I-pharmacology yezokwelapha ekhemisi yesibhedlela

I-Clinical Pharmacology ekhemisi lasesibhedlela

I-Clinical pharmacology iyigatsha lesayensi elifunda ukusetshenziswa kwemithi okunengqondo, okuphephile, okusebenzayo, nokusekelwe ebufakazini kubantu. Ngokomongo we-pharmacy yasesibhedlela, i-clinical pharmacology iyisisekelo esibalulekile sezinsizakalo ze-clinical pharmacology ngoba ihlobene ngqo nokukhethwa kokwelashwa, ukuqapha impendulo yesiguli, ukuvimbela imiphumela emibi, kanye nokuhlola imiphumela yokwelashwa. Phakathi kobunzima beziguli zasesibhedlela—ezivame ukuba nezinkinga eziningi ezihambisana nazo, ezithatha imithi eminingi, futhi zenza izinqubo ezahlukene zezokwelapha—indima ye-clinical pharmacology isiza ukuqinisekisa ukuthi ukwelashwa ngemithi kunikeza inzuzo ephezulu ngengozi encane.

Imiqondo Eyisisekelo Ye-Clinical Pharmacology

Ngokuvamile, i-pharmacology yezokwelapha ihlanganisa izindawo ezimbili eziyinhloko: i-pharmacokinetics kanye ne-pharmacodynamics. I-Pharmacokinetics ihlola "lokho umzimba okwenzayo ezidakamizweni," okuhlanganisa ukumuncwa, ukusatshalaliswa, i-metabolism, kanye nokususwa kwazo. Lolu lwazi lubalulekile ekunqumeni imithamo efanele, izikhawu zomthamo, kanye nemizila yokuphathwa. I-Pharmacodynamics, ngakolunye uhlangothi, ihlola "lokho izidakamizwa ezikwenzayo emzimbeni," okuhlanganisa izindlela zazo zokusebenza, ubudlelwano phakathi komthamo nempendulo, kanye nemiphumela yokwelapha kanye nemiphumela emibi.

Ezibhedlela, le mibono emibili ayifani. Isibonelo, iziguli ezinezinkinga zezinso zizobhekana nokuncipha kokuqedwa kwemithi ethile, okudinga ukulungiswa komthamo. Ngakolunye uhlangothi, iziguli zingase zithole izinguquko ekuzweleni kwama-receptor noma impendulo yezicubu, okungakhulisa noma kunciphise umphumela womuthi ngisho nangesikhathi esifanayo. Ngokuqonda ukusebenzisana phakathi kwe-pharmacokinetics kanye ne-pharmacodynamics, osokhemisi bezokwelapha kanye nethimba lezokwelapha bangenza ngcono ukwelashwa ngokusekelwe esimweni somuntu ngamunye sesiguli.

Indima Ye-Clinical Pharmacology Ezinkonzweni Zekhemisi Zezibhedlela

Osokhemisi basezibhedlela abagcini nje ngokuba nomthwalo wemfanelo wokuthengwa nokusatshalaliswa kwemithi kodwa futhi banegalelo elikhulu ekwenzeni izinqumo zomtholampilo. I-pharmacology yezokwelapha isebenza njengesisekelo lapho osokhemisi benikeza izincomo kodokotela maqondana nokukhetha imithi, umthamo, ukuphathwa kwayo, kanye namasu okuqapha.

Indima ebalulekile ukuqinisekisa ukusetshenziswa kwezidakamizwa okunengqondo. Ukusetshenziswa okunengqondo kusho ukukhetha izidakamizwa ngokusekelwe enkombeni efanele, umthamo ofanele, isikhathi esanele, kanye nokucatshangelwa kwezindleko kanye nokutholakala. Izibhedlela zivame ukwelapha izimo ezibucayi neziyinkimbinkimbi njenge-sepsis, ukwehluleka kwenhliziyo, isifo sohlangothi, noma iziguli ezisanda kuhlinzwa. Kulezi zimo, ukukhetha imithi kumele kube ngokushesha kodwa kube nembaba, njengoba ukubambezeleka noma amaphutha kungaba nemiphumela emibi kakhulu.

FUNDA  Ukucaciswa kwezinto zokusetshenziswa kwemithi

Ngaphezu kwalokho, i-clinical pharmacology isekela ukuqaliswa kwezinsizakalo ze-Clinical Pharmacy Services, njengokuhlanganiswa kwemithi lapho umuntu engeniswa esibhedlela futhi ekhishwa esibhedlela, ukubuyekezwa kokwelashwa kwemithi nsuku zonke, ukwelulekwa kweziguli, kanye nemfundo yomhlinzeki wezempilo. Yonke le misebenzi idinga ukuqonda imiphumela yemithi, ukusebenzisana okungenzeka, kanye nezimiso zokuphepha kwemithi.

