Indima yama-endorphin ekunciphiseni ubuhlungu

Indima Yama-Endorphins Ekwehliseni Ubuhlungu

Ubuhlungu buyinto eyenzeka kubantu. Bungavela ekulimaleni, ekuvuvukeni, ekuguleni okungapheli, noma ngisho nasekucindezelekeni kwengqondo. Nakuba ubuhlungu buvame ukubhekwa njengophawu lwengozi kuphela, empeleni buyingxenye yesimiso sokuzivikela somzimba, okusisiza sibone izinkinga futhi sivimbele umonakalo owengeziwe. Naphezu kobuhlungu obungathandeki, umzimba unezindlela zemvelo zokubuqeda. Enye yezindlela ezibaluleke kakhulu ukukhiqizwa kwama-endorphin, amakhemikhali asebenza njenge-"mediers" yemvelo yomzimba.

Ayini ama-endorphin?

Ama-Endorphin ayiqembu lama-neuropeptide (amaprotheni amancane) akhiqizwa ngokuyinhloko ebuchosheni nasesimisweni sezinzwa, okuhlanganisa i-pituitary gland kanye ne-hypothalamus. Igama elithi "endorphin" livela ekuhlanganisweni kwamagama athi "endogenous" (akhiqizwa ngumzimba ngokwawo) kanye nelithi "morphine," ngenxa yemiphumela yawo efanayo nama-opioid ekunciphiseni ubuhlungu.

Kunezinhlobo eziningana zama-endorphin, enye eyaziwa kakhulu yi-beta-endorphin. Le nhlanganisela ingathinta ukuqonda ubuhlungu, isimo sengqondo, kanye nempendulo yomzimba ekucindezelekeni. Lapho ama-endorphin ekhishwa, abantu abaningi babhekana nobuhlungu obunciphile, ukuphumula okwandisiwe, ngisho nomuzwa ojabulisayo ovame ukubizwa ngokuthi "ukuzizwa kahle."

Umzimba ubhekana kanjani nobuhlungu?

Ukuze siqonde indima yama-endorphin, sidinga ukubheka indlela eyisisekelo yobuhlungu. Lapho izicubu zomzimba zonakele—isibonelo, ngokushaywa noma ukuvuvukala—ama-pain receptors (ama-nociceptors) athumela izimpawu ngemizwa eya emgogodleni bese eya ebuchosheni. Ubuchopho bube sebuchaza lezi zimpawu njengobuhlungu, bunqume ubukhulu bobuhlungu, futhi bubangele izimpendulo ezifana nokukhipha isandla emthonjeni wokushisa noma ukunaka kakhulu indawo ebuhlungu.

Kodwa-ke, le nqubo ayiyona indlela eyodwa. Ubuchopho buphinde bube nohlelo "lokunciphisa ubuhlungu obuvela phansi" olunganciphisa ubukhali bezimpawu zobuhlungu ezidluliselwayo. Yilapho ama-endorphin edlala khona indima enkulu.

FUNDA  Umphumela we-caffeine ohlelweni lwezinzwa oluphakathi

Indlela ama-endorphin asebenza ngayo ekunciphiseni ubuhlungu

Ama-Endorphin asebenza ngokubopha kuma-receptor e-opioid ebuchosheni nasemgogodleni, ikakhulukazi ama-receptor e-mu (µ), i-delta (δ), kanye ne-kappa (κ). Lawa ma-receptor nawo ayizisulu zemithi ye-opioid efana ne-morphine. Lapho ama-endorphin ebopha kula ma-receptor, kuvela imiphumela eminingana ebalulekile:

1. Kuvimbela ukudluliselwa kwezimpawu zobuhlungu
Ama-endorphin anganciphisa ukukhishwa kwama-neurotransmitter athwala izimpawu zobuhlungu, ukuze "umyalezo wobuhlungu" ungadluliswa ngamandla njengakuqala.

2. Khulisa umkhawulo wobuhlungu
Lokhu kusho ukuthi umzimba uba "nokubekezelela" kakhudlwana izisusa zobuhlungu ngamandla afanayo. Lokhu akusho ukuthi umthombo wobuhlungu uyanyamalala, kodwa kunalokho ukuthi ukuqonda kwabo kunciphile.

