Ubudlelwano Phakathi Kwesisusa Nokuphumelela Kwezemfundo
I-Pendahuluan
Enkambisweni yemfundo, ukuqonda izici ezithonya impumelelo yabafundi kwezemfundo kuyinkimbinkimbi futhi kunezindlela eziningi. Esinye isici esivame ukuxoxwa ngaso ezincwadini zemfundo ukugqugquzeleka. Ukugqugquzeleka kungamandla angaphakathi nangaphandle aqhuba umuntu ukuba afinyelele imigomo yakhe, okuyinto emfundweni eyimpumelelo yezemfundo. Kulesi sihloko, sizohlola ubudlelwano phakathi kokugqugquzeleka nempumelelo yezemfundo ngezindlela ezahlukene, okuhlanganisa imibono yengqondo kanye nemiphumela yocwaningo ehlobene.
Incazelo Yesisusa Nokuphumelela Kwezemfundo
Ukugqugquzeleka kuwukushukumisa okuvela ngaphakathi komuntu noma emathonyeni emvelo ashukumisela umuntu ukuba alwele ukufeza imigomo yakhe. Ukugqugquzeleka kuhlukaniswe izinhlobo ezimbili eziyinhloko: ukugqugquzeleka kwangaphakathi kanye nokugqugquzeleka kwangaphandle. Ukugqugquzeleka kwangaphakathi kuvela ngaphakathi komuntu, njengokwaneliseka komuntu siqu kanye nesithakazelo esijulile esihlokweni. Ngokuphambene nalokho, ukugqugquzeleka kwangaphandle kuvela ngaphandle komuntu, njengesikhuthazo esivela kubazali, imivuzo, noma usongo lwesijeziso.
Impumelelo yezemfundo ivame ukulinganiswa ngekhono lomfundi lokufeza imigomo yemfundo emisiwe, evame ukumelwa amamaki, izivivinyo ezijwayelekile, kanye nokuhlolwa kothisha. Impumelelo yezemfundo ibonisa izinga abafundi abaqonda futhi bayazi kahle ngalo indaba evezwayo.
Imibono Yezisusa
Imibono eminingana yezengqondo inikeza uhlaka lokuqonda ukuthi isisusa sithonya kanjani impumelelo yezemfundo.
1. Ithiyori kaMaslow Yokuhlela Izidingo: Ngokusho kuka-Abraham Maslow, isidingo sokuzethemba kanye nokuzazisa sishukumisela abantu ukuba bafinyelele amazinga aphezulu empumelelo. Esimweni semfundo, abafundi abazizwa bephephile futhi bebalulekile banamathuba amaningi okushukumiseleka kakhulu ekufundeni.
2. Ithiyori Yokuzinqumela (i-SDT): Le thiyori ikhomba izidingo ezintathu eziyisisekelo zengqondo—ukuzimela, ikhono, kanye nobudlelwano bezenhlalo—okumelwe kuhlangatshezwane nazo ukuze kwandiswe isisusa sangaphakathi. Abafundi abazizwa belawula ukufunda kwabo, abazizwa benekhono, futhi abanobudlelwano obuhle bezenhlalo bazoba nesisusa esiphezulu.
3. Ithiyori Yokulindela-Inani: Ngokwale thiyori, isisusa somuntu sithonywa yizici ezimbili eziyinhloko: ukulindela ukuthi umzamo othile uzokhiqiza umphumela ofiselekayo kanye nenani elinikezwe lowo mphumela. Emfundweni, abafundi abakholelwa ukuthi umzamo wabo uzoholela ekusebenzeni kahle kwezemfundo futhi babone ukubaluleka ekuphumeleleni kwezemfundo bazoba nesisusa esikhulu.
Ithonya Lokugqugquzeleka Empumelelweni Yezemfundo
Izifundo eziningi ziqinisekisile ubudlelwano obuhle phakathi kokugqugquzeleka kanye nempumelelo yezemfundo. Abafundi abanentshisekelo ephezulu bavame ukwenza kangcono kwezemfundo. Nazi ezinye izindlela ukugqugquzeleka okuthinta ngazo impumelelo yezemfundo:
1. Ukuthuthukisa Imigomo Yezemfundo: Abafundi abazimisele bavame ukuba nemigomo yemfundo ecacile negxile. Bavame ukugxila kakhulu futhi babe namasu okufunda asebenza kahle ukuze bafeze leyo migomo.
2. Ukuphathwa Kwesikhathi Nezinsizakusebenza: Ukugqugquzelwa kukhuthaza abafundi ukuthi baphathe kangcono isikhathi sabo nezinsizakusebenza zabo. Abafundi abakhuthele bavame ukuba nesiyalo nokuhleleka kakhudlwana, okugcina kuthuthukisa ukusebenza kahle kokufunda kanye nempumelelo yezemfundo.
3. Ukuphikelela Nokuqina: Ukukhuthazela kukhuthaza abafundi ukuba baqhubeke nokufunda naphezu kwezinselele nobunzima. Lokhu kukhuthazela nokuphikelela kubalulekile lapho bebhekene nezivivinyo ezinzima nemisebenzi edinga umzamo oqhubekayo.
