Ìmọ̀ nípa Ìṣẹ̀dá-ẹ̀kọ́ nínú Ẹ̀kọ́-ẹ̀kọ́-ẹ̀kọ́
Ẹ̀kọ́ nípa ìkọ́kọ́ọ́lẹ̀ jẹ́ ẹ̀kọ́ pàtàkì nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ọpọlọ ènìyàn tó ń tẹnu mọ́ ọn pé kì í ṣe pé a kàn ń "gbé" ìmọ̀ láti ọ̀dọ̀ olùkọ́ sí akẹ́kọ̀ọ́ lásán ni, ṣùgbọ́n àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló ń kọ́ ọ nípa lílo àwọn ìrírí wọn, àyíká wọn, àti ìmọ̀ wọn tẹ́lẹ̀. Nínú ẹ̀kọ́, ìkọ́kọ́ọ́lẹ̀ yí ojú ìwòye lórí ìlànà ẹ̀kọ́ padà: a lóye ẹ̀kọ́ gẹ́gẹ́ bí ìlànà fífúnni ní ìtumọ̀, kíkọ́ òye, dídán àwọn èrò wò, àti àtúnṣe ìrònú tí ó dá lórí ẹ̀rí àti ìrònú. Nítorí náà, ẹ̀kọ́ tí ó gbéṣẹ́, gẹ́gẹ́ bí èrò yìí, kì í ṣe pé ó kàn ń fi àkọ́ọ́lẹ̀ sí ipò àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n ó ń fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níṣìírí láti ronú, béèrè ìbéèrè, ṣe àdánwò, àti so ohun èlò pọ̀ mọ́ àwọn ipò gidi.
Lílóye Ìṣẹ̀dá-ẹ̀kọ́
Ni gbogbogbo, constructivism jẹ imọran ẹkọ ti o sọ pe imọ ni a ṣẹda nipasẹ iṣẹ-ṣiṣe ọpọlọ kọọkan. Awọn akẹkọ kii ṣe "awọn ohun elo ofo" ti n duro de lati kun, ṣugbọn awọn akẹkọ ti nṣiṣe lọwọ ti o tumọ alaye tuntun ni ibamu pẹlu awọn eto imọ-jinlẹ ti o wa tẹlẹ. Nigbati ẹnikan ba kọ imọran tuntun kan, wọn yoo ṣafikun rẹ sinu oye ti o wa tẹlẹ, tabi paapaa yi oye atijọ yẹn pada ti ko ba baamu pẹlu iriri tuntun mọ. Nitorinaa, awọn abajade ẹkọ yatọ laarin awọn ẹni kọọkan nitori pe olukọni kọọkan ni awọn iriri oriṣiriṣi, imọ tẹlẹ, ati awọn ọna itumọ alaye.
Nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́, ẹ̀kọ́ nípa ìkọ́lé jẹ́ pàtàkì nítorí ó ṣàlàyé ìdí tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ méjì tí wọ́n gba àlàyé kan náà fi lè ní òye tó yàtọ̀ síra. Àwọn ìyàtọ̀ wọ̀nyí kìí ṣe nítorí agbára wọn nìkan, ṣùgbọ́n nítorí ìyàtọ̀ nínú àwọn ètò ìmọ̀ ìṣáájú, ìṣírí, àyíká àwùjọ, àti àwọn àǹfààní fún ìwádìí.
Àwọn Gbòǹgbò Ìrònú àti Àwọn Èrò Pàtàkì
Ìgbékalẹ̀ ní onírúurú ìyàtọ̀, ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn méjì tí wọ́n sábà máa ń so mọ́ ọn ni Jean Piaget àti Lev Vygotsky. Àwọn méjèèjì tẹnu mọ́ ipa tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń kó, ṣùgbọ́n wọ́n tẹnu mọ́ àwọn apá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.
