Ukwakha Isiko Lokufunda Eliphumelelayo
Ezweni loshintsho olusheshayo, amakhono okufunda awaseyona nje imfuneko kubafundi ezikoleni, kodwa kunalokho iyikhono lokuphila lawo wonke umuntu—kusukela kubafundi, othisha, abazali, kuya kubasebenzi kanye nabaholi bezinhlangano. Kodwa-ke, ukufunda okuphumelelayo akunqunywa kuphela ubuhlakani noma ukufinyelela izinsiza zolwazi. Isihluthulelo esivame ukunganakwa isiko lokufunda: imikhuba ehlangene kanye nezindinganiso ezabiwe ezikhuthaza abantu ukuba bathuthuke njalo, balwele ukuzama, futhi bazithuthukise njalo. Lesi sihloko sixoxa ngendlela yokwakha isiko lokufunda eliphumelelayo, kungaba sezikoleni, emindenini, noma endaweni yokusebenza.
Iyini isiko lokufunda?
Isiko lokufunda liyiqoqo lezindinganiso, imikhuba, kanye nemikhuba eyenza ukufunda kube ngokwemvelo, kujabulise, futhi kuqhubeke. Esikweni lokufunda elinempilo, abantu abafundi ngenxa yokwesaba isijeziso noma ngenxa yamamaki nezitifiketi, kodwa ngenxa yelukuluku, inhloso, kanye nesifiso sokuthuthuka. Lesi siko sibonakala ekuziphatheni kwansuku zonke: abantu bavame ukubuza imibuzo, bamukela impendulo, bayakwazi ukuvuma amaphutha, futhi basebenzise okuhlangenwe nakho njengomthombo wokuzindla.
Isiko lokufunda asiveli ngokuzenzakalelayo. Sibunjwa yindawo ezungezile: indlela abaholi abayilingisa ngayo ubuholi, izinqubomgomo abazisebenzisayo, indlela amaphutha aphathwa ngayo, kanye nekhwalithi yokusebenzisana phakathi kwamalungu omphakathi. Ngakho-ke, ukwakha isiko lokufunda kudinga inqubo nokuzibophezela.
Kungani isiko lokufunda eliphumelelayo libalulekile?
Okokuqala, isiko lokufunda landisa ukuqina kokushintsha. Lapho ubuchwepheshe, ikharikhulamu, noma izidingo zomsebenzi zishintsha, abantu abajwayele ukufunda bazojwayela kalula kunalabo abathembele kuphela olwazini lwakudala.
Okwesibili, isiko lokufunda sikhuthaza ukusebenza kanye nokusungula izinto ezintsha. Ukufunda akukhona nje ukuphinda ulwazi, kodwa futhi nokuzama, ukuthola izindlela ezintsha, kanye nokuthuthukisa izindlela. Izinhlangano noma izikole ezinesiko lokufunda zivame ukukhiqiza kakhulu ngoba amalungu azo avulekele imibono emisha futhi azimisele ukuzama.
Okwesithathu, isiko lokufunda liqinisa impilo yengqondo kanye nokuzethemba. Uma inqubo yokufunda ibhekwa njengebalulekile, ukwehluleka akubonwa njengokuphela kwayo, kodwa njengesinyathelo esibheke emakhonweni amakhulu. Lokhu kukhuthaza ukucabanga kokukhula futhi kunciphisa ukukhathazeka ngokweqile.
Isisekelo esiyinhloko sesiko lokufunda eliphumelelayo
1. Imigomo ecacile nenenjongo
Ukufunda kuba lula uma abantu beqonda ukuthi "kungani" ngemuva kwakho. Imigomo yokufunda idinga ukuxhunyaniswa nezidingo zangempela: ukufuna ukuthuthukisa amakhono okwethula, ukuqonda izibalo ukuze kuxazululwe izinkinga, noma ukuba nekhono lobuchwepheshe lomsebenzi othize. Imigomo enenjongo ikhuthaza isisusa esizinzile.
Ukuze kusebenze kahle, imigomo kufanele ibe eqondile futhi ilinganiswe. Isibonelo, "funda amakhasi angu-20 ngosuku" noma "qedela imodyuli eyodwa yamakhono edijithali ngesonto." Imigomo ecacile iyasiza ekwakheni imikhuba, hhayi izinhloso kuphela.
