Pínpín àwọn ẹranko ẹlẹ́dẹ̀ Indonesia
Indonesia, erékùsù kan tí ó wà láàrín àwọn kọ́ńtínẹ́ǹtì méjì àti òkun méjì, jẹ́ ilé fún onírúurú ẹ̀dá alààyè tí ó tayọ, pẹ̀lú ìpínkiri àrà ọ̀tọ̀ ti ẹranko. Orílẹ̀-èdè náà ní àwọn erékùsù tí ó lé ní 17.000, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní àwọn ètò àyíká tirẹ̀ tí ó ń ṣètìlẹ́yìn fún onírúurú irú ẹranko. Pínpín ẹranko ní Indonesia kìí ṣe pàtàkì fún onírúurú ẹ̀dá alààyè kárí ayé nìkan ṣùgbọ́n ó tún ní ìníyelórí àyíká, ọrọ̀ ajé, àti àṣà pàtàkì fún orílẹ̀-èdè náà. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó ṣe àwárí ìpínkiri ẹranko Indonesia, àwọn ohun tí ó ní ipa lórí rẹ̀, àti àwọn ìsapá ìtọ́jú tí ń lọ lọ́wọ́ láti dáàbò bo ọrọ̀ àdánidá yìí.
Ẹ̀kọ́ Ilẹ̀ àti Pínpín Àwọn Ẹranko
Indonesia wa ni awọn agbegbe oorun, eyi ti o tumọ si pe o gbadun oju ojo gbona ati ọriniinitutu ni gbogbo ọdun. Ipo pataki rẹ ni apapo awọn awo ilẹ Asia ati Australia ṣẹda eto-aye oniruuru, lati awọn igbo ojo ati awọn savanna si awọn oke-nla ati awọn eto-aye eti okun bi mangrove ati awọn okun coral. Awọn ipo wọnyi jẹ ifosiwewe pataki ti o ni ipa lori pinpin awọn ẹranko jakejado awọn erekuṣu.
Àwọn erékùsù Indonesia ni a pín sí agbègbè méjì tí a gbé kalẹ̀ lórí Wallace Line àti Weber Line, èyí tí ó jẹ́ ààlà àròjinlẹ̀ fún ìpínkiri ilẹ̀ àwọn ẹranko láàrín Asia àti Australasia. Ní ìwọ̀ oòrùn Wallace Line, àwọn ẹranko tí a rí jọ àwọn ẹ̀yà Asia bíi ẹkùn, erin, àti rhinoceroses. Ní ìwọ̀ oòrùn Weber Line, àwọn ẹranko náà jọ àwọn ẹ̀yà Australasia, bíi igi kangaroos àti cassowaries.
Pínpín Àwọn Ẹranko ní Agbègbè Ìwọ̀ Oòrùn
Agbègbè ìwọ̀-oòrùn Indonesia, tí ó ní àwọn erékùsù ńláńlá Sumatra, Java, àti Kalimantan, ni a mọ̀ fún onírúurú àwọn ẹranko láti ìdílé Asia. Sumatra àti Kalimantan ní àwọn àyíká igbó tí ó jẹ́ ilé fún àwọn ẹranko àrà ọ̀tọ̀ bíi orangutan, ẹkùn Sumatran, àti ẹkùn Sumatran. Ẹkùn Sumatran (Panthera tigris sumatrae) jẹ́ ẹ̀yà ẹkùn tí a rí ní erékùsù Sumatra nìkan, a sì kà á sí irú ẹranko tí ó wà nínú ewu.
Láìka ìfúnpá ènìyàn sí, Java ṣì jẹ́ ibùgbé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ irúgbìn pàtàkì, títí bí ẹkùn Javan àti banteng. Onírúurú ẹ̀dá alààyè ní agbègbè ìwọ̀ oòrùn yìí dojúkọ ewu ńlá nítorí pípa igbó run, pípa ẹran ọ̀sìn, àti ìyípadà ilẹ̀ fún oko.
Àwọn ẹranko ní Agbègbè Àárín Gbùngbùn
Agbègbè àárín gbùngbùn Indonesia ní àwọn erékùsù bíi Sulawesi àti Maluku. Sulawesi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn erékùsù àrà ọ̀tọ̀ jùlọ ní àgbáyé nípa onírúurú ẹ̀dá alààyè rẹ̀. Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú ẹranko tó wà níbẹ̀, títí bí babirusas, anoas, àti tarsiers. Ẹranko àrà ọ̀tọ̀ Sulawesi jẹ́ nítorí ìyàsọ́tọ̀ ilẹ̀ ayé rẹ̀ àti ìtàn ilẹ̀ ayé tó díjú.
Àwọn Erékùṣù Maluku, tí a tún mọ̀ sí "Àwọn Erékùṣù Spice," ní oríṣiríṣi ẹranko tó fani mọ́ra. Wọ́n jẹ́ ilé àwọn ẹyẹ tó wọ́pọ̀ bíi Moluccan cockatoo àti ẹyẹ paradise.