3. Kunikeza umphumela wokuphumula futhi kunciphisa ukucindezeleka
Ukucindezeleka kuvame ukwenza ubuhlungu bube bubi nakakhulu. Ama-endorphin asiza ekunciphiseni impendulo yokucindezeleka, ngaleyo ndlela anciphise ukucindezeleka kwemisipha kanye nokuzwela ubuhlungu.

4. Ithonya imizwa ehlobene nobuhlungu
Ubuhlungu abuyona nje imizwa engokwenyama, kodwa futhi buyisipiliyoni esingokomzwelo. Ama-endorphin angathuthukisa imizwa, enze umuntu akwazi kangcono ukubhekana nobuhlungu.

Ngamanye amazwi, ama-endorphin awahlali “elapha” imbangela yobuhlungu, kodwa kunalokho asebenza njengethuluzi lomzimba lokuphatha ubuhlungu nokuvimbela izimpendulo eziningi ezingaba buthakathaka.

Ama-endorphin akhishwa nini?

Umzimba ungakhipha ama-endorphin ngaphansi kwezimo ezahlukahlukene, ikakhulukazi uma kudingeka ukusiza ekubhekaneni nokucindezeleka noma ubuhlungu. Ezinye zezinto ezibangela lokhu kucindezeleka zihlanganisa:

1. Umsebenzi womzimba (ezemidlalo)
Ukuzivocavoca, ikakhulukazi ukuzivocavoca okuphakathi kuya kokuqina okuphezulu, kuvame ukuhlotshaniswa nokukhishwa kwama-endorphin. Isibonelo, isimo "sokukhuphuka komgijimi," sichaza umuzwa wenjabulo encane kanye nobuhlungu obuncishisiwe ngemva kokugijima isikhathi eside. Ngaphezu kwama-endorphin, ukuzivocavoca kuhilela nezinye izinhlelo ze-biochemical ezifana nama-endocannabinoids, kodwa ama-endorphin ahlala eyisici esibalulekile somphumela wemvelo wokudambisa ubuhlungu (ukuqeda ubuhlungu).

2. Ukuhleka kanye nemizwa emihle
Ukuhleka kungabangela ukukhishwa kwama-endorphin futhi kunciphise ama-hormone okucindezeleka njenge-cortisol. Akumangazi ukuthi ngemva kokuhleka okuhle, abantu abaningi bazizwa belula, bekhululekile futhi bengagxili kakhulu ezifweni zomzimba.

FUNDA  Ukubaluleka kwe-folate ekukhiqizweni kwe-DNA

3. Ukucindezeleka okukhulu
Ezimweni eziphuthumayo, umzimba ungakhipha ama-endorphin ukuze ucindezele ubuhlungu okwesikhashana. Lokhu kuchaza ukuthi kungani umuntu ohileleke engozini evame ukungazizwa ubuhlungu obukhulu ngokushesha emizuzwini embalwa yokuqala; umzimba unikeza "i-buffer" ukuze umsize asinde futhi afune usizo.

4. Imisebenzi ejabulisayo nephumuzayo
Ukulalela umculo owuthandayo, ukuzindla, ukubhucunga, noma ukuzibandakanya emisebenzini emihle yomphakathi nakho kungaba nomthelela ekwandeni kwe-endorphin. Imiphumela ingase ingabi mikhulu njenge-opioid, kodwa ibalulekile uma kukhulunywa ngobuhlungu obuncane kuya kobuphakathi, noma njengokwelashwa okusekelayo kobuhlungu obungapheli.

5. Ukudla okuthile
Ukudla okunongiwe (i-capsaicin), ushokoledi, noma okunye ukudla okududuzayo kungabangela impendulo ye-endorphin kwabanye abantu. Kodwa-ke, le miphumela iyahlukahluka futhi akufanele isetshenziswe njengesu elilodwa lokulawula ubuhlungu.