4. Ukuzibandakanya Okukhulisiwe: Abafundi abanesisusa esiphezulu sangaphakathi bavame ukuzibandakanya kakhulu emisebenzini yokufundisa nokufunda, kokubili ngaphakathi nangaphandle kwekilasi. Lokhu kuzibandakanya akugcini nje ngokuthuthukisa ukuqonda kokuqukethwe kodwa futhi kusiza abafundi ukuthuthukisa amakhono okucabanga abucayi nahlaziyayo.
Izindlela Zokulinganisa Ugqozi kanye Nempumelelo Yezemfundo
Ukulinganisa isisusa somfundi kanye nempumelelo yakhe kwezemfundo kudinga amathuluzi nezindlela ezithembekile nezisebenzayo.
1. Imibuzo Nezinhlolovo: Amathuluzi asetshenziswa kakhulu ukukala isisusa afaka imibuzo nezinhlolovo ezifana ne-Intrinsic Motivation Inventory (IMI) kanye ne-Academic Motivation Scale (AMS).
2. Ukuhlaziywa Kokusebenza Kwezemfundo: Ngokwesiko, impumelelo yezemfundo ilinganiswa ngamaphuzu okuhlolwa, imibiko yenqubekela phambili, kanye nezivivinyo ezijwayelekile. Kodwa-ke, ezinye izindlela ezifana nokuhlolwa kwephothifoliyo kanye namaphrojekthi zinikeza isithombe esiphelele samakhono nolwazi lomfundi.
Izici Ezilinganisela Ubudlelwano Phakathi Kwesisusa Nempumelelo
Ubudlelwano phakathi kwesisusa kanye nempumelelo yezemfundo abuzimele bodwa kodwa buthonywa ezinye izici ezahlukahlukene.
1. Indawo Yomndeni: Ukusekelwa komndeni kunganciphisa ubudlelwano phakathi kokugqugquzelwa kanye nempumelelo. Imindeni enikeza ukwesekwa ngokomzwelo nangokwezemfundo ingandisa ukugqugquzelwa kwengane kokufunda.
2. Ithonya Lothisha Nezikole: Othisha abasebenzisa izindlela zokufundisa ezikhuthazayo, njengezindlela zokufunda ezigxile kubafundi kanye nokunikeza impendulo eyakhayo, bangandisa ugqozi kanye nempumelelo yabafundi.
3. Izimo Zenhlalo Nezomnotho: Abafundi abavela ezizindeni ezingcono zenhlalo nezomnotho bavame ukuba nezinsizakusebenza eziningi kanye nokusekelwa okungakhulisa ugqozi lwabo kanye nempumelelo yabo kwezemfundo.
4. Impilo Yengqondo: Impilo yengqondo enhle inegalelo elikhulu ekugcineni ugqozi kanye nokwenza abafundi bakwazi ukwenza kahle kakhulu ezifundweni zabo. Ukucindezeleka, ukukhathazeka, nezinye izinkinga zempilo yengqondo kungenza ugqozi lube buthaka futhi kuvimbele impumelelo yezemfundo.
Izindlela Zokuthuthukisa Ugqozi kanye Nempumelelo Yezemfundo
Ngokusekelwe ekuqondeni kwethu ubudlelwano phakathi kokugqugquzeleka kanye nempumelelo yezemfundo, nazi ezinye izindlela zokuthuthukisa kokubili:
1. Ukuthuthukiswa Kwezinhlelo Zokufunda Ezisekelwe Ezintshisakalweni: Ukufaka izinto ezithakazelisayo nezifanele izintshisekelo zabafundi kuhlelo lokufunda kungandisa isisusa sangaphakathi.
2. Imiklomelo Nokuqashelwa: Ukunikeza imivuzo efanele kanye nokuqashelwa kanye nokuqinisa inani lemizamo yabafundi kungakhulisa ugqozi lwangaphandle.
3. Ukunikeza Impendulo Eyakhayo: Impendulo eyakhayo neyakhayo evela kothisha ingaqinisa umuzwa wabafundi wokufaneleka futhi ikhulise ugqozi lwabo.
4. Ukwanda Kokubandakanyeka Kwabazali: Ukukhuthaza ukubandakanyeka kwabazali enkambisweni yemfundo yengane kungaqinisa ukwesekwa ngokomzwelo futhi kuthuthukise impumelelo yezemfundo.
Isiphetho
Ukugqugquzeleka kuyisici esibalulekile esithonya impumelelo yabafundi kwezemfundo. Ngokuqonda nokusebenzisa imibono eyahlukahlukene yokugqugquzeleka nokucabangela izici zokulawula ezithinta lobu budlelwano, othisha nabazali bangakha indawo yokusekela abafundi ukuze bafinyelele amandla abo aphelele kwezemfundo. Ukungenelela okufanele, njengokuthuthukisa izinhlelo zokufunda ezihilelekile nezifanele, ukunikeza impendulo eyakhayo, kanye nokubandakanyeka kwabazali, kungadlala indima ebalulekile ekuthuthukiseni ukugqugquzeleka kwabafundi kanye nempumelelo yezemfundo.