Izinto ezithinta ukuguguleka kwenhlabathi

Izici Ezithinta Ukuguguleka Kwenhlabathi

Ukuguguleka kwenhlabathi kuyinqubo yemvelo ehilela ukususwa nokunyakaza kwenhlabathi kusuka endaweni eyodwa kuya kwenye ngezinto ezigugulekayo njengamanzi, umoya, kanye namandla adonsela phansi. Nakuba ukuguguleka kwenhlabathi kungenzeka ngokwemvelo, imisebenzi yabantu nayo ingasheshisa le nqubo. Ukuguguleka kwenhlabathi kungaba nemiphumela emibi kakhulu, okuhlanganisa ukwehla kokuvunda kwenhlabathi, ukwehla komkhiqizo wezolimo, ukuwohloka komhlaba, kanye nokungcola kwamanzi. Kulesi sihloko, sizoxoxa ngezinto ezahlukahlukene ezithonya ukuguguleka kwenhlabathi, kokubili kwemvelo kanye nokubangelwa abantu.

1. Isimo Sezulu

Isimo sezulu siyisici esiyinhloko esithonya ukuguguleka kwenhlabathi. Imvula enkulu ingabangela ukuguguleka kwamanzi, ikakhulukazi uma iwela ngamandla amakhulu futhi isikhathi eside. Amanzi emvula awela phansi ngamandla amakhulu angaguguleka izinhlayiya zomhlabathi futhi azithwale aziyise emifuleni yamanzi. Amaphethini emvula angalingani, njengemvula enkulu elandelwa yizikhathi ezinde zesomiso, nawo angabhebhethekisa ukuguguleka komhlabathi ngoba inhlabathi ayinaso isikhathi sokubopha izinhlayiya zayo kabusha.

Ngaphandle kwemvula, umoya udlala indima ebalulekile ekugugulekeni kwenhlabathi, ikakhulukazi ezindaweni ezomile nezingenawo amanzi amaningi. Imimoya enamandla ingaphakamisa izinhlayiya ezincane zomhlabathi bese izithwala kwenye indawo, into eyaziwa ngokuthi ukuguguleka komoya. Isivinini somoya esiphezulu kanye nokuntuleka kokumbozwa komhlabathi kuyasibhebhethekisa lesi simo.

2. I-Topography

I-Topography, noma ukuma kobuso bomhlaba, kuthonya izinga kanye nephethini yokuguguleka komhlaba. Imithambeka emide isengozini yokuguguleka komhlaba kunezindawo eziyisicaba. Lapho lina imvula, amanzi ageleza ngokushesha ezindaweni ezigobile kunalezo eziyisicaba, okwandisa amandla okuguguleka komhlaba. Ngaphezu kwalokho, amanzi ageleza ngokushesha angathutha izinhlayiya eziningi zomhlabathi, okubangela ukulahlekelwa okukhulu komhlabathi ezindaweni ezigobile.

FUNDA  Indlela i-seismograph esebenza ngayo ekutholeni ukuzamazama komhlaba

Ukuthambekela kokwehla nakho kudlala indima ebalulekile. Uma umthambeko uphakeme, kulapho amandla adonsela phansi esebenza khona emanzini ageleza phezu kwawo, okusheshisa inqubo yokuguguleka. Izindawo ezinemithambeke emide kanye nokumbozwa okuncane kwezitshalo zisengozini enkulu yokuguguleka kwenhlabathi.

3. Uhlobo Lomhlabathi

Uhlobo lomhlabathi luphinde lunqume ukuthi ungaguguleka kangakanani. Umhlabathi onesakhiwo esihle umelana kakhulu nokuguguleka ngoba izinhlayiya zomhlabathi zinamathelana ngokuqinile. Ngokuphambene nalokho, inhlabathi eyakhiwe yizinhlayiya ezincane, njengesihlabathi nobumba, isengozini enkulu yokuguguleka.

Inhlabathi enesihlabathi, naphezu kokuba nemifantu eminingi, ivame ukuba sengozini enkulu yokuguguleka komoya ngoba izinhlayiya zayo azinamatheli ndawonye. Ngakolunye uhlangothi, inhlabathi yobumba ingaqhubeka ezindaweni ezomile kodwa ibe sengozini enkulu yokuguguleka kwamanzi uma imanzi, njengoba amanzi engaphula izinhlayiya zobumba zibe udaka olungagezwa kalula. Inhlabathi enokuqukethwe okuphezulu kwezinto eziphilayo ivame ukumelana kakhulu nokuguguleka ngoba izinto eziphilayo zisebenza njengeglue, ziqinisa isakhiwo somhlabathi.

4. Imifino

Izitshalo zisebenza njengesivikelo semvelo, zivikela inhlabathi ekugugulekeni. Izimpande zezitshalo zibamba inhlabathi endaweni yayo, kuyilapho amaqabunga neziqu zivikela inhlabathi ekushayweni yimvula ngqo. Amahlathi emvelo kanye nezimila zotshani zisebenza kahle kakhulu ekunciphiseni ukuguguleka kwenhlabathi ngoba zinikeza isembozo esikhulu somhlabathi.