2. Indawo ephephile yokubuza imibuzo bese uphambuka
Isiko lokufunda aliphumeleli endaweni ejezisa amaphutha ngokweqile. Abantu bayesaba ukuzama, besaba ukubuza imibuzo, futhi ekugcineni bakhetha ukuthula. Ngokuphambene nalokho, indawo ephephile ikhuthaza ukuhlola.
Ukuphepha akusho ukukhululeka emithethweni, kodwa kunalokho ukuvumela ukwehluleka okunesibopho. Isibonelo, abafundi bangazama ukuxazulula izinkinga besebenzisa amasu abo bese bexoxa ngamaphutha abo njengezinto zokufunda. Endaweni yokusebenza, abasebenzi bangaphakamisa imibono, noma ngabe ayisebenzi yonke, inqobo nje uma kukhona ukuhlolwa nokuthuthukiswa.
3. Imikhuba emincane engaguquguquki
Ukufunda okuphumelelayo kuvame ukuvela emkhubeni, hhayi ekushisekeni kwesikhashana. Ukufunda okufushane njalo kuzuzisa kakhulu kunokungafundi amahora amade njalo. Imikhuba ingaqala kancane: ukuhlela isikhathi sokufunda semizuzu engu-15-30 nsuku zonke, ukubhala amanothi amafushane, noma ukuzindla masonto onke.
Ukuvumelana kwakhiwe ngohlelo, isibonelo: ukubeka amahora okufunda avamile, ukulungiselela indawo yokufunda ekhululekile, ukunciphisa ukuphazamiseka kwamagajethi, nokuqinisekisa ukuthi kunezinhloso ezilula nezifinyelelekayo.
4. Impendulo esheshayo nekhwalithi
Ukufunda ngaphandle kwempendulo kushiya umuntu engaqiniseki ukuthi wenza okuthile okulungile noma udinga ukuthuthukisa isu lakhe. Impendulo enhle ayisho nje ukuthi okuthile kulungile noma akulungile, kodwa ichaza ukuthi kungani nokuthi angakuthuthukisa kanjani.
Esikweni lokufunda eliphumelelayo, impendulo inikezwa ngendlela eyakhayo, hhayi ngendlela yokwehlisa isithunzi. Othisha, abazali, noma abaphathi bangasebenzisa indlela elula: ukwazisa umzamo, babonise izindawo okufanele zithuthukiswe, bese benikeza izinyathelo eziqondile zokwenza umsebenzi esikhathini esizayo.
5. Izibonelo ezivela kubaholi nakubantu abadala
Isiko liyinto elingiswayo. Uma othisha, othishanhloko, abazali, noma abaphathi bebonisa ukuthi nabo bayafunda—bafunda, baya ekuqeqeshweni, bebuza imibuzo, befuna imibono—khona-ke abanye bazolandela kalula. Ngakolunye uhlangothi, uma abaholi benomuzwa wokuthi “sebevele bazi konke,” isiko lokufunda lizofa kancane kancane.
Isibonelo somholi siyabonakala nasendleleni abasingatha ngayo ukugxekwa. Abaholi abakwaziyo ukuthi, "Benginephutha, ake sikulungise," bazokwakha indawo evulekile nevuthiwe.
Amasu okwakha isiko lokufunda ezindaweni ezahlukene
Esikoleni
Izikole zingakha isiko lokufunda ngezindlela zokufunda ezisebenzayo: izingxoxo, amaphrojekthi, izivivinyo, kanye nezethulo. Ukuhlolwa kufanele futhi kuhlole inqubo, hhayi nje umphumela wokugcina. Isibonelo, amamaki angafaka phakathi ukusebenza, ikhono lokuzindla, intuthuko ngokuhamba kwesikhathi, kanye nesibindi sokuzama.
Izikole zingakha nezinhlelo ezifana "namasonto okufunda nokubhala," amakilabhu okufunda, ukwelulekwa komfundi nomfundi, kanye nezikhathi zokuzindla ekilasini. Okubaluleke kakhulu, izikole kufanele zigxilise umqondo wokuthi ukubuza imibuzo kuyinto enhle, hhayi uphawu lobuthakathaka.