Ama-Endorphins nobuhlungu obungapheli

Ebuhlungwini obungapheli, isimiso sezinzwa singaba "sensitive," isimo lapho izimpawu zobuhlungu ziba lula khona futhi kube nzima ukuzicindezela. Kulesi simo, ama-endorphin ahlala ebalulekile, kodwa avame ukunganele ngokwawo. Ngakho-ke, indlela yokwelapha ubuhlungu obungapheli ivame ukuba nezindlela eziningi: inhlanganisela yemfundo, umsebenzi womzimba olinganisiwe, izindlela zokwelapha zengqondo ezifana ne-CBT, amasu okuphumula, kanye nemithi uma kudingeka.

Kodwa-ke, ukwandisa ama-endorphin ngokwemvelo kusazuzisa. Ukuvivinya umzimba njalo okufanelana namakhono akho, ukugcina ubuthongo obuhle, nokuqinisa ukwesekwa komphakathi kungasiza uhlelo lomzimba lokuqeda ubuhlungu lusebenze kangcono.

Ingabe ama-endorphin afana nama-pain treatment?

Ama-Endorphin anemiphumela efanayo nama-opioid ngoba womabili asebenza kuma-receptor e-opioid, kodwa kunomehluko omkhulu. Ama-Endorphin akhiqizwa ngokwemvelo ngumzimba ngamanani alawulwayo, imiphumela yawo ivame ukulinganisela, futhi ngokuvamile awabangeli umlutha njengama-opioid uma esetshenziswa ngendlela engafanele. Kodwa-ke, ama-endorphin awayona "indlela yokuphulukisa emangalisayo"; ngobuhlungu obukhulu noma izimo ezithile zezokwelapha, ukungenelela kwezokwelapha kusadingeka.

FUNDA  Indima yama-neurotransmitter ekuxhumaneni kwamaseli ezinzwa

Izindlela eziphephile zokwandisa ama-endorphin ukusiza ekunciphiseni ubuhlungu

Ezinye izinyathelo ezivame ukuphephile futhi ezingasiza ekuqaliseni ama-endorphin zifaka:

– Ukuzivocavoca okulula kuya kokulingene kwe-aerobic (ukuhamba ngokushesha, ukugibela ibhayisikili ngokukhululeka, ukubhukuda) njalo.
- Ukuzivocavoca kokuphefumula, i-yoga, noma ukuzindla ukuze unciphise ukucindezeleka nokucindezeleka.
– Ukuhleka kanye nemisebenzi yokuxhumana nabantu ekwenza uzizwe ungcono.
– Ukwelashwa ngokubhucunga noma ukuphumula kwemisipha uma kufaneleka futhi azikho iziphazamiso.
– Lala ngokwanele ngoba isimiso sezinzwa sidinga ukululama ukuze silawule ukuzwa ubuhlungu.

Uma ubuhlungu buqhubeka, buba bubi kakhulu, buhambisana nomkhuhlane, ubuthakathaka, ukungazweli, ubuhlungu besifuba, noma ezinye izimpawu ezinkulu, kufanele uthintane nochwepheshe wezempilo ngokushesha ukuze uthole imbangela eyinhloko.

Isiphetho

Ama-Endorphin ayingxenye ebalulekile yesistimu yokulawula ubuhlungu yemvelo yomzimba. Ngokubopha kuma-receptor e-opioid ebuchosheni nasemgogodleni, ama-endorphin anganciphisa ubukhali bezimpawu zobuhlungu, aphakamise umkhawulo wobuhlungu, athuthukise imizwa, futhi anciphise ukucindezeleka, okuvame ukwenza ubuhlungu bube bubi kakhulu. Ukukhululwa kwawo kungabangelwa ukuzivocavoca, ukuhleka, ukuphumula, kanye nemisebenzi ehlukahlukene ekhuthaza impilo enhle yomzimba nengqondo. Nakuba kungeyona indawo yokwelashwa kwezokwelapha ezimweni ezithile, ukuqonda nokusebenzisa indima yama-endorphin kungaba isu elisebenzayo lokusekela ukusiza ukunciphisa ubuhlungu nokuthuthukisa ikhwalithi yokuphila.

Shiya amazwana