Ṣíṣírò Àyíká Parallelogram kan
Parallelogram jẹ́ àwòrán ìpele tí a sábà máa ń rí nínú ẹ̀kọ́ ìṣirò, pàápàá jùlọ nínú àwòrán onípele. A lè dá ìrísí rẹ̀ mọ̀ dáadáa nítorí pé ó ní méjì méjì tí ó jọra. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó dàbí ẹni pé ó rọrùn, parallelogram ní èrò pàtàkì kan tí ó wúlò nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣirò, bíi ṣíṣírò àyíká àti agbègbè. Nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́, a lè lo èrò àyíká parallelogram fún onírúurú àìní, bíi ṣíṣírò gígùn fírẹ́mù kan, ògiri, àpẹẹrẹ àpẹẹrẹ ilẹ̀, tàbí àwọn ohun èlò tí ó tẹ̀lé àpẹẹrẹ tí ó rọ̀. Àpilẹ̀kọ yìí yóò jíròrò bí a ṣe lè ṣírò àyíká parallelogram ní kedere, pẹ̀lú àlàyé nípa èrò náà, ìlànà, àti àwọn ìṣòro àpẹẹrẹ fún òye tí ó rọrùn.
Mímọ Parallelograms
Kí a tó ṣírò àyíká rẹ̀, a nílò láti mọ ohun tí parallelogram jẹ́. Parallelogram jẹ́ onígun mẹ́rin (apá mẹ́rin) pẹ̀lú méjì méjì ti àwọn ẹ̀gbẹ́ onípele. Yàtọ̀ sí pé ó jẹ́ parallelogram, àwọn ẹ̀gbẹ́ òdìkejì náà dọ́gba ní gígùn. Èyí túmọ̀ sí wípé tí a bá fi àmì sí àwọn ẹ̀gbẹ́ parallelogram gẹ́gẹ́ bí òkè, ìsàlẹ̀, òsì, àti ọ̀tún, nígbà náà ni apá òkè náà gùn kan náà pẹ̀lú apá ìsàlẹ̀, àti apá òsì gùn kan náà pẹ̀lú apá ọ̀tún.
Ànímọ́ mìíràn tí ó wà nínú parallelogram ni pé àwọn igun òdìkejì rẹ̀ dọ́gba. Tí igun ìsàlẹ̀ òsì bá jẹ́ ìwọ̀n 60, igun apá ọ̀tún òkè náà tún jẹ́ ìwọ̀n 60. Ní àkókò kan náà, àwọn igun tí ó wà ní ẹ̀gbẹ́ rẹ̀ máa ń pọ̀ sí ìwọ̀n 180. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn igun wọ̀nyí ṣe pàtàkì nínú geometry, láti ṣírò àyíká náà, a máa ń dojúkọ gígùn àwọn ẹ̀gbẹ́ náà.
Kí ni Circumference?
Àyíká ni àròpọ̀ gígùn gbogbo ẹ̀gbẹ́ àwòrán ọkọ̀ òfurufú. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, tí a bá rìn yíká etí àwòrán kan, ìjìnnà tí a rìn ni yíká náà. Ìmọ̀ yìí kan gbogbo àwòrán ọkọ̀ òfurufú, títí kan àwọn onígun mẹ́ta, onígun mẹ́rin, onígun mẹ́rin, trapezoids, àti parallelogram.
Nínú parallelogram, nítorí pé àwọn ẹ̀gbẹ́ òdìkejì dọ́gba, ṣíṣírò àyíká rẹ̀ rọrùn jù. A kò nílò láti fi àwọn ẹ̀gbẹ́ mẹ́rin tó yàtọ̀ síra kún un; dípò bẹ́ẹ̀, a kàn fi àwọn ẹ̀gbẹ́ méjì tó wà ní ẹ̀gbẹ́ kejì kún un kí a sì sọ wọ́n di méjì.