Ìgbékalẹ̀ Ìmọ̀-Ọ̀gbọ́n: Jean Piaget
Piaget tẹnu mọ́ ọn pé ìdàgbàsókè ìmọ̀-ọkàn máa ń wáyé nípasẹ̀ ìlànà ìyípadà, èyí ni ìyípadà àti ìyípadà. Ìyípadà ìmọ̀-ọkàn máa ń wáyé nígbà tí ẹnìkọ̀ọ̀kan bá fi àwọn ìrírí tuntun sínú ètò òye tó wà tẹ́lẹ̀. Ìyípadà ìmọ̀-ọkàn máa ń wáyé nígbà tí a bá gbọ́dọ̀ ṣe àtúnṣe sí ìlànà àtijọ́ láti gba ìwífún tàbí ìrírí tuntun. Ìlànà ìyípadà ìmọ̀-ọkàn yìí máa ń yọrí sí ìwọ́ntúnwọ̀nsì, èyí tí í ṣe ìsapá láti ṣe àṣeyọrí ìwọ́ntúnwọ̀nsì ìmọ̀-ọkàn. Nínú yàrá ìkẹ́ẹ̀kọ́, ojú ìwòye Piaget ń gba àwọn olùkọ́ níyànjú láti ṣẹ̀dá àwọn ipò tí ó máa ń fa ìforígbárí ìmọ̀-ọkàn (fún àpẹẹrẹ, nípasẹ̀ àwọn ìṣòro tó le koko), kí a lè gba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níyànjú láti ṣe àtúnyẹ̀wò àti láti tún òye wọn ṣe.
Ìgbékalẹ̀ Àwùjọ: Lev Vygotsky
Láìdàbí Piaget, ẹni tó tẹnu mọ́ ìdàgbàsókè inú àwọn ènìyàn, Vygotsky tẹnu mọ́ ipa tí ìbáṣepọ̀ àwùjọ àti àṣà ń kó. Èrò pàtàkì kan nípa Vygotsky ni Agbègbè Ìdàgbàsókè Pípẹ́ (ZPD), èyí tí í ṣe oríṣiríṣi agbára tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè ní pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn ẹlòmíràn (àwọn olùkọ́, àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn, tàbí àyíká ìrànlọ́wọ́). Ìrànlọ́wọ́ ìgbà díẹ̀ yìí ni a ń pè ní scaffolding. Nígbà tí a bá pèsè ìrànlọ́wọ́ tó yẹ, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè tẹ̀síwájú nínú òye wọn kí wọ́n sì di òmìnira díẹ̀díẹ̀. Ìrònú yìí tẹnu mọ́ ọn pé ẹ̀kọ́ kì í ṣe nínú ọkàn ẹni kọ̀ọ̀kan nìkan ṣùgbọ́n nípasẹ̀ ìjíròrò, ìfọwọ́sowọ́pọ̀, àti lílo àwọn irinṣẹ́ àṣà bíi èdè.
Àwọn Ìlànà Pàtàkì ti Ìkọ́lé nínú Ẹ̀kọ́
Nínú ìlò ẹ̀kọ́, ìkọ́lé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlànà tí a sábà máa ń lò gẹ́gẹ́ bí ìtọ́kasí:
1. Ẹ̀kọ́ jẹ́ iṣẹ́ tí ń ṣiṣẹ́
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ máa ń kọ́ ìmọ̀ nípasẹ̀ àwọn ìgbòkègbodò bíi ṣíṣe ìwádìí, ṣíṣe àkíyèsí, gbígbìyànjú, jíjíròrò, àti ṣíṣe àṣàrò.
2. Ìmọ̀ tẹ́lẹ̀ jẹ́ ohun tó ṣe pàtàkì gan-an
A maa n tumọ alaye tuntun nipasẹ oju iriri ati oye ti tẹlẹ. Nitorinaa, awọn olukọ nilo lati ṣawari awọn ironu tabi awọn imọran akọkọ ti awọn ọmọ ile-iwe.
3. Ẹ̀kọ́ jẹ́ ìtọ́sọ́nà sí ìtumọ̀
Ìmọ̀ nípa ìkọ́lé tẹnu mọ́ òye èrò, kìí ṣe kíkọ sórí nìkan. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nílò láti lóye “ìdí” àti “báwo,” kìí ṣe “kíní” nìkan.
4. Ibaraẹnisọrọpọ awujọ n mu ki ẹkọ lagbara
Ìjíròrò, iṣẹ́ àkójọpọ̀, àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ń jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dán àwọn èrò wò, gba èsì, àti kí wọ́n ní òye tó pọ̀ sí i.
5. Àyíká tó jẹ́ òótọ́ ṣe pàtàkì
Àwọn ìṣòro ìgbésí ayé gidi ń ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti so ìmọ̀ pọ̀ mọ́ ìrírí, èyí sì ń jẹ́ kí ẹ̀kọ́ náà rí bí ohun tó yẹ kí ó sì rọrùn láti lóye.
