Ìtàn Àwọn Alájọṣepọ̀: Láti ìbẹ̀rẹ̀ wọn títí dé ìdàgbàsókè wọn ní àgbáyé
Àjọṣepọ̀ jẹ́ àjọ ìṣòwò tí àwọn ènìyàn ní tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ fún ire gbogbogbò. Ìlànà pàtàkì ti àjọṣepọ̀ ni pé gbogbo ọmọ ẹgbẹ́ ní ẹ̀tọ́ ìdìbò dọ́gba, láìka iye owó tí wọ́n fi sílẹ̀ sí, èyí sì fún gbogbo ọmọ ẹgbẹ́ ní àǹfààní láti kópa nínú ṣíṣe ìpinnu. Láti lóye bí àwọn àjọṣepọ̀ ṣe dàgbàsókè sí ìrísí wọn báyìí, ó ṣe pàtàkì láti ṣe àtúnyẹ̀wò ìtàn wọn, láti ìbẹ̀rẹ̀ wọn títí dé ipa wọn nínú ọrọ̀ ajé àgbáyé.
Ìbẹ̀rẹ̀ Àwọn Ìfọwọ́sowọ́pọ̀
Ìtàn àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ bẹ̀rẹ̀ ní Yúróòpù ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún, gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn sí àwọn ipò àìdáa tí ó wà nínú àwùjọ àti ọrọ̀ ajé tí ó yọrí sí Ìyípadà Ilé-iṣẹ́. Ní àkókò yẹn, àwọn ìyípadà pàtàkì ní ayé ilé-iṣẹ́ yọrí sí ìlòkulò ọ̀pọ̀ òṣìṣẹ́, owó oṣù tí ó kéré, àti àwọn ipò iṣẹ́ tí kò dára. Àìní fún àwọn ojútùú sí àwọn ìṣòro wọ̀nyí ló mú kí èrò àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ náà yọrí sí ìfarahàn.
Ní ọdún 1844 ní Rochdale, England, àwùjọ àwọn òṣìṣẹ́ aṣọ kan dá Rochdale Society of Equitable Pioneers sílẹ̀, tí a mọ̀ sí aṣáájú àwọn àjọ alájọṣepọ̀ oníbàárà òde òní. Ẹgbẹ́ yìí gbé àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ ti àwọn àjọṣepọ̀ kalẹ̀, tí a mọ̀ sí “Àwọn Ìlànà Rochdale,” èyí tí ó ti di ìpìlẹ̀ fún àwọn àjọṣepọ̀ kárí ayé, títí bí ẹgbẹ́ àtinúwá àti ṣíṣí sílẹ̀, ìṣàkóso tiwantiwa, àti ìkópa nínú ọrọ̀ ajé àwọn ọmọ ẹgbẹ́.
Rochdale Pioneers bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣí ilé ìtajà kan tí wọ́n ń ta àwọn ohun èlò ojoojúmọ́ ní owó tí ó rọrùn àti pínpín èrè pẹ̀lú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìṣòwò wọn. Iṣẹ́ yìí dàgbàsókè kíákíá ó sì di àwòkọ́ṣe tí ọ̀pọ̀ àwọn ẹgbẹ́ mìíràn kárí ayé tẹ̀lé.
Ìdàgbàsókè Àwọn Ìṣọ̀kan ní Yúróòpù
Ìdàgbàsókè àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní Yúróòpù kò mọ sí Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì nìkan. Ilẹ̀ Faransé àti Jámánì náà kó ipa pàtàkì nínú ìdàgbàsókè ìfọwọ́sowọ́pọ̀. Ní ilẹ̀ Faransé, ní àárín ọ̀rúndún kọkàndínlógún, Charles Fourier àti Philippe Buchez di àwọn ènìyàn pàtàkì nínú ìdàgbàsókè àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀. Fourier, onímọ̀ nípa àwùjọ, gbé èrò "phalanges" lárugẹ, àwọn àwùjọ iṣẹ́ tí a pín tí ó sì fún ni ní ìṣírí láìtaara láti dá àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ iṣẹ́ sílẹ̀.
Nibayi, ni Germany, Friedrich Wilhelm Raiffeisen ṣe agbekalẹ awọn ile-iṣẹ ifowopamọ ati awọn awin ni awọn ọdun 1860. O ṣeto awọn ẹgbẹ kirẹditi fun awọn agbe kekere ti o ni iṣoro lati gba owo-ori lati awọn ile ifowopamọ nla. Ero Raiffeisen tẹnumọ ilana ti ojuse pinpin ati pe a gbagbọ pe o jẹ iṣaaju si eto kirẹditi kekere ti o gbajumọ ni ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede to n dagbasoke bayi.
Ìtànkálẹ̀ Àwọn Alájọṣepọ̀ Kárí Ayé
Ní ìparí ọ̀rúndún kọkàndínlógún àti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún, ìgbìmọ̀ ajùmọ̀ṣepọ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í tàn káàkiri àgbáyé, títí kan Àríwá Amẹ́ríkà, Australia, àti Éṣíà. Ní Amẹ́ríkà, àwọn àjọ agbẹ̀pọ̀ iṣẹ́ àgbẹ̀ di gbajúmọ̀, wọ́n sì ń ran àwọn àgbẹ̀ lọ́wọ́ láti mú kí agbára ìdúnàádúrà wọn pọ̀ sí i ní ọjà.
Ìgbìmọ̀ ajùmọ̀ṣepọ̀ ní Éṣíà tún ti ní ìdàgbàsókè tó ga. Ní Japan, ètò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í dàgbàsókè gidigidi lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì, ó da lórí àwọn àjọ alájọṣepọ̀ oníbàárà àti ti iṣẹ́ àgbẹ̀. Ní Íńdíà, àwọn àjọ alájọṣepọ̀ gbèsè àti ti iṣẹ́ àgbẹ̀ ti jẹ́ apá pàtàkì nínú ọrọ̀ ajé ìgbèríko láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún.
