Ìtumọ̀ àwọn ẹ̀ka àgbáyé
Ètò Àwọn Ẹ̀yà
Fún àpẹẹrẹ, tí o bá wọn gíga rẹ tí o sì ròyìn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 100, àbájáde náà kò ní ìtumọ̀. Bákan náà, tí o bá wọn ìwọ̀n ara rẹ tí o sì ròyìn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 20, àbájáde náà kò ní ìtumọ̀ àti pé àwọn ẹlòmíràn kò lè lóye rẹ̀. Yàtọ̀ sí ríròyìn nọ́mbà tàbí nọ́mbà pàtó kan, ìwọ̀n náà gbọ́dọ̀ wà pẹ̀lú ìwọ̀n kan. Tí o bá sọ pé gíga rẹ jẹ́ 2 fathoms, nígbà náà 2 ni nọ́mbà ìwọ̀n náà àti fáthoms ni àwọn ìwọ̀n tí o lò. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ti mọ́ lílo fáthoms lóye ìwọ̀n yìí. Tàbí, tí o bá wọn gígùn tábìlì tí o lò ní kíláàsì tí o sì ròyìn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 5 spans, àbájáde náà yóò yé àwọn ẹlòmíràn tí wọ́n ti lo spans gẹ́gẹ́ bí 1 unit.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú àwọn ẹ̀rọ ni a ń lò lágbàáyé, ó sinmi lórí àṣà ìbílẹ̀. Fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n gígùn tí a lò nígbà kan rí ní England ni àgbàlá, tàbí ìwọ̀n gígùn tí a lò nígbà kan rí ní France ni ẹsẹ̀, tàbí ìwọ̀n gígùn tí a lò nígbà kan rí ní Egypt ìgbàanì ni ìwọ̀n ẹsẹ̀. Tí o bá ti mọ́ ọn láti lo ìwọ̀n ìsàlẹ̀ tàbí ìwọ̀n fátómù, tí o sì ka àpilẹ̀kọ kan tí ó sọ pé òkè gíga jùlọ ní àgbáyé jẹ́ 10.000 yààdì, fún àpẹẹrẹ, dájúdájú o ó dààmú, o kò sì ní mọ bí òkè náà ṣe ga tó.
Ìtumọ̀ ìpele 1 ni ijinna laarin ori atanpako ati ori ika itọka nigbati a ba na jade. Fathom 1 ni ijinna laarin ori ika arin ati ori apa nigbati a ba na ọwọ jade. Yaadi 1 ni ijinna laarin ori imu ọba England (1120 AD) ati ori apa re ti a na jade. Ẹsẹ 1 ni gigun ẹsẹ Ọba Louis XIV, Ọba France. Igbọnwọ 1 ni ijinna laarin igbonwo apa ati ori ika arin nigbati a ba na jade. Igbọnwọ 1 tabi Fathom 1 tabi yaadi 1 tabi ẹsẹ 1, jẹ apẹẹrẹ ti iwọn gigun ipilẹ kan. Ti gigun tabili kan = 5 sẹsẹ lẹhinna gigun tabili naa jẹ 5 sẹsẹ ti eniyan ti o n wọn. Ninu ọran yii, a lo sẹsẹ eniyan gẹgẹbi iwọn boṣewa fun wiwọn gigun.
Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé ara ènìyàn máa ń dàgbàsókè, nítorí náà, ìbú, ìgbọ̀nwọ́, ẹsẹ̀, tàbí àgbàlá lè yípadà. Bákan náà, lílo àwọn ìwọ̀n tó yàtọ̀ síra lè fa ìdàrúdàpọ̀ fún àwọn tí kò mọ̀ wọ́n. Láti gba àwọn ìwọ̀n tó péye àti èyí tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, a nílò ìwọ̀n ìpìlẹ̀ tó wọ́pọ̀ tí kò lè yípadà tí a sì lè tún ṣe é kí a lè lò ó kárí ayé.
Ètò àwọn ẹ̀ka tí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì àti onímọ̀ ẹ̀rọ ń lò kárí ayé ni wọ́n kọ́kọ́ pè ní ètò metric. Láti ọdún 1960, wọ́n ti ń pè é ní Ètò Àgbáyé, tàbí SI ní kúkúrú. Àwọn ẹ̀ka SI fún àwọn ẹ̀ka base quantities ni a lè rí nínú àtẹ àwọn base quantities.
Àwọn ìwọ̀n tí a rí gbà láti inú wọn ni a lè fi hàn nínú àwọn ìwọ̀n ìpìlẹ̀ méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ; fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n agbègbè jẹ́ m 2 , ìwọ̀n ìyára jẹ́ m/s, ìwọ̀n ìwúwo tàbí ìwọ̀n jẹ́ kg/m 3 , ìwọ̀n ìyára jẹ́ m/s 2 , ìwọ̀n agbára jẹ́ kg m/s 2 , ìwọ̀n iṣẹ́ àti agbára jẹ́ kg m 2 / s 2 , ìwọ̀n agbára jẹ́ kg m 2 / s 3.
Àwọn ìwọ̀n tí a rí nínú wọn tí àwọn ìwọ̀n wọn jẹ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwọ̀n ìpìlẹ̀ ni a fún ní orúkọ pàtàkì; fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n agbára kg m/s 2 ni a ń pè ní Newton (N), ìwọ̀n iṣẹ́ àti agbára kg m 2 / s 2 ni a ń pè ní Joule (J), ìwọ̀n agbára kg m 2 / s 3 ni a ń pè ní Watt (W).
Àkọ́kọ́ Àkọ́kọ́ Ẹ̀yà
A le fi awọn sipo SI han bi titobi tabi kere si nipa lilo awọn prefixes unit. Awọn prefixes unit jẹ ọpọ ti 10 ti sipo ipilẹ. Awọn prefixes unit ni a maa n fi kun si awọn sipo SI lati ṣẹda awọn sipo tuntun.
Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ìṣáájú ẹyọ kan tí a fi kún àwọn ẹ̀yà ìpìlẹ̀
Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ìṣáájú ìpele tí a fi kún àwọn ìpele tí a ti mú jáde:
1 kW (kilowatt) = 103 W = 1000 W —> W = Watt (Ẹyọ agbára)
1 MW (megawatt) = 106 W = 1000.000 W —> W = Watt (Ẹyọ agbára)
MV 1 (megavolt) = 106 V = 1000.000 V —> V = Folti (Ẹyọ folti itanna)
1 nC (nanocoulomb) = 1 nC = 10-9 C —> C = Coulomb (Ẹyọ agbára iná mànàmáná)
1 kPa (kilopascal) = 103 Pa —> Pa = Pascal (Ẹyọ titẹ)
1 GHz (gigahertz) = 109 Hz —> Hz = Hertz (Ẹyọ ìgbohùngbà)
