Iṣẹ́-ṣíṣe Redio - Awọn iṣoro ati Awọn ipinnu
1. Gẹ́gẹ́ bí àwòrán tó wà ní ìsàlẹ̀ yìí, iṣẹ́ ìtànṣán lẹ́yìn ìbàjẹ́ fún wákàtí 13.86 ni…
A mọ̀:
Ìdajì ìgbésí ayé (T 1/2 ) = wákàtí 6.93
Àkókò pípẹ́ (t) = wákàtí 13.86
A nfẹ: iṣẹ redioaktivu
Ojutu:
A = iṣẹ́ ìtànṣán olóró , λ = ìdúró ìbàjẹ́, N t = Iye àwọn átọ̀mù onítànṣán lẹ́yìn ìbàjẹ́ lásìkò àkókò kan , T 1/2 = ìdajì ìgbésí ayé
Ìbàjẹ́ tó dúró ṣinṣin:
Iye awọn átọ̀mù onítànṣán lẹ́yìn tí wọ́n bá ti jẹrà ní àkókò kan pàtó:
Iṣẹ́ redioaktivu:
2. Gẹ́gẹ́ bí àwòrán tó wà ní ìsàlẹ̀ yìí, lẹ́yìn tí ohun tó wà nínú ohun tó wà nínú ohun tó wà nínú ohun tó wà nínú ohun tó wà nínú ohun náà bá ti jẹrà fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, ohun tó kù nínú ohun tó wà nínú ohun tó wà nínú ohun náà ni…
Ojutu:
No o = Iye ibẹrẹ ti awọn atọmu redioaktivu
N t = Iye ikẹhin ti awọn atọmu redioaktivu lẹhin ti o ba ti jẹra lakoko akoko kan pato (t)
t = ìfàsẹ́yìn àkókò
T 1/2 = ìdajì-ìwàláàyè
Ṣe iṣirò ìdajì-aye:
A mọ̀:
No o = 8 giramu
N t = 2 giramu
t = ìṣẹ́jú mẹ́fà
A fẹ́: ìdajì-aye (T 1/2)
Ojutu:
Ṣe iṣirò ohun èlò ìdàrúdàpọ̀ tó kù:
A mọ̀:
Iye akọkọ ti awọn atọmu redioaktivu ( No ) = 8 giramu
Àkókò ìfàsẹ́yìn (t) = ìṣẹ́jú 15
Ìdajì ìgbésí ayé (T 1/2) = ìṣẹ́jú 3
A nfẹ: ohun elo rediokẹlẹ to ku ( Nt )
Ojutu:
1. Ìbéèrè: Kí ni ìtànṣán redio?
Ìdáhùn: Ìṣiṣẹ́ ìtànṣán ni ìtújáde àìròtẹ́lẹ̀ ti àwọn èròjà tàbí agbára láti inú nucleus ti átọ̀mù tí kò dúró ṣinṣin.
2. Ìbéèrè: Dárúkọ irú ìbàjẹ́ ìtànṣán mẹ́ta tí ó wọ́pọ̀.
Idahun: Awọn oriṣi mẹta ti o wọpọ jẹ ibajẹ alpha (α), ibajẹ beta (β) ibajẹ, ati gamma (γ) itankalẹ.
3. Ìbéèrè: Kí ni a máa ń tú jáde nígbà tí a bá ń jẹrà alpha?
Ìdáhùn: Nígbà tí alpha bá ń jẹrà, èròjà alpha kan máa ń jáde, èyí tí ó ní proton méjì àti neutron méjì (ní pàtàkì helium-4 nucleus).
4. Ìbéèrè: Báwo ni nọ́mbà átọ̀mù ti èròjà kan ṣe ń yípadà nígbà tí beta-minus (β⁻) bá ń bàjẹ́?
Ìdáhùn: Nígbà tí beta-minus bá ń jẹrà, neutron kan máa ń yípadà sí proton, ó sì máa ń tú electron jáde nínú iṣẹ́ náà. Èyí máa ń mú kí nọ́mbà átọ̀mù pọ̀ sí i ní ẹyọ kan.
5. Ìbéèrè: Kí ni ìtànṣán gamma?
