Umthelela wobuchwepheshe bezokwelapha ekwelashweni komdlavuza

# Umthelela Wobuchwepheshe Bezokwelapha Ekwelashweni Komdlavuza

Ukwelashwa komdlavuza kuye kwaba noshintsho olukhulu emashumini eminyaka amuva nje, ikakhulukazi ngenxa yentuthuko kwezobuchwepheshe bezokwelapha. Lobu buchwepheshe bushintshe izindlela zokuxilonga, ukwelashwa, kanye nokuphathwa komdlavuza, bunikeza ithemba elisha ezigidini zeziguli emhlabeni jikelele.

## Isingeniso

Umdlavuza usube ngesinye sezimbangela eziphambili zokufa emhlabeni jikelele. Ngokusho kwe-World Health Organization (WHO), umdlavuza wawunesibopho sokufa kwabantu ababalelwa ezigidini eziyi-10 ngo-2020, okwenza kube yimbangela yesibili ehamba phambili yokufa emhlabeni wonke ngemuva kwesifo senhliziyo nemithambo yegazi. Naphezu kwezinselele ezinkulu, intuthuko kwezobuchwepheshe bezokwelapha ivule indlela yezindlela ezintsha nezisebenza kahle kakhulu zokwelapha lesi sifo esiyinkimbinkimbi.

## Ukuxilongwa Kwangaphambi Kokuqala Nokunemba

Esinye sezici ezibaluleke kakhulu zokwelashwa komdlavuza ukutholakala kusenesikhathi. Njengoba kwaziwa, ukutholakala kusenesikhathi kuvame ukuthuthukisa amathuba okwelashwa. Ubuchwepheshe bezokwelapha bube negalelo elikhulu kulokhu.

1. Ubuchwepheshe Bokuthwebula Izithombe:
Ubuchwepheshe besimanje bokuthwebula izithombe, njenge-magnetic resonance imaging (MRI), i-computed tomography (CT) scans, kanye ne-positron emission tomography (PET) scans, buthuthukise ikhono lethu lokubona izimila zisesesigabeni sokuqala. Ngaphezu kwalokho, ubuchwepheshe obuthuthukisiwe njenge-interventional radiology buvumela ama-biopsies anembe kakhulu futhi angangenisi kakhulu.

2. Ukuhlolwa kwe-Biomarker kanye ne-Genetic:
Intuthuko ekuqondeni kwethu ama-biomolecule kanye nezakhi zofuzo ivumele ukuhlolwa kwe-biomarker okuqondile kakhulu kwezinhlobo ezahlukene zomdlavuza. Ukuhlaziywa kwe-DNA yesimila, i-RNA, kanye namaprotheni manje kuvumela ukuxilongwa okunembe kakhudlwana futhi kungabikezela ukuziphatha kwesimila kanye nokusabela ekwelashweni. Ukuhlolwa okufana ne-BRCA1/2 yomdlavuza webele kanye nomdlavuza we-colorectal—i-Lynch syndrome—sekuyisici esibalulekile sokunakekelwa komdlavuza wanamuhla.

## Ukwelapha Okusha

Ukuthuthukiswa kwezindlela zokwelapha umdlavuza kuyindawo lapho ubuchwepheshe bezokwelapha bubonakalise khona ithonya lalo elibaluleke kakhulu. Obunye bobuchwepheshe obusha obushintshe ukwelashwa komdlavuza buhlanganisa:

FUNDA  I-Biomedicine kanye nobudlelwano bayo ne-epidemiology

1. Ukwelashwa nge-immunotherapy:
Ukwelashwa nge-immunotherapy sekungenye yezindlela zokwelapha ezithembisayo kakhulu zomdlavuza. Le ndlela isebenza ngokuvuselela amasosha omzimba ukuze aqaphele futhi abhubhise amangqamuzana omdlavuza, kusetshenziswa ubuchwepheshe obufana ne-checkpoint inhibitors, i-CAR-T cell therapy, kanye nemithi yokugomela umdlavuza. Imithi yokuvimbela ukuhlolwa njenge-pembrolizumab kanye ne-nivolumab ibonise imiphumela emihle ekwelapheni umdlavuza ohlukahlukene, okuhlanganisa i-melanoma kanye nomdlavuza wamaphaphu.

2. Ukwelashwa Okuqondiwe:
Ukwelashwa okuqondiwe kusebenza ngokugxila kuma-molecule athile ahilelekile ekukhuleni nasekusabalaleni komdlavuza. Lokhu kwelashwa kusebenza kakhulu kunezindlela zokwelapha zendabuko ngoba kungagxila kakhulu kumaseli omdlavuza ngaphandle kokulimaza amaseli anempilo. Izibonelo zifaka phakathi imithi efana ne-trastuzumab yomdlavuza webele one-HER2 kanye ne-imatinib ye-leukemia ye-myeloid engapheli.

3. Ukwelashwa Ngezakhi Zofuzo:
Ukwelashwa kwezakhi zofuzo kunamandla amakhulu ekwelapheni umdlavuza ngokulungisa izakhi zofuzo ezinephutha noma ukushintsha ukubonakaliswa kwezakhi zofuzo ezithile ezihilelekile ekuthuthukisweni komdlavuza. Ukusetshenziswa kwe-CRISPR-Cas9 ekuhleleni izakhi zofuzo kungenye yentuthuko entsha kakhulu kulo mkhakha. Lobu buchwepheshe bezakhi zofuzo buvumela ukuguqulwa kwe-DNA yamangqamuzana omdlavuza, okwenza angabi nolaka noma abe sengozini enkulu kwezinye izindlela zokwelapha.