Àwọn Àbájáde Ìkọ́lé fún Àwọn Olólùkọ́ àti Àwọn Akẹ́kọ̀ọ́
Ẹ̀kọ́ nípa ìkọ́lé-ẹ̀kọ́ yí ipa olùkọ́ láti “orísun ìwífún àkọ́kọ́” sí olùrànlọ́wọ́ ẹ̀kọ́. Àwọn olùkọ́ kìí ṣe pé wọ́n ń fi àwọn ohun èlò ránṣẹ́ nìkan, wọ́n tún ń ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìrírí ẹ̀kọ́, wọ́n ń béèrè àwọn ìbéèrè tó ń ru ìfẹ́ sókè, wọ́n ń pèsè àwọn ohun èlò, wọ́n sì ń ṣẹ̀dá àyíká tó dára fún ìdánwò àti àṣìṣe. Àwọn olùkọ́ tún ní láti ní ìmọ̀lára sí àwọn ìlànà ìrònú àwọn akẹ́kọ̀ọ́: kìí ṣe àbájáde ìkẹyìn nìkan, ṣùgbọ́n bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe ń rí ìdáhùn gbà pẹ̀lú.
Nibayi, a nireti pe awọn akẹkọọ yoo di awọn akẹkọọ ti n ṣiṣẹ takuntakun, ti wọn si ni ominira. Wọn maa n ṣe adaṣe sisọ awọn ero wọn, kikọ awọn ariyanjiyan, idanwo awọn ojutu, ati atunṣe oye wọn. Ninu kilasi awọn oluṣeto ile, awọn aṣiṣe kii ṣe airi bi ikuna, ṣugbọn dipo bi apakan pataki ti ilana kikọ imọ. Awọn aṣiṣe ni o n fun awọn akẹkọọ ni imọran ati ṣiṣẹ bi aaye ibẹrẹ fun isọdọtun imọran.
Awọn Ọgbọn Ẹkọ ti o Baamu pẹlu Iṣelọpọ
Ọpọlọpọ awọn ọgbọn ẹkọ lo wa ti o ni ibatan si ikole, pẹlu:
1. Ẹ̀kọ́ Tó Dá lórí Ìṣòro (PBL)
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ máa ń kọ́ ẹ̀kọ́ nípasẹ̀ yíyanjú àwọn ìṣòro tó díjú àti tó jẹ́ òótọ́. A kì í fún wọn ní ìdáhùn tààrà, dípò bẹ́ẹ̀, wọ́n máa ń béèrè pé kí wọ́n kó ìwífún jọ, kí wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ojútùú, kí wọ́n sì gbé àwọn àbájáde wọn kalẹ̀.
2. Ẹ̀kọ́ Ìbéèrè
Ẹ̀kọ́ tí a kọ́ nípa ìbéèrè máa ń fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níṣìírí láti ṣe ìbéèrè, ṣe àkíyèsí tàbí ṣe àyẹ̀wò, ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn àwárí, kí wọ́n sì parí èrò sí.
3. Ẹ̀kọ́ tí ó dá lórí iṣẹ́ àgbékalẹ̀
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ máa ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn iṣẹ́ náà fún àkókò pàtó kan. Àwọn iṣẹ́ náà nílò ètò, ìfọwọ́sowọ́pọ̀, àti àgbéyẹ̀wò.
4. Ìjíròrò àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ẹgbẹ́
Nípa píparòpọ̀ èrò, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè rí oríṣiríṣi ojú ìwòye àti láti mú kí àríyànjiyàn wọn lágbára sí i. Àwọn olùkọ́ lè ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùdarí láti jẹ́ kí ìjíròrò ní ìtumọ̀.
5. Ẹ̀kọ́ ìrírí
Àwọn ìgbòkègbodò tó wúlò, àwọn àwòkọ́ṣe, àwọn eré ipa, tàbí àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ pápá ń jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kọ́ ẹ̀kọ́ láti inú ìrírí tààrà, lẹ́yìn náà wọ́n á ronú jinlẹ̀ lórí rẹ̀ ní èrò.