Àwọn ẹranko ní Agbègbè Ìlà Oòrùn
Papua àti àwọn erékùsù tó yí i ká jẹ́ apá kan ìlà oòrùn Indonesia, pẹ̀lú àwọn ìsopọ̀ pẹ̀lú àyíká ayé sí Australia. Papua ní onírúurú àyíká, láti àwọn agbègbè etíkun títí dé àwọn òkè ńláńlá, tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún irúgbìn àti ẹranko. Papua jẹ́ ilé fún àwọn ẹyẹ àdánidá ti paradise, cuscues, àti igi kangaroos, gbogbo wọn ni a rí ní agbègbè yìí nìkan.
Àwọn erékùsù Nusa Tenggara tún ní àwọn ẹranko aláìlẹ́gbẹ́. Àwọn dragoni Komodo, àwọn aláǹgbá tó tóbi jùlọ lágbàáyé, ni a rí ní àwọn erékùsù díẹ̀ ní agbègbè náà, títí kan Komodo, Rinca, àti Flores. Àwọn dragoni Komodo ti di àmì ìdánimọ̀ fún àwọn ìsapá ìtọ́jú ẹranko tí Indonesia ṣe àṣeyọrí.
Àwọn Ìhalẹ̀ àti Àwọn Ìpèníjà
Láìka onírúurú ẹranko tó wà ní Indonesia sí, orílẹ̀-èdè náà dojúkọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpèníjà nínú ìtọ́jú àti ìṣàkóso ohun àlùmọ́nì. Pípa igbó run, pàápàá jùlọ fún ìfẹ̀sí oko ọ̀pẹ epo àti àwọn ibi tí a ti ń gé igi, ti halẹ̀ mọ́ ibùgbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú ẹranko. Pípa igbó run àti ìtajà ẹranko aláìlófin tún jẹ́ ewu ńlá fún ìdúróṣinṣin àwọn ẹranko ìgbẹ́ ní Indonesia.
Àyípadà ojúọjọ́ àgbáyé ń mú kí ipò náà burú síi nípa ṣíṣe ìdàrúdàpọ̀ àwọn ètò-ẹ̀dá ayé. Ìwọ̀n otútù tó ń pọ̀ sí i àti ìyípadà àwọn ìlànà òjò ní agbára láti ba àwọn ètò-ẹ̀dá àdánidá jẹ́, láti halẹ̀ mọ́ àwọn ibùgbé àti àwọn irúgbìn tí ó gbẹ́kẹ̀lé wọn.
Àwọn Ìsapá Ìpamọ́ àti Ààbò
Ní mímọ àwọn ìpèníjà náà, ìjọba Indonesia, pẹ̀lú àwọn àjọ àgbáyé, àwọn àjọ NGO, àti àwọn agbègbè ìbílẹ̀, ń tẹ̀síwájú láti ṣe onírúurú ìsapá láti dáàbò bo onírúurú ẹranko. Ìdásílẹ̀ àwọn ọgbà orílẹ̀-èdè àti àwọn agbègbè ìtọ́jú jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì nínú ààbò àwọn ibùgbé pàtàkì fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ irúgbìn. Indonesia ní àwọn ọgbà orílẹ̀-èdè 54, títí kan Ujung Kulon, Way Kambas, àti Lorentz, èyí tí ó ń pèsè ààbò fún àwọn irúgbìn tí ó wà nínú ewu.
Ẹ̀kọ́ àti ìdàgbàsókè ìmọ̀ gbogbogbòò tún jẹ́ àwọn ohun pàtàkì láti jẹ́ kí àwọn agbègbè agbègbè kópa nínú àwọn ìsapá ìtọ́jú. Àwọn ètò ìrìnàjò afẹ́ ayíká ni a tún ń ṣe láti pèsè àǹfààní ọrọ̀ ajé fún àwọn agbègbè àti láti gbé ààbò àyíká lárugẹ.
A tun n mu ifowosowopo agbegbe ati ti kariaye pọ si nigbagbogbo lati koju gbigbe awọn ẹranko igbẹ. Awọn agbofinro ti o muna ati abojuto ti o pọ si ni awọn ebute oko oju omi ati awọn papa ọkọ ofurufu jẹ awọn apakan pataki ti eto lati koju iṣowo ẹranko arufin.
Ipari
Pínpín àwọn ẹranko ní Indonesia jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó yani lẹ́nu jùlọ nínú ọrọ̀ àdánidá orílẹ̀-èdè náà. Ìrísí onírúurú àwọn ẹranko tó wà ní erékùsù kọ̀ọ̀kan dúró fún ohun ìní àyíká tó gbọ́dọ̀ wà ní ààbò àti ìpamọ́. Nípasẹ̀ àwọn ìsapá ìtọ́jú tó ń lọ lọ́wọ́, Indonesia ti pinnu láti dáàbò bo ohun ìní àdánidá rẹ̀ fún àwọn ìran tó ń bọ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ìsapá wọ̀nyí nílò ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ gbogbo ẹgbẹ́, títí kan ìjọba, àwọn agbègbè, àti àwùjọ àgbáyé, láti kojú àwọn ewu àti ìpèníjà tó wà. Pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó lágbára, a lè rí i dájú pé àwọn ẹranko ọlọ́rọ̀ ní Indonesia ṣì jẹ́ apá pàtàkì nínú ètò àyíká àgbáyé.
