Indima yemishini yesikhathi ezincwadini zesayensi eziqanjiwe

Indima Yemishini Yesikhathi Ezinganekwaneni Zesayensi

Ezweni lesayensi eqanjiwe, isihloko sokuhamba kwesikhathi ngemishini yesikhathi sesibe yinto ebalulekile evusa imicabango yababhali abaningi, abafundi, kanye nababukeli. Imishini yesikhathi inikeza amathuba angenamkhawulo okuhlola amathuba amaningi, kokubili esikhathini esidlule kanye nesesikhathi esizayo. Lesi sihloko sizohlola indima yemishini yesikhathi ezincwadini zesayensi eqanjiwe, ukuthi kungani ikhanga kangaka kwabaningi, kanye nomthelela wayo kanye nemiphumela yayo emisebenzini ehlukahlukene yezincwadi kanye nabezindaba.

Umlando kanye Nemibono Eyisisekelo

Umqondo wokuhamba ngesikhathi awumusha ngokuphelele; amaphupho ngokukwazi ukuhamba ngesikhathi abe khona ezinganekwaneni nasezinganekwaneni kusukela ezikhathini zasendulo. Kodwa-ke, umqondo womshini wesikhathi njengethuluzi eliqinile lokuhamba kwesikhathi kwanamuhla waqanjwa okokuqala nguH.G. Wells enoveli yakhe yango-1895, ethi "The Time Machine." Kule noveli, uWells wethula umshini wokwenziwa owavumela umsebenzisi wawo ukuthi ahambe aye esikhathini esizayo nasesikhathini esidlule. I-"The Time Machine" ayizange nje yethule lo mqondo kodwa futhi yabeka isisekelo semisebenzi eminingi yesayensi eyalandela.

Imishini yesikhathi ngokuvamile ivezwa njengamadivayisi obuchwepheshe obusezingeni eliphezulu akwazi ukudala iziphambeko zomzimba ezivumela abasebenzisi bayo ukuthi bahambe ngesikhathi. Lo mbono wazalwa ngombono ka-Albert Einstein wokuhlobana kwezinto, futhi intuthuko yawo kwezesayensi ivame ukuhilela ukuqagela mayelana nesikhathi sesikhala, imigodi emnyama, imigodi yezikelemu, neminye imiqondo yesayensi.

Indima Ekuthuthukisweni Kwesakhiwo Sendaba

Ezincwadini zesayensi, imishini yesikhathi ivame ukusetshenziswa njengamathuluzi okulandisa ukwakha indaba. Njengoba benekhono lokuhamba ngesikhathi, abalingiswa bangabhekana nezenzakalo zesikhathi esidlule ezithonya indlela yabo noma babone ikusasa bese bebuyela emuva ukulungisa amaphutha. Esinye isici esithakazelisayo semishini yesikhathi yikhono labo lokudala izingxabano nezinkinga zokuziphatha: Ingabe ukushintsha isikhathi esidlule ukuthuthukisa isikhathi samanje noma sesikhathi esizayo kuyimfanelo yokuziphatha?

FUNDA  Izimiso zokuklama imishini yokukhiqiza

Isibonelo esidala yincwadi kaRobert Zemeckis ethi "Back to the Future." Kule filimu, uMarty McFly ubuyela emuva esikhathini esebenzisa umshini wesikhathi weDeLorean owadalwa nguDoc Brown. Izinto ezenzeka kuMarty esikhathini esidlule ziletha izinkinga eziningi, okuhlanganisa nosongo empilweni yakhe uma ehluleka ukuqinisekisa ukuthi abazali bakhe bayahlangana futhi bathandane. Le ngxabano idala indaba ethokozisayo mayelana nemiphumela yesenzo ngasinye kanye nesinqumo.

Umthelela Kumuntu

Imishini yesikhathi ayivumeli nje kuphela ukuthuthukiswa kwesakhiwo esiyinkimbinkimbi kodwa futhi nokuthuthukiswa kwabalingiswa. Ukuhamba kwesikhathi kuvumela abalingiswa ukuba bathuthuke ngezindlela ebezingenakwenzeka ukube bebeboshwe kumugqa wesikhathi owodwa. Bangafunda emaphutheni abo esikhathi esidlule noma babone ikusasa ukuze baqonde imiphumela yezenzo zabo zamanje.