Ìṣàyẹ̀wò nínú Ìrísí Olùkọ́lé
Ìgbékalẹ̀ ẹ̀kọ́ tún ní ipa lórí àwọn ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò. Àwọn ìṣàyẹ̀wò kìí ṣe kìkì àyẹ̀wò ìkẹyìn (fún àpẹẹrẹ, àwọn àmì ìdánwò), ṣùgbọ́n pẹ̀lú ìlànà ìrònú àti agbára láti lo àwọn èrò. Nítorí náà, àwọn ìṣàyẹ̀wò mìíràn bíi àkójọ ìwé, àwọn àkọsílẹ̀ ìṣe, àwọn ìwé ìròyìn àròjinlẹ̀, àwọn ìgbékalẹ̀, àti àwọn iṣẹ́ àkànṣe ni a sábà máa ń lò. Ìdáhùn tún jẹ́ kókó pàtàkì: àwọn akẹ́kọ̀ọ́ nílò àfikún pàtó láti mú òye wọn sunwọ̀n síi. Ìṣàyẹ̀wò ìṣètò—ìṣàyẹ̀wò nígbà ìlànà ẹ̀kọ́—ni a tẹnu mọ́ ju ìṣàyẹ̀wò tí a ń ṣe ní ìparí nìkan lọ.
Àwọn Àǹfààní àti Àwọn Ìpèníjà Nínú Ṣíṣe Ìkọ́lé
Àǹfààní pàtàkì ti ẹ̀kọ́ kíkọ́ ni agbára rẹ̀ láti mú òye jíjinlẹ̀, ọgbọ́n ìrònú tó jinlẹ̀, ìmọ̀ ẹ̀rọ àti agbára láti yanjú ìṣòro dàgbà. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tún máa ń ní ìtara púpọ̀ nítorí pé ẹ̀kọ́ náà ní ìtumọ̀ àti pé ó bá ìgbésí ayé mu. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, ẹ̀kọ́ kíkọ́ ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ẹ̀kọ́ tó ń bọ̀wọ̀ fún ìyàtọ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan nítorí pé a fún akẹ́kọ̀ọ́ kọ̀ọ̀kan ní ààyè láti kọ́ òye tirẹ̀.
Sibẹsibẹ, imuse rẹ tun dojuko awọn ipenija. Ẹkọ oniṣelọpọ gba akoko diẹ sii ju ọna ikowe lọ. Awọn olukọ nilo agbara lati ṣe apẹrẹ awọn iṣẹ ti o yẹ, ṣakoso yara ikawe ti o ni agbara, ati rii daju pe awọn ijiroro ko lọ kuro. Ni apa keji, awọn ọmọ ile-iwe ti o ti mọ lati jẹ alaigbagbọ le nilo lati ṣe deede lati fun wọn ni iwuri lati beere awọn ibeere ati sọ awọn imọran wọn. Ipenija miiran ni iyatọ ninu awọn ohun elo: diẹ ninu awọn ile-iwe le ni awọn ohun elo to lopin fun awọn iṣẹ akanṣe tabi awọn idanwo. Sibẹsibẹ, a tun le ṣe imuse eto-ẹkọ nipa lilo awọn ọgbọn ti o rọrun, gẹgẹbi awọn ibeere ti o ṣii, awọn ijiroro ẹgbẹ kekere, ati awọn iṣẹ ironu.
Penutup
Ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀ nípa ìmọ̀ nípa ìrírí àti ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ènìyàn. Nípa gbígbé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ipò àwọn akẹ́kọ̀ọ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹ̀kọ́ tó ń ṣiṣẹ́, ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀kọ́ ń fúnni níṣìírí láti kọ́ ẹ̀kọ́ tó ní ìtumọ̀, tó ń ronú jinlẹ̀, tó sì báramu. Ipa olùkọ́ máa ń yí padà sí ti olùrànlọ́wọ́, ó ń ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe àwárí, láti bá wọn sọ̀rọ̀, àti láti mú òye wọn sunwọ̀n sí i. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó nílò ètò àti ìṣàkóso tó ṣọ́ra, ọ̀nà tí a ń gbà ṣe àgbékalẹ̀ ṣe pàtàkì sí dídá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó lè ronú jinlẹ̀, láti gba ẹ̀kọ́ tó báramu, àti láti múra sílẹ̀ láti kojú àwọn ìpèníjà ìgbésí ayé gidi.
