Isibonelo semibuzo exoxa nge-Passive Transport

Isibonelo Semibuzo Yengxoxo Yezokuthutha Ezingasebenzi

Ukuthutha okwenziwa ngendlela engavamile kuyindlela ebalulekile yokuhamba kwama-molecule noma ama-ion kuwo wonke ama-membrane eseli ngaphandle kokudinga amandla avela ku-ATP (i-adenosine triphosphate). Lokhu kuthutha kusebenzisa umehluko ekuqoqweni kwezinto phakathi kwezinhlangothi ezimbili ze-membrane, okuvumela izinto ukuthi zisuke ekuqoqweni okuphezulu ziye ekuqoqweni okuphansi. Kulesi sihloko, sizoxoxa ngokujulile ngokuthutha okwenziwa ngendlela engavamile futhi sinikeze izibonelo eziningana zezinkinga ukuze zisisize siqonde le nqubo.

1. Incazelo Yezokuthutha Ezingasebenzi

Ukuthutha okungenamsebenzi ukuhamba kwama-molecule noma ama-ion ku-membrane yeseli ngaphandle kokusebenzisa amandla. Le nqubo incike ekujuleni kokugxila, umehluko ekujuleni kwento ngaphakathi nangaphandle kweseli. Kunezinhlobo eziningana eziyinhloko zokuthutha okungenamsebenzi: ukusabalalisa okulula, ukusabalalisa okulula, i-osmosis, kanye nokuhlunga.

– Ukusabalala Okulula: Ama-molecule ahamba ngqo phezu kwengqimba ye-lipid ye-membrane ngaphandle kosizo lwamaprotheni. Isibonelo ukunyakaza kwamagesi afana nomoya-mpilo kanye ne-carbon dioxide.

– Ukusabalala Okulula: Ama-molecule ahamba phezu kwe-membrane ngosizo lwamaprotheni esiteshi noma athwala. Ama-molecule amakhulu noma angaphansi komhlaba, njenge-glucose, avame ukudinga ukusabalala okulula.

– I-Osmosis: Ngokukhethekile ukuhamba kwamanzi nge-membrane engangeni kancane esuka esixazululweni esinomthamo ophansi kuya phezulu wezinto ezincibilikisiwe.

FUNDA FUTHI  Izici Ezithinta Ukukhula Nokuthuthukiswa Kwezilwane Nabantu

2. Imibuzo Yesibonelo Nengxoxo

Okulandelayo yizibonelo zemibuzo ehlobene nokuhamba okungenamsebenzi kanye nezingxoxo zokuqinisa ukuqonda kwalomqondo.

Umbuzo 1: Ukusabalalisa Okulula

Iseli elibomvu legazi lifakwa esixazululweni se-hypotonic. Kwenzekani ngeseli elibomvu legazi?

Ingxoxo:

Esixazululweni se-hypotonic, ukugcwala kwe-solute ngaphandle kweseli kuphansi kunangaphakathi. Ngenxa yalokho, amanzi angena kumaseli abomvu egazi nge-osmosis. Njengoba amanzi engena, amaseli abomvu egazi ayavuvukala futhi angaqhuma uma amanzi amaningi kakhulu engena.

Umbuzo 2: Ukusabalala Okulula

I-glucose kumele ingene emaselini ngokusebenzisa izinto zokuhamba ezingasebenzi. Kodwa-ke, ayikwazi ukuwela ulwelwesi lweseli ngqo. Chaza ukuthi i-glucose ingena kanjani emaselini.

Ingxoxo:

I-glucose iyi-molecule enkulu, e-polar. Ngakho-ke, ayikwazi ukuwela ulwelwesi lweseli ngokusabalala okulula. Ekusabalaleni okulula, i-glucose ingena esitokisini ngosizo lwamaprotheni athwala i-glucose athile. Lawa maprotheni asiza i-glucose ukuwela ulwelwesi ngaphandle kokudinga amandla, ngokusebenzisa i-gradient ephezulu yokuhlushwa kwe-glucose ngaphandle kweseli uma kuqhathaniswa nengaphakathi.