Ní Indonesia, ìgbìmọ̀ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ bẹ̀rẹ̀ ní àkókò ìjọba àkóso àwọn ará Netherlands, pàápàá jùlọ ní ọdún 1896, nígbà tí Prime Minister R. Aria Wirjaatmadja dá àjọ ìfowópamọ́ àti owó gbèsè sílẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ òde òní ní Indonesia bẹ̀rẹ̀ kíákíá lẹ́yìn òmìnira, tí Bung Hatta, tí a mọ̀ sí Baba Àwọn Ajọ Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Indonesia, ń darí. Hatta gbàgbọ́ gidigidi pé àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ni ìpìlẹ̀ ọrọ̀ ajé àwọn ènìyàn, tí ó lè mú àlàáfíà àwùjọ àti ọrọ̀ ajé àwùjọ sunwọ̀n síi.
Àwọn Alájọṣepọ̀ ní Àkókò Òde Òní
Bí wọ́n ṣe ń wọ àkókò òde òní, àwọn àjọ ìṣọ̀kan ń tẹ̀síwájú láti máa bá àwọn àkókò tó ń yípadà mu. Àpẹẹrẹ kan nínú àtúnṣe yìí ni lílo ìmọ̀ ẹ̀rọ ìwífún àti ìbánisọ̀rọ̀ nínú àwọn iṣẹ́ àjọ ìṣọ̀kan. Pẹ̀lú ìmọ̀ ẹ̀rọ, àwọn àjọ ìṣọ̀kan kò mọ sí ìṣàkóso ọwọ́ nìkan mọ́, wọ́n tún ń lo àwọn ìpele oní-nọ́ńbà fún àwọn ìṣòwò àti ìbánisọ̀rọ̀ láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́. Èyí mú kí àwọn àjọ ìṣọ̀kan túbọ̀ ṣiṣẹ́ dáadáa àti láti lè díje pẹ̀lú àwọn àjọ ìṣòwò mìíràn.
Àwọn àjọ alájọṣepọ̀ ti fẹ̀ síi àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ wọn. Yàtọ̀ sí àwọn àjọ alájọṣepọ̀ oníbàárà àti àwọn onígbèsè, àwọn àjọ alájọṣepọ̀ oníṣẹ́, àti àwọn àjọ alájọṣepọ̀ iṣẹ́ wà báyìí tí wọ́n ń ṣe ìránṣẹ́ fún onírúurú àìní àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn. Àwọn àjọ alájọṣepọ̀ kan tilẹ̀ ti fẹ̀ síi sí àwọn ilé iṣẹ́ ńláńlá, bíi àwọn àjọ alájọṣepọ̀ iná mànàmáná ní Amẹ́ríkà, tí wọ́n ń pèsè iná mànàmáná sí àwọn agbègbè ìgbèríko tí kò ṣeé rà tẹ́lẹ̀.
Àwọn àjọ àgbáyé bíi International Co-operative Alliance (ICA) ń mú kí àjọṣepọ̀ àti ìpàrọ̀ ìròyìn wà láàrín àwọn àjọ àgbáyé. Èyí tún ń mú kí ipò àwọn àjọ àgbáyé lágbára sí i gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà mìíràn tí ó dọ́gba àti tí ó lè wà pẹ́ títí sí ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé.
Awọn Ipenija ati Ọjọ iwaju Awọn Alajọṣepọ
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní, wọ́n tún dojúkọ àwọn ìpèníjà pàtàkì nínú ọrọ̀ ajé àgbáyé tó lágbára. Ìwọ̀n àti ìdíje pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ ńláńlá jẹ́ àwọn ìpèníjà pàtàkì. Ọ̀pọ̀ àwọn àjọ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ dojúkọ owó àti agbára ènìyàn tó kéré, èyí tó ń dín ìdàgbàsókè wọn kù.
Sibẹsibẹ, ẹgbẹ ifowosowopo ni agbara nla lati koju awọn ipenija eto-ọrọ aje ode oni. Pẹlu imọ ti n pọ si nipa pataki eto-ọrọ aje ti o ni gbogbo eniyan ati alagbero, awọn ilana ifowosowopo ti o da lori idajọ awujọ ati eto-ọrọ aje le jẹ ojutu si aṣeyọri alafia awujọ ti o gbooro.
Ní ọjọ́ iwájú, a retí pé kí àwọn àjọ alájọṣepọ̀ fi ìmọ̀ ẹ̀rọ kún iṣẹ́ wọn, kí wọ́n dá àjọṣepọ̀ tó gbòòrò sílẹ̀, kí wọ́n sì máa tẹ̀síwájú láti mú agbára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn lágbára nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́. Ní ọ̀nà yìí, àwọn àjọ alájọṣepọ̀ kìí ṣe pé wọn yóò yè nìkan ni, wọn yóò sì máa tẹ̀síwájú láti máa gbèrú gẹ́gẹ́ bí àwọn ilé iṣẹ́ tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tí wọ́n ń dojúkọ àwọn ìpèníjà tí ó ń díjú sí i ti ọrọ̀ ajé àgbáyé.
Nítorí náà, ìtàn gígùn ti àwọn àjọpọ̀ ti pèsè ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀kọ́ àti ìṣírí nínú ìṣàkóso ètò ọrọ̀ ajé àpapọ̀. Láìka ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpèníjà tí ó wà níwájú, àwọn àjọpọ̀ ṣì jẹ́ àmì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti ìṣọ̀kan láti ṣàṣeyọrí àwọn góńgó ètò ọrọ̀ ajé àti àwùjọ tí ó dára jù.
