Isihloko: Imibuzo Eyisibonelo Exoxa Ngombono Wendawo Ephakathi
I-Pendahuluan
Ithiyori Yendawo Ephakathi ingumqondo owasungulwa yisazi sendawo saseJalimane uWalter Christaller ngo-1933. Le thiyori ichaza ukusatshalaliswa kwendawo kwezindawo zokuhlala zabantu, ikakhulukazi indlela izindawo zokuhlala ezisatshalaliswa ngayo endaweni ethile kanye nendlela ukuxhumana kwezomnotho okwenzeka ngayo phakathi kwazo. Lo mqondo ugxile endimeni yezindawo zokuhlala njengezindawo “eziphakathi” lapho izimpahla nezinsizakalo zinikezwa khona endaweni ezungezile. Kulesi sihloko, sizoqhubeka nokuhlola ithiyori yendawo ephakathi ngokunikeza izibonelo eziningana zezinkinga nezingxoxo ukusiza ukuqonda okwengeziwe.
Izimiso Eziyisisekelo Zethiyori Yendawo Ephakathi
Ithiyori yendawo ephakathi igxile ekuhleleni kwendawo yezindawo eziphakathi ezikhonza izindawo ezizungezile. Le thiyori isekelwe ekucabangeni ukuthi:
1. Indawo yezwe iyithafa futhi azikho izithiyo ezibonakalayo endleleni.
2. Isidingo kanye nenani labantu lisatshalaliswa ngokulinganayo.
3. Bonke abathengi banamandla okuthenga afanayo futhi baziphatha ngendlela enengqondo, benciphisa ibanga lokuthola izimpahla nezinsizakalo.
4. Izindleko zokuhamba ziyahambisana nebanga.
Umqondo oyinhloko walo mbono ukuhlelwa kwezindawo eziphakathi. Lezi zindawo zinikeza izimpahla nezinsizakalo ezahlukahlukene ngamaza ahlukahlukene kanye namabanga, okudala inethiwekhi enezinhlangothi eziyisithupha kumodeli efanelekile.
Imibuzo Eyisibonelo Nengxoxo
Ukuze siqonde kangcono lo mqondo, ake sibheke eminye imibuzo eyisibonelo kanye nezingxoxo zayo.
Isibonelo Umbuzo 1: Ukuhlonza Ubuholi Bezindawo Eziphakathi
Isifunda sakhiwe amadolobha amathathu u-A, u-B, no-C. Idolobha A linabantu abaningi kakhulu futhi linikeza izinsizakalo eziningi kunamanye amadolobha amabili. Idolobha B liphakathi nendawo futhi linikeza izinsizakalo ezimbalwa kunedolobha A kodwa lingaphezu kwedolobha C, okuyidolobha elincane kunazo zonke. Chaza uhlu lwezindawo eziphakathi nendawo bese uchaza ukusatshalaliswa kwalezi zindawo ngokwemfundiso yendawo ephakathi.
Ingxoxo:
Ngokusho kwenkolelo-mbono yendawo ephakathi, iDolobha A lisebenza njengesikhungo senkonzo esiphezulu kakhulu ohlwini. Linokufinyelela okubanzi kanye nemvamisa yesevisi ephezulu, ngaleyo ndlela lifinyelela inani elikhulu labantu kanye nendawo ebanzi. IDolobha A lisebenza njengendawo ephakathi enezinga eliphezulu lenkonzo.
IDolobha B, eliphakathi nendawo, lizosebenza njengesikhungo esiphakathi nendawo. Likhonza indawo encane kuneDolobha A, kodwa lisalokhu likhulu kuneDolobha C. Izinsizakalo ezinikezwayo zingase zihlanganise izitolo, izindawo zokudlela, kanye nezikhungo zokunakekelwa kwempilo eziyisisekelo.
IDolobha C, njengedolobha elincane kunawo wonke, linendima njengendawo ephakathi nendawo ephansi, ehlinzeka ngezinsizakalo eziyisisekelo emphakathini walo wendawo, njengezitolo zokudla kanye nezinsizakalo zeposi.
Ukusatshalaliswa kwala madolobha amathathu kukhombisa ukuma kwenethiwekhi enezinhlangothi eziyisithupha uma kuboniswa ngokwendawo, idolobha ngalinye linendawo yalo ehlanganisiwe.
Isibonelo Umbuzo 2: Ukuhlaziywa Kwezindleko Zokuhamba kanye Nethonya Lazo Ekukhethweni Kwezindawo Eziphakathi
Ake sithi kunezindawo ezine ezizungeze idolobha elincane. Idolobha lihlinzeka ngezinsizakalo ezibalulekile njengezimakethe, izibhedlela kanye nezikole. Uma izindleko zokuhamba zikhuphuka kakhulu, lokhu kuzokuthinta kanjani ukusebenzisana kwezindawo nedolobha njengesikhungo esiyinhloko?
Ingxoxo:
Ngokusho kwesimiso esiyisisekelo senkolelo-mbono yendawo ephakathi, izindleko zokuhamba zilingana ngqo nebanga. Njengoba izindleko zokuhamba zanda, abantu bendawo bazovame ukucabanga kabusha ngokuvama kohambo lwabo oluya edolobheni elincane.
Uma idolobha liwukuphela komthombo wezinsizakalo ezibalulekile, izakhamuzi zingakhetha ukunciphisa imvamisa yokuvakasha kwazo futhi mhlawumbe zithuthukise uhambo lwazo ngokuthenga ngobuningi lapho zivakashela. Ngaphezu kwalokho, izakhamuzi zingase ziqale ukuhlola ezinye izindlela, njengokuthuthukisa izinsizakalo zazo zendawo ukuze zinciphise ukuthembela ezindaweni eziphakathi, uma kungenzeka, noma ukuhlola izinketho zokuhamba ezishibhile.
Izindleko zokuthutha ezikhuphukayo nazo zingabangela ukusabalala kwezindawo, ngokwakhiwa kwezikhungo ezincane nezisakazeke kakhulu eziphakathi ukuze zikhonze lezi zindawo. Ngakho-ke, izindleko zokuthutha ziba yisici esibalulekile emaphethini okuxhumana kwendawo kanye nezinguquko ekuhlelekeni kwezikhungo eziphakathi.
Isiphetho
Ithiyori Yendawo Ephakathi inikeza uhlaka lwethiyori oluwusizo lokuqonda amaphethini okuhlela ezindawo zomnotho esifundeni. Ngezibonelo esizixoxa ngazo, singabona ukuthi izimiso zalo mbono zingasetshenziswa kanjani ekuhlaziyeni ukusatshalaliswa kwezindawo zokuhlala kanye nokusebenzisana kwezomnotho. Ngokucabangela izici ezifana nokuhlelwa kwezindawo eziphakathi kanye nezindleko zokuhamba, singaqonda ukuguquguquka kwendawo okuyinkimbinkimbi kakhulu ezimweni zangempela.
Le mbono iyaqhubeka nokusebenza njengesisekelo sokutadisha ukusebenzisana phakathi kwezindawo ezahlukene, inikeza ukuqonda kwabenzi bezinqubomgomo kanye nabahleli bezifunda mayelana nentuthuko yesifunda ephumelelayo nephumelelayo. Nakuba iqiniso lendawo livame ukuba yinkimbinkimbi kakhulu kunemodeli yemfundiso enikezwe nguChristaller, izimiso eziyisisekelo zale mbono zihlala ziyithuluzi eliwusizo ekuhloleni ukuguquguquka kwendawo.