Ukwenziwa Kokwelashwa Kwesiguli Ngasinye: Iziguli Zasesibhedlela Njengokugxila Okuyinhloko

Izici zeziguli zasesibhedlela zivame ukuhluka kwezalabo abangaphandle kwesibhedlela. Iziguli eziningi zibhekana nokusebenza kwezitho zomzimba okwehlayo, izinguquko esimweni sokudla, ukuvuza kwe-capillary, noma izimo zokuvuvukala okukhulu ezingashintsha ukusatshalaliswa kwemithi. Isibonelo, ezigulini ezigula kakhulu e-ICU, inani lokusatshalaliswa kwemithi ethile lingakhuphuka, okuholela ekugcwalisweni kwemithi okuphansi kunalokho okufunwayo. Lokhu kubaluleke kakhulu kuma-antibiotic, ama-anticonvulsants, noma ama-sedative, adinga ukugcwala okuthile okuqondiwe.

Ukwehlukaniswa kokwelashwa komuntu ngamunye nakho kubheka iminyaka nezimo ezithile. Iziguli ezigugile zivame ukuzwela kakhulu emithini yokudambisa, imithi yokulwa nomdlavuza, noma imithi yokunciphisa umfutho wegazi futhi zivame ukuwa. Okwamanje, ezigulini zezingane, umthamo uvame ukususelwa esisindweni noma endaweni yomzimba futhi udinga ukubalwa ngokucophelela ukuze kugwenywe ukudlula ngokweqile. Kwabesifazane abakhulelwe, ukucatshangelwa kokuphepha kombungu kanye nezinguquko ze-pharmacokinetic ngesikhathi sokukhulelwa kubalulekile.

Ukuqapha Imithi Yokwelapha (i-TDM) kanye Nokuphepha Kokwelapha

Ukuqapha Imithi Yokwelapha (TDM) kuyindlela ewusizo yokusebenzisa imithi yezokwelapha ezibhedlela. I-TDM ilinganisa amazinga emithi egazini ukuqinisekisa ukuthi ahlala ngaphakathi kobubanzi bokwelapha: aphezulu ngokwanele ukuthi asebenze kahle kodwa hhayi aphezulu kakhulu kangangokuthi abe yingozi. I-TDM ivame ukusetshenziswa emithini enenkomba encane yokwelapha, njenge-aminoglycosides, i-vancomycin, i-phenytoin, i-digoxin, i-lithium, kanye nezinye izidakamizwa zokucindezela amasosha omzimba.

Ezibhedlela, i-TDM isiza ukuphatha iziguli ezinezinguquko ezisheshayo zomzimba, njengalezo ezinenkinga yokwehluleka kwezinso okukhulu, iziguli ezisebenzisa i-dialysis, noma lezo ezithola imithi esebenzisana. Nge-TDM, amaqembu emitholampilo angakwazi ukulungisa ngokunembile imithamo futhi anciphise ingozi yokuba nesifo se-nephrotoxicity, i-ototoxicity, i-arrhythmias, noma eminye imiphumela enobuthi. Ngakho-ke, i-pharmacology yemitholampilo ayithuthukisi nje kuphela ukusebenza kahle kokwelashwa kodwa futhi ithuthukisa ukuphepha kweziguli.

FUNDA  Ukugcinwa kwezinto zokusetshenziswa kwemithi

Ukusebenzisana Kwezidakamizwa kanye ne-Polypharmacy

I-Polypharmacy iyinselele enkulu ezibhedlela, ikakhulukazi ezigulini ezinezifo eziningi ezingamahlalakhona. Uma kusetshenziswa imithi eminingi, ingozi yokuxhumana kwezidakamizwa nezidakamizwa nokudla kwezidakamizwa iba nkulu. I-pharmacology yezokwelapha isiza ukubikezela nokuphatha lokhu kusebenzisana ngokusekelwe ezindleleni ezihilelekile, njengokuvimbela noma ukuqaliswa kwama-enzyme e-CYP450, izinguquko ku-pH yesisu, ukubopha amaprotheni e-plasma, noma imiphumela eyengeziwe ezinhlelweni ezithile zomzimba.

Isibonelo, ukusetshenziswa kwe-warfarin kungasebenzisana nama-antibiotic athile ashintsha izitshalo zamathumbu noma avimbele ukusebenza kwe-warfarin, okwandisa ingozi yokopha. Ukusebenzisana phakathi kwama-opioid nama-benzodiazepine kungandisa ukucindezeleka kokuphefumula. Ngolwazi lwe-pharmacology yezokwelapha, osokhemisi banganikeza izixwayiso kanye nezinye izindlela zokwelapha, kanye nokuncoma ukuqapha okufanele njengokuqapha i-INR noma ukuhlolwa kokudambisa.

Ukuphathwa Kwemiphumela Embi Yezidakamizwa (ama-ADR)

Ukusabela okubi kwezidakamizwa (ama-ADR) kuyimbangela ebalulekile yokugula kanye nobude besikhathi sokuhlala isikhathi eside. Ukuthola nokubika ama-ADR kuyisici esibalulekile sohlelo lwesibhedlela lokuqapha imithi. I-pharmacology yezokwelapha idlala indima ekuboneni ubudlelwano obuyimbangela phakathi kwemithi nezimpawu zezokwelapha, ukuhlola ubucayi bayo, kanye nokuthuthukisa amasu okubhekana nokuvimbela ukuphindaphinda kwayo.

