Ìbáṣepọ̀ láàrín ìṣètò sẹ́ẹ̀lì àti iṣẹ́
Àwọn sẹ́ẹ̀lì ni àwọn ìpín pàtàkì nínú ìgbésí ayé tí ó para pọ̀ di gbogbo ohun alààyè, láti àwọn ohun alààyè tí ó jẹ́ ti ẹ̀dá aláìlẹ́gbẹ́ bíi bakitéríà sí àwọn ohun alààyè oní-ẹ̀mí ...
Ifihan si Eto Sẹẹli
Sẹ́ẹ̀lì kọ̀ọ̀kan ní ìṣètò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ó da lórí irú àti iṣẹ́ rẹ̀ nínú ohun alààyè. Síbẹ̀síbẹ̀, gbogbo àwọn sẹ́ẹ̀lì ní onírúurú àwọn èròjà pàtàkì, títí bí àwọ̀ sẹ́ẹ̀lì, sítópílásímù, àti ohun èlò ìbílẹ̀ ní ìrísí DNA. Àwọn ìṣètò wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ papọ̀ láti rí i dájú pé sẹ́ẹ̀lì náà lè ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì rẹ̀.
1. Ẹ̀rọ Sẹ́ẹ̀lì: Ẹ̀rọ Sẹ́ẹ̀lì jẹ́ ìdènà tí ó lè wọ inú sẹ́ẹ̀lì náà. Ẹ̀rọ yìí ní àwọ̀ lipid bilayer pẹ̀lú àwọn protein tí a fi sínú rẹ̀. Iṣẹ́ pàtàkì ti àwọ̀ cellular ni láti dáàbò bo àkóónú sẹ́ẹ̀lì náà kúrò ní àyíká òde àti láti ṣàkóso ìṣípo àwọn molecule nínú àti jáde nínú sẹ́ẹ̀lì náà. Ẹ̀rọ lipid bilayer náà gba ààyè fún ìyípadà àti ìtújáde, nígbà tí àwọn protein ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olugba, àwọn olùgbé, tàbí àwọn ensaymu.
2. Cytoplasm: Cytoplasm ni omi sẹ́ẹ̀lì tí ó kún àlàfo inú sẹ́ẹ̀lì náà, ibẹ̀ sì ni onírúurú ìṣesí kẹ́míkà ti ń wáyé. Ìṣètò bíi jeli ti cytoplasm náà ń jẹ́ kí àwọn molecule àti organelles lè rìn fàlàlà nínú sẹ́ẹ̀lì náà, kí wọ́n sì kópa nínú àwọn iṣẹ́ ìṣẹ̀dá ara.
3. Nucleus: Nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì eukaryotic, nucleus ni ibi àṣẹ tí ó ń tọ́jú DNA. Ìṣètò àwọ̀ méjì ti nucleus gba láàyè láti ya àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ kúrò nínú àwọn ìṣe kẹ́míkà nínú cytoplasm, èyí tí ó ṣe pàtàkì fún ìṣètò ìran àti pípín sẹ́ẹ̀lì.
Iṣẹ́ Sẹ́ẹ̀lì àti Ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Ìṣètò Rẹ̀
Àwọn sẹ́ẹ̀lì ń ṣe onírúurú iṣẹ́ pàtó, tí ìṣètò ara wọn sì ń gbé kalẹ̀. Àwọn àpẹẹrẹ díẹ̀ nìyí nípa bí ìṣètò àti iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì ṣe ní ìsopọ̀:
1. Mitochondria – Ile-iṣẹ Agbara Sẹẹli: Mitochondria ni a mọ si awọn agbara agbara ti sẹẹli nitori ipa wọn ninu mimi sẹẹli. Eto mitochondria-membrane meji (awo ara ita didan ati awo ara inu ti a ti so pọ ti o ṣẹda cristae) gba aaye aaye ti o pọ si fun iṣelọpọ ATP. Eto yii ṣe pataki fun iṣẹ mitochondrial ni ṣiṣẹda agbara ti sẹẹli nilo fun awọn iṣẹ rẹ.
2. Ribosomes – Ìṣẹ̀dá Prótéènì: Àwọn ribosomes, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò ní awọ ara, ń kó ipa pàtàkì nínú ìṣẹ̀dá prótéènì. Ìṣẹ̀dá ribosome, tí ó jẹ́ ti ribosomal RNA àti àwọn prótéènì, ń jẹ́ kí ó lè ka mRNA kí ó sì ṣẹ̀dá àwọn ẹ̀wọ̀n polypeptide. Ìṣẹ̀dá kékeré yìí, tí ó ní ìwọ̀n kékeré ń ṣètìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ribosome nínú ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú mRNA àti gbígbé RNA nígbà ìtúmọ̀.