Ekhaya
Emindenini, isiko lokufunda liqala ngemikhuba elula: ukubekela eceleni isikhathi sokufunda, ukunciphisa iziphazamiso, nokukhuthaza izingxoxo ezivusa ilukuluku. Abazali bangabuza izingane zabo ukuthi, "Ufundeni namuhla?" bese bezikhuthaza ukuthi zichaze ngamazwi azo. Lokhu kuqinisa ukuqonda futhi kuthuthukisa amakhono okuxhumana.
Abazali bangagcizelela futhi inqubo: ukuncoma umzamo kanye namasu, hhayi umphumela nje kuphela. Isibonelo, "Umuhle ngoba uqhubeke uzama yize kwakunzima" kusebenza kangcono kunokuthi "Umuhle ngoba uthole amamaki aphezulu." Lokhu kusiza izingane ukuba zithuthukise ukubekezela nesibindi sokubhekana nezinselele.
Endaweni yokusebenza
Isiko lokufunda ehhovisi lingaqiniswa ngokubeka eceleni isikhathi sokuzithuthukisa, njengehora eli-1-2 ngesonto lokufunda amakhono amasha. Ngaphezu kwalokho, izinhlangano zingakhuthaza isiko lokwabelana ngolwazi: izikhathi zokwethula zangaphakathi, ukubhalwa kwemibhalo yomsebenzi okuhleliwe, kanye nezinkundla zokuxoxisana phakathi kwamaqembu.
Omunye umkhuba ophumelelayo ukubuka emuva ngemva kwephrojekthi: ithimba lihlola ukuthi yini esebenze kahle, yini engasebenzi, nokuthi yini edinga ukuthuthukiswa. Uma kwenziwa njalo, lokhu kuhlola kusebenza njengomthombo wokufunda okuhlangene futhi kunciphisa ingozi yokuphindaphinda amaphutha.
Izithiyo ezivame ukuvela nokuthi ungazinqoba kanjani
Izithiyo ezinkulu ngokuvamile ukuntuleka kwesikhathi, ubuvila, kanye nokwesaba ukwehluleka. Ukuze unqobe ukuntuleka kwesikhathi, gxila emikhubeni emincane nengokoqobo. Ukuze unqobe ubuvila, dala izinhlelo ezenza izinto zibe lula—isibonelo, ukulungiselela izinto zokufunda ngaphambi kokulala noma ukwakha iqembu lokufunda ukuze udale umuzwa wokuziphendulela. Ukuze unqobe ukwesaba ukwehluleka, yakha indaba yokuthi ukwehluleka kuyiqiniso lempilo, hhayi ubuwena bomuntu siqu.
Esinye isithiyo ukuphazamiseka kwedijithali. Isixazululo akusikho ukuvimbela ubuchwepheshe ngokuphelele, kodwa kunalokho ukubuphatha: sebenzisa imodi yokugxila, ukhawulele izaziso, bese ukhetha okuqukethwe okusekela imigomo yokufunda.
I-Penutup
Ukwakha isiko lokufunda eliphumelelayo kuwukutshalwa kwezimali kwesikhathi eside okuthinta kakhulu ikhwalithi yokuphila kanye nentuthuko ehlangene. Isiko lokufunda alibunjwa yisinyathelo esisodwa esikhulu, kodwa kunalokho yimikhuba emincane, ehambisanayo, indawo ephephile yokubuza imibuzo, impendulo eyakhayo, kanye nesibonelo salabo abaholayo. Lapho ukufunda kuba isiko, yonke inselele iba yithuba, yonke iphutha iba yisifundo, futhi usuku ngalunye luba yisinyathelo esincane esiya enguqulweni engcono yakho.
Uma ufisa, ngingaguqula lesi sihloko ukuze siqonde ngqo umongo othile (isikole, isikole sama-Islamic boarding, ikhampasi, umphakathi, noma inkampani) bese ngengeza imibhalo engezansi kanye nezibonelo zamacala endawo.