Fọ́múlá Àyíká Parallelogram
Ká sọ pé parallelogram kan ní:
– Gígùn ìpìlẹ̀ = a
– Gígùn hypotenuse (tàbí ẹ̀gbẹ́) = b
Nítorí pé àwọn ẹ̀gbẹ́ tí ó lòdì sí ara wọn ní gígùn kan náà, nígbà náà:
– Apa oke = a
– Apá ìsàlẹ̀ = a
– Apá òsì = b
– Apá ọ̀tún = b
Nitorinaa ayika parallelogram naa jẹ:
K = a + b + a + b
Ti o ba rọrun:
K = 2a + 2b
tabi
K = 2(a + b)
Iyẹn ni agbekalẹ ipilẹ fun ayika parallelogram kan. Fọọmu yii rọrun pupọ lati lo niwọn igba ti o ba mọ gigun awọn ẹgbẹ meji oriṣiriṣi: ipilẹ ati ẹgbẹ ẹgbẹ.
Àwọn Ìgbésẹ̀ Láti Ṣírò Àyíká
Láti jẹ́ kí ìṣirò náà túbọ̀ wà ní ìṣètò, àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ni wọ̀nyí:
1. Ṣe idanimọ ipilẹ (a)
Ìpìlẹ̀ ni ẹ̀gbẹ́ tí a máa ń lò gẹ́gẹ́ bí “ìpìlẹ̀” nínú àwòrán náà, ṣùgbọ́n ní gidi ẹ̀gbẹ́ èyíkéyìí lè jẹ́ ìpìlẹ̀ níwọ̀n ìgbà tí ó bá dúró ṣinṣin.
2. Ṣe àfihàn ẹ̀gbẹ́ náà (b)
Ẹ̀gbẹ́ náà jẹ́ ẹ̀gbẹ́ tí ó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìpìlẹ̀ náà, tí ó sábà máa ń tẹ̀ síta.
3. Lo agbekalẹ K = 2(a + b)
Fi a ati b kun ni akọkọ, lẹhinna ṣe isodipupo abajade nipasẹ 2.
4. Kọ àwọn ẹ̀ka náà dáadáa
Tí ẹ̀gbẹ́ náà bá jẹ́ cm, nígbà náà yípo náà jẹ́ cm; tí ó bá jẹ́ mita, nígbà náà àbájáde rẹ̀ jẹ́ mita.
Àpẹẹrẹ Àwọn Ìbéèrè àti Ìjíròrò
Àpẹẹrẹ 1
Parallelogram ní ìpìlẹ̀ tó jẹ́ 12 cm àti ẹ̀gbẹ́ tó jẹ́ 7 cm. Ṣírò àyíká rẹ̀.
Ojutu:
– a = 12 cm
– b = 7 cm
Ni ayika:
– K = 2(a + b)
– K = 2(12 + 7)
– K = 2(19)
– K = 38 cm
Nítorí náà, àyíká parallelogram jẹ́ 38 cm.
Àpẹẹrẹ 2
Parallelogram ní àwọn ẹ̀gbẹ́ tí ó wà ní ẹ̀gbẹ́ tí wọ́n tó m 15 àti m 9. Kí ni àyíká rẹ̀?
Ojutu:
– a = 15 m
– b = 9 m
Ni ayika:
– K = 2(15 + 9)
– K = 2(24)
– K = 48 m
Nítorí náà, àyíká náà jẹ́ 48 m.
Àpẹẹrẹ 3 (Ìṣòro Ìtàn)
Ọgbà tí ó ní ìrísí parallelogram ní gígùn ìpìlẹ̀ rẹ̀ tó ogún mítà àti gígùn ẹ̀gbẹ́ rẹ̀ tó mítà mẹ́tàlá. Ẹni tó ni ọgbà náà fẹ́ fi ọgbà sí àyíká ọgbà náà. Mélòó ni ọgbà náà nílò?
Ojutu:
Nítorí pé wọ́n fi ọgbà náà sí àyíká ọgbà náà, gígùn ọgbà náà dọ́gba pẹ̀lú àyíká ọgbà náà.