Esinye isibonelo singatholakala ochungechungeni lwethelevishini oluthi “Doctor Who,” lapho umlingiswa oyinhloko, uDokotela, eyiNkosi Yesikhathi enekhono lokuhamba ngesikhathi nasemkhathini esebenzisa i-TARDIS. Ngalezi zindlela, uDokotela uhlangana nabantu abahlukahlukene kanye nemicimbi yomlando, engagcini nje ngokuthinta indaba kodwa futhi enikeza amathuba okuthi umlingiswa athuthuke futhi afunde okuningi ngaye kanye nesintu sonke.

Ukuhlola Izindikimba Ezinkulu

Imishini yesikhathi ivame ukusetshenziswa ezindabeni zesayensi ukuhlola izingqikithi ezinkulu njengekusasa, isiphetho, kanye nentando yokuzikhethela. Umqondo wekhono lokushintsha isikhathi esidlule noma ukubumba ikusasa uphakamisa imibuzo ebalulekile mayelana nokunqunywa kanye nentando yokuzikhethela. Uma umuntu azi ukuthi kuzokwenzekani esikhathini esizayo, ingabe izenzo zakhe zisengumphumela wentando yokuzikhethela noma umzamo nje wokugcwalisa isiphetho esinqunyiwe?

FUNDA  Ukuxazulula izinkinga zemishini yokuthengisa

Ifilimu ethi “Looper,” ebhalwe futhi yaqondiswa nguRian Johnson, ihlola lesi sihloko ngokubonisa umhlaba lapho ababulali (ababizwa ngokuthi “ama-loopers”) besebenzela iqembu lezigebengu esikhathini esizayo. Kwesinye isimo, umuntu othanda ucansi kumele abhekane nenguqulo endala yakhe. Ingxabano phakathi kwezinguqulo ezincane nezindala zalaba balingiswa ibonisa izinkinga zokuziphatha nezokuziphatha ezizungeze ukudalwa kwesiphetho somuntu.

Imiphumela Yefilosofi Nesayensi

Ukuhamba kwesikhathi ngemishini yesikhathi nakho kuvula izingxoxo ezithakazelisayo zefilosofi nezesayensi. Ngokombono wefilosofi, imishini yesikhathi isenza sicabange kabusha ngemibono yakudala yesikhathi nokuba khona. Ingabe isikhathi siqondile noma sijikeleza kakhulu? Uma singashintsha isikhathi esidlule, ingabe izinkumbulo zethu nokuhlangenwe nakho kwethu kuyashintsha?

Ngokombono wesayensi, umqondo womshini wesikhathi usishukumisela ukuba sicabange ngemikhawulo kanye namathuba okuthola isayensi yesikhathi esizayo. Nakuba kungekho bufakazi obubonakalayo obusekela ukuba khona komshini wesikhathi, imibono yemvelo efana nokuhlobana kanye nenkolelo-mbono yezintambo inikeza ithuba lokuthi ukuhamba kwesikhathi kungase kungabi yinto engenakwenzeka ngokuphelele. Ucwaningo ngemigoqo yezinambuzane kanye nomqondo wesikhala-isikhathi esigobile lusisondeza ekuqondeni okujulile, yize kusenemibuzo eminingi engaphendulwanga.

Isiphetho

Imishini yesikhathi kwezesayensi eqanjiwe iye yadlula ukuxoxa nje; isibe yizindawo lapho singahlola khona futhi sihlole imiqondo ebalulekile mayelana nesintu, ukuziphatha, kanye nendawo yonke. Ngokwenza kube lula ukulandisa okucebile nokuyinkimbinkimbi, imishini yesikhathi isinika ithuluzi lokuphenya ezintweni ezingaphezu kwamandla okuphila kwansuku zonke. Kungakhathaliseki ukuthi kumanoveli, amafilimu, uchungechunge lwethelevishini, noma eminye imithombo yezindaba, imishini yesikhathi ayisivumeli nje kuphela ukuphupha ngekusasa noma okwedlule kodwa futhi nokuqonda imiphumela yezenzo zethu okwamanje.

FUNDA  Ukubaluleka kwemishini yocwaningo ekusunguleni izinto ezintsha

Kubabhali nabadali bezincwadi zesayensi eziqanjiwe, umshini wesikhathi uzohlala ungomunye wamathuluzi awusizo kakhulu okudala izindaba ezikhangayo nezishukumisa ingqondo, usikhumbuza ngokumangala namathuba angenamkhawulo omcabango womuntu.

Shiya amazwana