ukufinyelela izincwadi, indawo yokufunda esekelayo, kanye nemali yesikole. Uma umbuso nomphakathi bephumelela ekuhlinzekeni imfundo esezingeni eliphezulu ngokulinganayo, laba bantwana banethuba elikhulu lokuthola umsebenzi omuhle nokuthuthukisa izinga lokuphila lemindeni yabo.
Ukuhamba komphakathi—amathuba okuba umuntu athuthukise isimo sakhe sezomnotho nesenhlalo uma kuqhathaniswa nezizukulwane zangaphambilini—kuthonywa kakhulu yikhwalithi yemfundo. Lapho izikole ezisezingeni eliphezulu zilinganiselwe ezifundeni ezithile noma zifinyeleleka emaqenjini athile kuphela, imfundo iba ithuluzi eliqhubekisela phambili ukungalingani. Ngokuphambene nalokho, lapho imfundo esezingeni eliphezulu ifinyelela kubo bonke, amathuba aba ngalinganayo futhi intuthuko yezomnotho iba ebandakanya wonke umuntu.
Khuthaza ukukhula komnotho kanye nokuncintisana kwezwe lonke
Esikhathini sokuhlanganiswa komhlaba wonke kanye nomnotho osekelwe olwazini, izinsizakusebenza zabantu abanamakhono ziyisihluthulelo sokuncintisana kwezwe. Imfundo esezingeni eliphezulu ikhiqiza abasebenzi abangakwazi ukusebenza kuphela kodwa futhi abangakwazi ukuzivumelanisa nezimo, ukusungula izinto ezintsha, nokudala imisebenzi. Amazwe anezinga eliphezulu lemfundo ngokuvamile anokukhiqiza okuphezulu, amazinga aphansi okungasebenzi, kanye namakhono obuchwepheshe athuthukile.
Ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu nakho kuthinta ukukhula komnotho okulinganayo. Uma imfundo igxile emadolobheni amakhulu kuphela, amathuba emisebenzi anamakhono agxile lapho. Ngenxa yalokho, izifunda ezingakathuthuki kahle zishiywa ngemuva ngenxa yokuntuleka kwezinsizakusebenza zabantu. Ngokwandisa ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu ezindaweni ezikude, intuthuko ingaba nokulingana okukhulu futhi amandla esifunda angathuthukiswa.
Ukwakha umphakathi ohlanganisa bonke abantu nobekezelelana
Imfundo enhle ayigcini nje ngokudlulisela ulwazi kodwa futhi ifaka izindinganiso zokuhlala ndawonye. Izikole zingaba yizindawo zokufunda ngokubekezelelana, ukuhlukahluka, ukubambisana, kanye nozwela. Izingane ezikhulela endaweni yemfundo ehlanganisa bonke abantu zivame ukuqonda ukungezwani kakhulu futhi zikulungele kangcono ukuhlala emphakathini ohlukahlukene.
Ukufinyelela ngokulinganayo kubalulekile nakumaqembu abekade ebandlululwa, njengezingane ezikhubazekile, izingane ezisezindaweni ezikude, noma izingane ezivela emiphakathini emincane. Imfundo ehlanganisa bonke abantu ayisho ukwabela izidingo zabo bonke abafundi ezingeni elifanayo, kodwa kunalokho ihlinzeka ngokusekelwa okufanele ukuze wonke umuntu afunde kahle. Ngale ndlela, imfundo isiza ekwakheni umphakathi onobulungiswa, ophephile, novumelanayo.
Ukuthuthukisa ikhwalithi yempilo kanye nenhlalakahle
Ukuxhumana phakathi kwemfundo nempilo kunamandla. Abantu abanamazinga aphezulu emfundo bavame ukuqonda kangcono ukudla okunomsoco, ukuhlanzeka, impilo yokuzala, kanye nokuvimbela izifo. Imfundo ibuye isize abantu ukuthi bathole ulwazi olunembile lwezempilo futhi bamelane nethonya lolwazi olungelona iqiniso.
Kwabesifazane, ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kuvame ukuba nomthelela omkhulu enhlalakahleni yomndeni. Abesifazane abafundile bavame ukushada sebekhulile, bakwazi kangcono ukuhlela ikusasa, futhi bakhathazeka kakhulu ngempilo yezingane zabo. Umthelela udlulela ngale komuntu ngamunye esizukulwaneni esilandelayo.