FUNDA FUTHI  Izigaba Zokuphefumula Okune-Aerobic

Umbuzo 3: I-Osmosis

Uma isitshalo sifakwa esixazululweni se-hypertonic, sizoba namuphi umphumela kumaseli esitshalo?

Ingxoxo:

Esixazululweni se-hypertonic, ukugcwala kwezinyibilikisi ngaphandle kweseli kuphakeme kunangaphakathi. Amanzi aphuma esitokisini sesitshalo nge-osmosis, okwenza iseli lilahlekelwe yi-turgor futhi linciphe. Ngenxa yalokho, iseli lesitshalo lidlula kwi-plasmolysis, lapho ulwelwesi lwe-plasma luqhela khona odongeni lweseli ngenxa yokuncipha kwe-protoplasm.

Umbuzo 4: Ukuhlunga

Indlela yokuhlunga ihluke kanjani kwezinye izinhlobo zokuhamba okungenamsebenzi?

Ingxoxo:

Ukuhlunga kuyinqubo lapho ama-molecule ahamba khona nge-membrane ngokusekelwe ekucindezelweni kwe-hydrostatic. Ngokungafani nokusabalalisa noma i-osmosis, okuncike ekulinganisweni kokuhlushwa, ukuhlunga kuncike ekuhlukeni kwengcindezi, njengaleyo eyenzeka ezinso lapho igazi lihlungwa.

3. Ukusetshenziswa Kwezokuthutha Ezingasebenzi Empilweni Yansuku Zonke

Ukuqonda ukuthutha okungenamsebenzi kunemiphumela ewusizo emikhakheni efana nezokwelapha kanye nesayensi yezemvelo. Isibonelo, i-dialysis yezinso, encike ekusabalaleni kanye ne-osmosis ukuze kususwe imfucuza egazini, inikeza umzila obalulekile wempilo yeziguli ezinenkinga yezinso. Ngokufanayo, ukulondolozwa kokudla ngokusebenzisa i-osmosis ngokusebenzisa amazinga aphezulu kashukela noma usawoti ukukhipha amanzi emangqamuzaneni amagciwane nokuvimbela ukukhula kwawo kungenye indlela ewusizo.

FUNDA FUTHI  Indlela ama-enzyme asebenza ngayo

4. Ukuqhathaniswa ne-Active Transport

Ukuthutha okungasebenzi kuhlukile kakhulu ekuthuthweni okusebenzayo. Ukuthutha okusebenzayo kudinga amandla ukuhambisa izinto ngokumelene ne-gradient yokuhlushwa. Lokhu kubalulekile ezimweni lapho amaseli kumele athathe izinto ezivela endaweni enokugxila okuphansi kunaleyo engaphakathi kweseli, njengokumuncwa kwama-ion ngamaphampu e-ion, njengephampu ye-sodium-potassium.

5. Isiphetho

Ukuthuthwa okungenamsebenzi kudlala indima ebalulekile empilweni yamaseli, okuvumela ama-molecule nama-ion ukuthi alondoloze ukulingana ngaphandle kokudinga amandla engeziwe. Ngokuqonda ukusabalala okulula, ukusabalala okulula, i-osmosis, kanye nokuhlunga, singayiqonda kangcono imisebenzi eyisisekelo yamaseli ekugcineni i-homeostasis kanye nemisebenzi yawo yebhayoloji.

Ngezibonelo ezahlukahlukene okuxoxwe ngazo, kulindeleke ukuthi sikwazi ukusebenzisa imiqondo yezokuthutha ezingasebenzi ngendlela ebanzi, okuhlanganisa nemiphumela engokoqobo empilweni yansuku zonke kanye nemikhakha yesayensi efanele. Ukuqonda kahle izindlela zokuthutha ezingasebenzi kubalulekile hhayi nje kubafundi abafunda i-biology kodwa futhi nakochwepheshe besayensi yezempilo nezemvelo abasebenzisa le miqondo njalo emsebenzini wabo.

Shiya amazwana