Ukungabikho noma ukuncipha kwezitshalo, okuvame ukubangelwa ukugawulwa kwamahlathi noma imikhuba yezolimo engazinzile, kungandisa ingozi yokuguguleka kwenhlabathi. Lapho izitshalo zisuswa, inhlabathi iyavezwa futhi ibe sengozini yokuguguleka kwamanzi nomoya. Ukwanda kwezolimo, intuthuko, kanye neminye imisebenzi yabantu ebhubhisa izitshalo zemvelo kudlala indima ebalulekile ekusheshiseni ukuguguleka kwenhlabathi.

FUNDA  Izici nezinhlobo zama-stalactites

5. Imisebenzi Yabantu

Njengoba kushiwo ngaphambili, imisebenzi yabantu ingasheshisa ukuguguleka kwenhlabathi. Ukugawulwa kwamahlathi, ezolimo ezingazinzile, izimayini, kanye nentuthuko konke kunegalelo ekuwohlokeni komhlaba kanye nokuguguleka kwenhlabathi.

a. Ukugawulwa kwamahlathi

Ukugawulwa kwamahlathi ngenxa yezinkuni noma ukuhlanza indawo yezolimo kususa isivikelo semvelo senhlabathi. Ngaphandle kwezitshalo zokugcina inhlabathi endaweni yayo, ukuguguleka kwamanzi nomoya kuyanda kakhulu. Ukugawulwa kwamahlathi kudala indawo eveziwe esengozini yokuguguleka, futhi ukugawulwa kabusha kwamahlathi kuvame ukuthatha isikhathi eside ukubuyisela ibhalansi yemvelo.

b. Ezolimo

Imikhuba yezolimo engazinzile, njengokulima ngokweqile, ukulima okukodwa, kanye nokunisela okungasebenzi kahle, kungaholela ekugugulekeni kwenhlabathi. Ukulima okuningi kukhulula inhlabathi engaphezulu, okwenza ibe sengozini yokuguguleka kwamanzi nomoya. Ukulima okukodwa kunciphisa ukuhlukahluka kwezitshalo futhi kungaqeda inhlabathi izakhamzimba ezibalulekile, okwenza ibe sengozini yokuguguleka. Ukunisela okungekuhle kungabangela ukuguguleka kwamanzi ngokusebenzisa amanzi amaningi ageleza phezu komhlabathi.

c. Intuthuko

Imisebenzi yokwakha, njengokwakhiwa kwemigwaqo, ukuthuthukiswa kwezindlu, kanye nezinye ingqalasizinda, ivame ukuhilela ukumba okubanzi kanye nokuthutha umhlabathi. Lokhu kungabangela ukulahlekelwa yimbozo yomhlabathi futhi kwandise ingozi yokuguguleka komhlabathi. Ngaphezu kwalokho, ukwakha kungashintsha ukugeleza kwamanzi kwemvelo, kugxilise ukugeleza kwamanzi okwakusakazeke ngaphambilini futhi kwandise amandla okuguguleka ezindaweni ezithile.

6. Ukulondolozwa Kwenhlabathi

Ukuze kuncishiswe ukuguguleka kwenhlabathi, kungasetshenziswa amasu ahlukahlukene okulondoloza inhlabathi. Enye yezindlela ezivame kakhulu ukutshala izitshalo zokumboza, ezisiza ekubambeni inhlabathi endaweni yayo futhi zinciphise izinga lokugeleza kwamanzi phezu komhlaba. Ukwakha amasimu, noma ukudala amasimu emithambekeni, nakho kuyasebenza ekunciphiseni ukugeleza kwamanzi nokuguguleka ezindaweni ezinde.

FUNDA  Ukusetshenziswa kwe-geology embonini yokwakha

Imikhuba yezolimo eqhubekayo, njengokushintshaniswa kwezitshalo, ukutshala amahlathi, kanye nokusebenzisa i-mulch yemvelo, kungasiza futhi ekugcineni isakhiwo somhlabathi nokunciphisa ukuguguleka. Izinhlelo zokunisela ezisebenza kahle zingenza ngcono ukusetshenziswa kwamanzi futhi zivimbele ukugeleza kwamanzi ngokweqile okubangela ukuguguleka.

Isiphetho

Ukuguguleka kwenhlabathi kuyinto eyinkimbinkimbi ethonywa yizici zemvelo ezahlukahlukene kanye nemisebenzi yabantu. Isimo sezulu, ukuma komhlaba, uhlobo lomhlabathi, izitshalo, kanye nemisebenzi yabantu konke kudlala indima ekunqumeni izinga kanye nobukhulu bokuguguleka kwenhlabathi. Ukuphathwa nokulondolozwa kwenhlabathi ngendlela efanele kubalulekile ukunciphisa umthelela wokuguguleka, ukugcina umkhiqizo wenhlabathi, nokuvikela izimiso zemvelo. Ngokuqonda kangcono izici ezithonya ukuguguleka kwenhlabathi, singathatha izinyathelo eziphumelelayo kakhulu zokugcina impilo yenhlabathi yethu kanye nendawo esizungezile.

Shiya amazwana