Ìdáhùn: Ìtànṣán Gamma jẹ́ fọ́tòn alágbára gíga tí a ń tú jáde láti inú átọ̀mù onítànṣán. Ó jẹ́ ìtànṣán onínámọ́ná, ó dàbí ìtànṣán X-ray ṣùgbọ́n ó ní agbára púpọ̀.
6. Ìbéèrè: Kí ló dé tí ìtànṣán gamma fi máa ń jáde lẹ́yìn àwọn irú ìbàjẹ́ mìíràn?
Ìdáhùn: Ìtànṣán gamma sábà máa ń jáde lẹ́yìn àwọn irú ìbàjẹ́ mìíràn láti tú agbára tí ó pọ̀ jù jáde láti inú nucleus tí ó ń ru sókè, tí ó sì ń dá a padà sí ipò agbára tí ó lọ sílẹ̀.
7. Ìbéèrè: Kí ni ìyàtọ̀ láàárín ìdajì-ìgbésí ayé àti ìbàjẹ́ tí ó dúró ṣinṣin?
Ìdáhùn: Ààbọ̀ ìgbésí ayé ni àkókò tí ó gba kí ìdajì àwọn átọ̀mù onítànṣán nínú àyẹ̀wò kan jẹrà, nígbàtí ìyípadà ìbàjẹ́ dúró fún ìṣeeṣe fún àkókò ẹyọ kan pé átọ̀mù kan yóò jẹrà.
8. Ìbéèrè: Báwo ni a ṣe ń lo radioisotopes nínú iṣẹ́ ìṣègùn?
Ìdáhùn: A lè lo radioisotopes nínú iṣẹ́ abẹ fún àwọn ìdí ìwádìí àti ìtọ́jú. Fún àpẹẹrẹ, a ń lo technetium-99m nínú àwòrán, nígbà tí a ń lo iodine-131 nínú ìtọ́jú àwọn àrùn thyroid.
9. Ìbéèrè: Kí ni ìlànà tó wà lẹ́yìn ìbáṣepọ̀ carbon-14?
Ìdáhùn: Ìdámọ̀ Carbon-14 da lórí wíwọ̀n ìpíndọ́gba carbon-14 (ìsotope onítànṣán) sí carbon-12 nínú àwọn ohun èlò onímọ̀-ara. Níwọ́n ìgbà tí carbon-14 bá ń bàjẹ́ nígbàkúgbà, ìpíndọ́gba náà lè fi ọjọ́ orí àpẹẹrẹ náà hàn.
10. Ìbéèrè: Kí ni ìyàtọ̀ láàárín ìfọ́pọ̀ àti ìfọ́pọ̀ ní ti àwọn ìhùwàsí amúlétutù?
Ìdáhùn: Fífọ́ ni pípín nucleus tó wúwo sí méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, tó sì ń tú agbára jáde. Fífọ́pọ̀, ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, ní í ṣe pẹ̀lú pípọ̀ nucleus méjì tó fúyẹ́ láti ṣẹ̀dá èyí tó wúwo jù, tó sì tún ń tú agbára jáde.
11. Ìbéèrè: Báwo ni àkàǹtì Geiger ṣe ń ṣiṣẹ́?
Ìdáhùn: Àwòrán Geiger máa ń ṣàwárí ìtànṣán nípa wíwọ̀n ionization tí a ṣe nínú tub Geiger-Müller. Nígbà tí ìtànṣán bá kọjá tub náà, ó máa ń sọ gáàsì di ion nínú rẹ̀, èyí sì máa ń fa ìtújáde iná mànàmáná tí a lè wọ̀n.
12. Ìbéèrè: Kí ni iṣẹ́ àwọn ọ̀pá ìṣàkóso nínú àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́ amúlétutù?
Ìdáhùn: Àwọn ọ̀pá ìṣàkóso máa ń gba neutron, wọ́n sì máa ń ṣàkóso ìwọ̀n ìṣesí ìfọ́pọ̀ nuclear fission nínú reactor kan. Nípa ṣíṣe àtúnṣe ipò àwọn ọ̀pá wọ̀nyí, ìṣesí náà lè yára, dínkù, tàbí dáwọ́ dúró pátápátá.