Izinselele ekufinyeleleni imfundo esezingeni eliphezulu
Nakuba kubalulekile, ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kubo bonke akulula. Izinselele ezivame ukuvela zifaka:
1. Izikhala ezakhiweni nasezingqalasizinda: Ezinye izikole ezindaweni ezikude zisantula amakilasi anele, ugesi, i-inthanethi, imitapo yolwazi kanye namathuluzi okufunda.
2. Ikhwalithi nokusabalalisa kothisha: Izifunda eziningi zibhekene nokushoda kothisha noma ikhwalithi yokuqeqeshwa engalingani.
3. Izindleko eziqondile nezingaqondile: Ngisho noma izikole zomphakathi zingaba mahhala, kusenezindleko zamayunifomu, ezokuthutha, izincwadi, noma ezinye izidingo ezisindayo.
4. Izithiyo zomphakathi nezamasiko: Kwezinye izimo, amantombazane noma izingane ezikhubazekile zisabhekene nokucwaswa okunciphisa amathuba okufunda.
5. Ubunzima bokufinyelela ubuchwepheshe: Ukufunda kwedijithali kukhula ngokushesha, kodwa akuwona wonke umndeni onamadivayisi ne-inthanethi eyanele.
Lezi zinselele zibonisa ukuthi ukufinyelela emfundweni akugcini nje ngokuvula izikole, kodwa futhi nokuqinisekisa ukufundisa okuseqophelweni eliphezulu, ukwesekwa kokufunda, kanye nendawo ephephile neyamukelekayo kubo bonke abafundi.
Imizamo engenziwa
Ukwandisa ukufinyelela emfundweni esezingeni eliphezulu kudinga ukubambisana phakathi kwamaqembu amaningi: uhulumeni, izikole, imindeni, amabhizinisi kanye nomphakathi. Ezinye izinyathelo ezibalulekile ezingathathwa zifaka:
– Ukusatshalaliswa ngokulinganayo kwesabelomali kanye nentuthuko yemfundo ezindaweni ezingakathuthuki, okuhlanganisa ukuthuthukiswa kwezikhungo, ezokuthutha zesikole, kanye ne-inthanethi.
– Ukuthuthukisa ikhwalithi yothisha ngokuqeqeshwa okuqhubekayo, ukuqeqesha, kanye nezikhuthazo kothisha abasebenza ezindaweni ezinzima.
– Ukuqinisa imfundo ehlanganisa bonke abantu, isibonelo ngokuhlinzeka ngabangane, izinsiza zokufunda, kanye nokuqeqeshwa kothisha ukuze kuhlangatshezwane nezidingo ezahlukene.
- Izinhlelo zokusiza ngemfundo eziqondiwe, njengezifundo zokufunda, usizo lweyunifomu, kanye nokusekelwa kwezokuthutha.
- Ukusebenzisana nemiphakathi kanye nomkhakha ozimele ukusekela ukufunda nokubhala, imitapo yolwazi, ukuqeqeshwa kwamakhono, kanye nobuchwepheshe bezemfundo.
Ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kudinga noshintsho endleleni obheka ngayo izinto: imfundo akuyona nje izindleko, kodwa iwutshalomali oluhlinzeka ngezinzuzo zesikhathi eside kwezenhlalo nakwezomnotho.
Isiphetho
Ukufinyelela imfundo esezingeni eliphezulu kubo bonke kubalulekile ekudaleni umphakathi onobulungiswa, onempilo, nothuthukayo. Imfundo elinganayo inganciphisa ubumpofu, iqinise ukuhamba komphakathi, yandise ukuncintisana kwesizwe, futhi yakhe izakhamuzi ezibekezelelayo nezinamandla. Izinselele zokufinyelela ukulingana kwezemfundo ziyinkimbinkimbi, kodwa azinakwenzeka ukuzinqoba ngezinqubomgomo ezifanele, ukuzibophezela okuqinile, kanye nokubambisana kwazo zonke izinhlangothi.
Ekugcineni, intuthuko yesizwe ayilinganiswa nje kuphela ngentuthuko engokwenyama, kodwa nangendlela izakhamuzi zonke ezinethuba lokufunda nokuthuthuka ngayo. Imfundo efinyelelekayo nesezingeni eliphezulu kubo bonke ayilona nje iphupho, kodwa iyimfuneko okumele ilwelwe ndawonye.