4. Ukwelashwa Okuhlanganisiwe:
Ucwaningo lwamuva nje lubonisa ukuthi ukuhlanganisa izinhlobo ezahlukene zokwelapha, njengokwelashwa nge-immunotherapy kanye nokwelashwa okuqondisiwe, kungasebenza kangcono ekubhubhiseni amangqamuzana omdlavuza. Le ndlela inganciphisa ingozi yokumelana nokwelashwa futhi yandise ukusebenza kahle kokwelashwa.

## Ukuphathwa Nokunakekelwa Kwesikhathi Eside

Ngaphandle kwezici zokuxilonga nokwelapha, ubuchwepheshe bezokwelapha bunegalelo elikhulu ekuphathweni nasekunakekelweni kwesikhathi eside kweziguli ezinomdlavuza.

1. I-Telemedicine kanye nokuqapha okukude:
Ukusetshenziswa kwe-telemedicine kuvumela iziguli ezinomdlavuza ukuthi zithole ukubonisana nodokotela ekhaya, okuyinto ebalulekile ngesikhathi sobhubhane lwe-COVID-19. Lobu buchwepheshe busiza ekufinyeleleni ukunakekelwa kwekhwalithi kulabo abahlala ezindaweni ezikude noma abanokuhamba okulinganiselwe.

FUNDA  I-Biomedicine ocwaningweni lwezempilo lwabesifazane

2. Ukusetshenziswa Kwamadivayisi Agqokwayo:
Amadivayisi agqokwayo ahlonyiswe ngezinzwa zezokwelapha avumela ukuqapha okuqhubekayo hhayi nje isimo sesiguli kodwa futhi nempendulo yaso ekwelashweni. Le datha yesikhathi sangempela ingadluliselwa ngqo kubahlinzeki bezempilo, okwenza kube lula ukulungisa ukwelashwa okusheshayo nokunembile.

3. Idatha Enkulu Nobuhlakani Bokwenziwa (i-AI):
Ukusetshenziswa kwe-big data kanye ne-AI kuvule amathuba amasha ekuhlaziyeni nasekubikezeleni izimpendulo ekwelashweni komdlavuza. I-AI ingahlaziya idatha eningi ukuze ibone amaphethini angase angabonakali emehlweni omuntu, okusiza ekwenzeni ukunakekelwa kwesiguli kube ngokwakho. Ukufunda komshini kanye nama-algorithms e-AI nawo asetshenziswa ekuthuthukisweni kwemithi okusheshayo kanye nokwakhiwa kwesilingo semitholampilo esisebenza kahle kakhulu.

## Izinselele Nekusasa

Nakuba intuthuko kwezobuchwepheshe bezokwelapha inikeza ithemba elisha, kusenezinselelo. Okokuqala, izindleko eziphezulu zalezi zobuchwepheshe ezisezingeni eliphezulu zingaphazamisa ukutholakala kokwelashwa kweziguli eziningi, ikakhulukazi emazweni asathuthuka. Okwesibili, ubunzima bebhayoloji yomdlavuza kanye nendlela amangqamuzana omdlavuza azivumelanisa ngayo kudinga ucwaningo olwengeziwe ukuze kuqondwe futhi kuxazululwe ngokugcwele.

Umthethonqubo kanye nenqubomgomo nakho kudlala indima ebalulekile ekuqinisekiseni ukuthi lobu buchwepheshe obusha buphephile, busebenza kahle, futhi bufinyeleleka kuwo wonke umuntu obudingayo. Ukuvunyelwa okusheshayo kwemithi emisha namadivayisi ezokwelapha yizinhlangano ezilawulayo ezifana ne-FDA kanye ne-EMA kumele kulinganise isivinini kanye nokuphepha.

Noma kunjalo, ikusasa lokwelashwa komdlavuza libonakala lithembisa. Ucwaningo luyaqhubeka nokuthola ama-biomarker amasha, ukuthuthukisa izindlela zokwelapha ezingcono, kanye nokwenza ngcono inhlanganisela yokwelashwa. Ukusungula izinto ezintsha ekwelashweni kwezakhi zofuzo, ukwelashwa nge-immunotherapy, kanye nobuchwepheshe bamaseli okuqala nakho kubonisa amandla amakhulu ekusasa lokwelashwa komdlavuza.

## Isiphetho

FUNDA  Indima ye-biomedicine ekwelapheni ukuguga

Ubuchwepheshe bezokwelapha buguqule indlela yokuxilonga umdlavuza, ukwelashwa, kanye nokuphathwa kwawo. Kusukela ekuxilongweni kwasekuqaleni okunembe kakhudlwana kuya ekuthuthukisweni kwezindlela zokwelapha ezintsha ezifana nokwelashwa nge-immunotherapy kanye nokwelashwa ngezakhi zofuzo, kuya ekusetshenzisweni kwe-big data kanye ne-AI ukwenza ukunakekelwa kube ngokwakho, lezi ntuthuko zinikeza ithemba elisha ezigulini zomdlavuza emhlabeni wonke. Nakuba kusekhona izinselelo, ngocwaningo olushintshayo kanye nokubambisana komhlaba wonke, ikusasa lokwelashwa komdlavuza libukeka liqhakazile futhi lithembisa.

Shiya amazwana