Ngaphezu kokusabela kokungezwani komzimba, ama-ADR angafaka ubuthi bezitho zomzimba, ukuphazamiseka kwe-electrolyte, izinguquko ekucindezelweni kwegazi, noma imiphumela ohlelweni lwezinzwa oluphakathi. Ezibhedlela, osokhemisi bezokwelapha bavame ukusiza ekuhloleni ukuthi izimpawu zesiguli zibangelwa ukuqhubeka kwesifo noma imithi, ukuze ukwelashwa kulungiswe. Ukubika ama-ADR nakho kuyasiza ekuthuthukiseni ikhwalithi yokunakekelwa nokunikeza isisekelo sokuthuthukisa izinqubomgomo zokusebenzisa imithi eziphephile.

Ukuphathwa Kwama-Antibiotic kanye Nokumelana Namagciwane

Enye yezindawo ezivelele kakhulu ekhemisi lasesibhedlela ukuphathwa kwama-antibiotic. I-pharmacology yezokwelapha isekela ukukhethwa kwama-antibiotic afanele ngokusekelwe ku-spectrum, ukungena kwezicubu, amaphethini okumelana nendawo, kanye nezimiso ze-pharmacokinetic/pharmacodynamic (PK/PD) njengesikhathi esingaphezu kwe-MIC (T>MIC) noma isilinganiso se-AUC/MIC. Le ndlela ibalulekile ekuthuthukiseni ukusebenza kahle kokwelapha ngenkathi kunciphisa ingozi yokumelana.

FUNDA  Ukusetshenziswa kwe-nanotechnology ekulethweni kwezidakamizwa

Osokhemisi abaqonda izimiso ze-PK/PD bangasiza ekunqumeni amasu okulinganisa, njengokufakwa isikhathi eside kwe-beta-lactams ezigulini ezigula kakhulu noma ukulungiswa komthamo wokukhubazeka kwezinso. Lokhu kungaholela ekwelashweni okuphumelelayo kakhulu kanye nokusetshenziswa kwama-antibiotic ngokwethembeka.

Ukuqaliswa Kohlelo Lwezibhedlela

Ukuze kube ne-pharmacology yezokwelapha engcono kakhulu, izibhedlela zidinga izinhlelo ezisekelayo, njengezindlela zokusebenzisa imithi ezibhedlela, iziqondiso zokwelapha, amakomidi ekhemisi kanye nokwelapha, kanye nezinhlelo zolwazi ngemithi. Ubuchwepheshe obufana ne-Computerized Physician Order Entry (CPOE) kanye nokusekelwa kwezinqumo zezokwelapha kungasiza ekutholeni amaphutha omthamo, ukungezwani komzimba, kanye nokusebenzisana kwemithi ekuqaleni kwenqubo yokunikeza imithi. Kodwa-ke, lobu buchwepheshe busadinga ukuchazwa kahle kwezokwelapha, njengoba izexwayiso eziningi zesistimu zivamile futhi zidinga ukulungiswa ngokwesimo sesiguli.

Ukubambisana phakathi kochwepheshe nakho kubalulekile. I-pharmacology yezokwelapha izoba nomthelela omkhulu lapho osokhemisi, odokotela, abahlengikazi, kanye nabanye ochwepheshe bezempilo besebenza njengeqembu. Izingxoxo zokuvakasha ezihlanganyelwe kanye nokuxhumana okuphumelelayo kunganciphisa amaphutha emithi futhi kuthuthukise ikhwalithi yokwelapha.

Isiphetho

I-pharmacology yezokwelapha ekhemisi lasezibhedlela idlala indima ebalulekile ekuqinisekiseni ukwelashwa ngemithi okunengqondo, okusebenzayo, nokuphephile. Ngokuqonda i-pharmacokinetics kanye ne-pharmacodynamics, ukusetshenziswa kwe-TDM, ukuphathwa kokusebenzisana kwezidakamizwa, ukuvimbela ukusabela okubi kwezidakamizwa (ama-ADR), kanye nokusekelwa kwezinhlelo zokuphatha ama-antibiotic, i-pharmacology yezokwelapha isiza ekuthuthukiseni ukuphepha kwesiguli kanye nekhwalithi yokunakekelwa. Enkathini yezinsizakalo zokunakekelwa kwempilo eziyinkimbinkimbi ngokwengeziwe, ukuqinisa amakhono e-pharmacology yezokwelapha kubasebenzi basekhemisi nokuzihlanganisa ezinhlelweni zesibhedlela kuyitshalomali ebalulekile ekufinyeleleni imiphumela engcono yezokwelapha kanye nokusetshenziswa kwezidakamizwa okunomthwalo wemfanelo kakhudlwana.

Shiya amazwana