3. Àwọn Chloroplasts – Ìṣẹ̀dá Fọ́tòsínísì nínú Àwọn Sẹ́ẹ̀lì Ohun Ọ̀gbìn: Nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ohun ọ̀gbìn, àwọn chloroplasts ni àwọn organelles tí wọ́n ń ṣe photosynthesis. Ìṣètò àwọn chloroplasts, tí ó ní àwọ̀ ìta, àwọ̀ inú, àti àwọn àkójọpọ̀ thylakoids àti stroma, ń jẹ́ kí ìmọ́lẹ̀ gba agbára àti ìyípadà agbára ìmọ́lẹ̀ sí agbára kẹ́míkà. Thylakoids, tí a ṣe ní grana, ń gba ààyè fún ìkójọpọ̀ àwọn àwọ̀ chlorophyll tí ó munadoko, tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlànà photosynthesis.
Àwọn Ìyípadà Ìṣètò Àwọn Sẹ́ẹ̀lì fún Àwọn Iṣẹ́ Pàtàkì
Ní àfikún sí ìṣètò gbogbogbò tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ sẹ́ẹ̀lì ń pín, a sábà máa ń rí àwọn àtúnṣe ìṣètò nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì tí ó gbọ́dọ̀ ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì. Àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí fi ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́ láàrín ìrísí sẹ́ẹ̀lì àti iṣẹ́ hàn:
1. Àtọ̀ – Ìrìn Gíga: Àwọn sẹ́ẹ̀lì àtọ̀ ní ìrù gígùn tí a ń pè ní flagella, èyí tí ó ń jẹ́ kí wọ́n lè rìn lọ sí ibi tí ẹyin wà. Ìṣètò yìí ṣe pàtàkì fún iṣẹ́ àtọ̀ nígbà ìbímọ. Orí tín-ín-rín náà ní àwọn ohun èlò ìbímọ àti àwọn enzymes tí a nílò láti wọ inú ògiri sẹ́ẹ̀lì ẹyin.
2. Àwọn Sẹ́ẹ̀lì Ìṣiṣẹ́-ara – Ìgbéjáde Àmì-ìránṣẹ́: Àwọn sẹ́ẹ̀lì ìṣiṣẹ́-ara, tàbí àwọn sẹ́ẹ̀lì ìṣiṣẹ́-ara, ní ìṣètò àrà ọ̀tọ̀ pẹ̀lú àwọn axon gígùn láti ṣe àwọn àmì-ìránṣẹ́ iná mànàmáná káàkiri ara. Àwọn dendrites wọn tí wọ́n ní ẹ̀ka gíga ń jẹ́ kí wọ́n gba àwọn àmì-ìránṣẹ́ láti àwọn sẹ́ẹ̀lì mìíràn. Ìṣètò yìí ṣe pàtàkì fún ìgbéjáde àwọn ìṣiṣẹ́-ara kíákíá àti lọ́nà tí ó gbéṣẹ́.
3. Àwọn Ẹ̀jẹ̀ Pupa – Ìrìnnà Atẹ́gùn: Àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ní ìrísí díìsìkì biconcave, èyí tí ó mú kí agbègbè ojú ilẹ̀ pọ̀ sí i fún gbígbà atẹ́gùn àti ìfijiṣẹ́ tó gbéṣẹ́ jù. Àìsí nucleus nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa tó ti dàgbà fi àyè sílẹ̀ fún hemoglobin, èròjà amuaradagba tó so atẹ́gùn pọ̀.
Ipari
Ìṣètò àti iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì jẹ́ èyí tí a kò lè yà sọ́tọ̀ tí a sì lè gbára lé ara wọn. Ìṣètò sẹ́ẹ̀lì pèsè ìlànà fún ṣíṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì tí ó ń gbé ìwàláàyè ró. Nípasẹ̀ ìdàgbàsókè, àwọn sẹ́ẹ̀lì ti ṣe àwọn àtúnṣe ìṣètò láti bá àwọn ìbéèrè iṣẹ́ pàtó mu, èyí tí ó sọ wọ́n di àwọn ẹ̀ka tí ó munadoko àti tí ó ṣe pàtàkì. Òye tí ó pọ̀ sí i nípa ìbáṣepọ̀ láàárín ìṣètò sẹ́ẹ̀lì àti iṣẹ́ kìí ṣe pé ó fún wa ní òye jíjinlẹ̀ nípa ìmọ̀ nípa sẹ́ẹ̀lì nìkan ni, ṣùgbọ́n ó tún ṣí ilẹ̀kùn sí àwọn ohun èlò ìṣègùn àti ìmọ̀-ẹ̀rọ ọjọ́ iwájú. Ìwádìí síwájú sí i nípa iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì àti àtúnṣe yóò máa jẹ́ agbègbè tí ó fani mọ́ra nínú ìmọ̀ nípa ìgbésí ayé, èyí tí yóò fún wa ní ìdáhùn sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun ìjìnlẹ̀ pàtàkì nínú ìgbésí ayé.