13. Ìbéèrè: Kí ló dé tí wọ́n fi ń lo òṣù gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ààbò lòdì sí ìtànṣán?
Ìdáhùn: Lẹ́ẹ̀dì lead le koko, ó sì lè fa àwọn onírúurú ìtújáde onítànṣán, pàápàá jùlọ àwọn ìtànṣán gamma, ó sì lè dáàbò bo àwọn ènìyàn àti ohun èlò kúrò lọ́wọ́ ìfarahàn ìtànṣán.
14. Ìbéèrè: Báwo ni èrò agbára ìsopọ̀ ṣe ní í ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ rédíò?
Ìdáhùn: Agbára ìsopọ̀ ni agbára tí a nílò láti tú nucleus kan ká sínú àwọn proton àti neutrons tí ó para pọ̀. Ní àwọn ìgbà míì, tí àtúntò tàbí tí àwọn patikulu bá dín agbára ìsopọ̀ gbogbo rẹ̀ kù, nucleus náà yóò ṣe bẹ́ẹ̀, èyí tí yóò yọrí sí ìbàjẹ́ redioaktif.
15. Ìbéèrè: Kí ni ẹ̀rọ tí a sábà máa ń lò láti wọn ìṣiṣẹ́ redio?
Ìdáhùn: Becquerel (Bq) jẹ́ ẹyọ kan tí ó wọ́pọ̀, tí ó dúró fún ìṣẹ̀lẹ̀ ìbàjẹ́ kan ní ìṣẹ́jú-àáyá kan.
16. Ìbéèrè: Báwo ni radon ṣe ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìtànṣán redio?
Ìdáhùn: Radon jẹ́ gáàsì onítànṣán tí ó ń ṣẹlẹ̀ nípa ti ara, tí a ṣe gẹ́gẹ́ bí èso ìjẹrà láti inú uranium. Ó lè kójọpọ̀ sínú àwọn ilé, ó sì lè fa ewu ìlera nítorí ìtànṣán rẹ̀.
17. Ìbéèrè: Kí ló dé tí plutonium-239 fi ṣe pàtàkì nínú agbára átọ́míìkì?
Ìdáhùn: Plutonium-239 lè yọ̀, a sì ń lò ó gẹ́gẹ́ bí epo nínú àwọn irú àwọn ohun ìjà atọ́míkà kan àti nínú ṣíṣe àwọn ohun ìjà atọ́míkà.
18. Ìbéèrè: Kí ni ìṣiṣẹ́ neutron?
Ìdáhùn: Ìmúṣiṣẹ́ Neutron ni ìlànà tí àwọn isotopes tí ó dúró ṣinṣin yóò fi di ohun ìtànṣán lẹ́yìn tí wọ́n bá ti mú neutron. Isotop tuntun náà sábà máa ń bàjẹ́ nípa títú ìtànṣán beta tàbí gamma jáde.
19. Ìbéèrè: Báwo ni àwọn olùtọ́ka ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú kíkẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ìlànà ẹ̀dá alààyè?
Ìdáhùn: Àwọn atọ́ka redioaktivi jẹ́ àwọn isotopes tí ó ń tú ìtànṣán jáde, a sì lè tọ́pasẹ̀ wọn bí wọ́n ṣe ń rìn kiri nínú àwọn ètò ẹ̀dá alààyè. Nípa ṣíṣàkíyèsí ìṣípo wọn, àwọn olùwádìí lè kẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn ìlànà bí àwọn ipa ọ̀nà ìṣiṣẹ́ ara tàbí ìṣàn ẹ̀jẹ̀.
20. Ìbéèrè: Kí ló dé tí àwọn èròjà kan fi jẹ́ ohun ìtànṣán ju àwọn mìíràn lọ?
Ìdáhùn: Ìdúróṣinṣin nucleus atomiki kan sinmi lórí ìwọ́ntúnwọ̀nsì àwọn proton àti neutron. Àwọn èròjà tí ó ní nucleus tí ó jìnnà sí ìwọ́ntúnwọ̀nsì tí ó dúró ṣinṣin ti àwọn patikulu wọ̀nyí sábà máa ń di ohun ìtànṣán, bí wọ́n ṣe ń jẹrà láti dé ipò tí ó dúró ṣinṣin.