– a = 20 m
– b = 13 m
Ni ayika:
– K = 2(20 + 13)
– K = 2(33)
– K = 66 m
Nítorí náà, odi tí a nílò jẹ́ mítà mẹ́rìndínlọ́gọ́ta.
Àwọn Àṣìṣe Tó Wọ́pọ̀ Nígbà Tí A Bá Ń Ṣírò Àyíká Parallelogram
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìlànà náà rọrùn, àwọn àṣìṣe kan sábà máa ń wáyé, fún àpẹẹrẹ:
1. Lilo giga ti hypotenuse
Ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ máa ń da gíga parallelogram pọ̀ mọ́ ẹ̀gbẹ́ parallelogram. Gíga ni a ń lò láti ṣírò agbègbè náà, kì í ṣe àyíká rẹ̀. Pẹ́ẹ̀mítà nílò gígùn ẹ̀gbẹ́ kan, kì í ṣe gíga náà, àyàfi tí gíga náà bá dọ́gba pẹ̀lú ẹ̀gbẹ́ náà (àpẹẹrẹ pàtàkì kan).
2. Fi ipilẹ ati giga kun
Àgbékalẹ̀ fún yíyípo kìí ṣe 2(ìpìlẹ̀ + gíga), bí kò ṣe 2(ìpìlẹ̀ + ẹ̀gbẹ́).
3. Mo gbàgbé láti sọ di púpọ̀ sí méjì
Àwọn kan wà tí wọ́n kàn fi a + b kún láìsọ di púpọ̀ sí méjì, nítorí náà, ìdajì àyíká náà ni àbájáde rẹ̀.
4. Ẹ̀yà tí kò tọ́
Tí àwọn ẹ̀gbẹ́ bá jẹ́ cm àti m, àwọn àbájáde náà kò ní péye. Rí i dájú pé gbogbo gígùn wà ní ìwọ̀n kan náà kí o tó ṣírò rẹ̀.
Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá fún rírántí àwọn fọ́múlá
Ọ̀nà tó rọrùn láti rántí rẹ̀ ni:
Àyíká parallelogram kan náà ni àyíká onígun mẹ́rin nígbà tí a bá wò ó láti inú àpẹẹrẹ “àmì méjì tí ó dọ́gba”. Nítorí náà, rántí:
Àyíká = 2 × (apá gígùn + apá kúkúrú)
Nínú parallelogram, “apá gígùn” ni ìpìlẹ̀, àti “apá kúkúrú” ni apá ẹ̀gbẹ́ (tàbí ìdàkejì, ó sinmi lórí ìwọ̀n). Kókó náà ni pé àwọn ẹ̀gbẹ́ méjì wà ní ẹ̀gbẹ́.
Penutup
Ṣíṣírò àyíká parallelogram jẹ́ ọgbọ́n pàtàkì nínú gírógíráàmù. Nítorí pé parallelogram ní méjì méjì tí ó jọra tí ó ní gígùn kan náà, ìlànà fún àyíká rẹ̀ rọrùn: P = 2(a + b). Nípa mímọ gígùn ìpìlẹ̀ àti àwọn ẹ̀gbẹ́ ẹ̀gbẹ́, a lè ṣírò àyíká náà kíákíá àti ní ìbámu. Nípasẹ̀ àpẹẹrẹ àti ìjíròrò, a tún kọ́ láti yẹra fún àwọn àṣìṣe tí ó wọ́pọ̀ bíi lílo gíga gẹ́gẹ́ bí hypotenuse. Ní ìrètí, àpilẹ̀kọ yìí yóò ràn ọ́ lọ́wọ́ láti lóye èrò ti àyíká parallelogram kan, yóò sì lè lò ó fún àwọn ìṣòro ìṣirò àti àwọn àìní ojoojúmọ́.
Tí o bá fẹ́, mo tún lè ṣẹ̀dá àwọn ìbéèrè ìdánrawò afikún pẹ̀lú àwọn kókó ìdáhùn láti mú kí òye rẹ nípa àyíká parallelogram jinlẹ̀ sí i.
