Abojuto Iwọn otutu oju omi Okun nipa lilo Imọ-ẹrọ Abojuto Latọna jijin
Iwọn otutu oju omi okun (SST) jẹ ọkan ninu awọn ipa pataki julọ ti o wa ninu okun nitori pe o ṣe ipa taara ninu ṣiṣakoso awọn iyipada oju ojo, oju ojo, iṣelọpọ awọn ẹja, ati bi awọn ajalu hydrometeorological ṣe le lagbara. Paapaa awọn iyipada kekere ninu SST le ni ipa lori dida awọsanma, awọn ilana afẹfẹ, awọn ṣiṣan okun, ati pinpin awọn ohun-ara inu omi. Ni akoko iyipada oju-ọjọ, iwulo fun data SST deede ati igba pipẹ n di pataki diẹ sii. Ọkan ninu awọn ọna ti o munadoko julọ lati ṣe abojuto SST ti o gbooro ati alagbero ni nipasẹ imọ-ẹrọ sensọ latọna jijin ti o da lori satẹlaiti.
Kí ló dé tí otútù ojú omi Òkun fi ṣe pàtàkì?
SST ni iwọn otutu ti ipele oke ti oju omi okun ti o n ba afẹfẹ ṣiṣẹ taara. Awọn iye SST ni ibatan pẹkipẹki si paṣipaarọ ooru ati eefin omi laarin okun ati afẹfẹ. Bi SST ṣe n pọ si, eefin maa n pọ si, eyiti o le fa idasile awọsanma convective ati ojo ti o lagbara. Ni idakeji, awọn SST ti o kere si le ṣe idiwọ dida awọsanma ojo ni awọn agbegbe kan.
Ní gbogbo àgbáyé, ìyàtọ̀ nínú SST jẹ́ àmì pàtàkì fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojúọjọ́ bíi El Niño–Southern Oscillation (ENSO) àti Indian Ocean Dipole (IOD). Fún àpẹẹrẹ, ENSO lè yí àwọn ìlànà òjò padà ní Indonesia: El Niño sábà máa ń ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn àkókò òjò gígùn, nígbàtí La Niña sábà máa ń fa òjò líle àti ìkún omi. Nítorí náà, ìṣọ́ra SST jẹ́ ìpìlẹ̀ pàtàkì fún àwọn ètò ìkìlọ̀ ojúọjọ́ àti ojúọjọ́.
Nínú ẹ̀ka ẹja omi àti ẹja, SST ń ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti mọ àwọn agbègbè tí wọ́n lè pe ẹja, pàápàá jùlọ nígbà tí a bá so wọ́n pọ̀ mọ́ chlorophyll-a, current, àti severe level data. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹja pelagic máa ń péjọpọ̀ ní etíkun omi, tí a sábà máa ń rí nípasẹ̀ àwọn ìpele iwọ̀n otútù. Ìṣọ́ra SST tún ṣe pàtàkì fún ṣíṣe àyẹ̀wò ewu ìfọ́ coral, tí àwọn àìdánilójú iwọ̀n otútù gíga ń fà.
Ìmọ̀ràn Ìmòye Láti Agbára Lílo SST
Ìmọ́lẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn ohun èlò ni ọ̀nà tí a fi ń gba ìwífún nípa àwọn nǹkan láìsí ìfọwọ́kàn tààrà, nígbà gbogbo nípasẹ̀ àwọn sensọ tí ó ń gba ìtànṣán oníná mànàmáná. Fún SST, àwọn sensọ satẹlaiti sábà máa ń lo oríṣi ìgbì omi méjì:
1. Infrared ooru (TIR)
Àwọn sensọ TIR ń wọn ìtànṣán ooru tí ojú omi òkun ń tú jáde. Ọ̀nà yìí gbajúmọ̀ nítorí pé ó lè pèsè ìpinnu àyè gíga àti àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ díẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, àléébù rẹ̀ ni pé ìbòrí àwọsánmà ní ipa lórí rẹ̀ gidigidi, nítorí pé àwọsánmà ń dí àwọn àmì infurarẹẹdi láti ojú omi òkun.
2. Makirowefu
Àwọn sensọ̀ máíkrówéfù lè wọ inú àwọsánmà díẹ̀ sí díẹ̀, èyí tí yóò jẹ́ kí a kíyèsí SST lábẹ́ àwọn ipò ìkùukùu. Síbẹ̀síbẹ̀, ìpele ààyè wọn sábà máa ń jẹ́ kí ó le ju àwọn sensọ̀ infurarẹẹdi lọ, wọ́n sì máa ń ní ìṣòro ojú ilẹ̀ bíi òjò líle tàbí afẹ́fẹ́ líle tí ó máa ń yí ìtújáde ojú ilẹ̀ òkun padà.
Ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ, àwọn satẹ́láìtì kìí wọn “iwọ̀n otutu” tààrà, ṣùgbọ́n wọ́n ń wọn ìtànṣán, èyí tí a lè yípadà sí iwọ̀n otutu nípasẹ̀ algoridimu kan tí ó ń gba ìtújáde ojú omi òkun, àwọn ipò ojú ọjọ́, àti ìṣàtúnṣe sensọ̀ rò. Ìwọ̀n otutu tí ó bá yọrí sí lè jẹ́ iwọ̀n otutu awọ ara (iwọ̀n otutu ti “awọ ara” ojú ilẹ̀ òkè jùlọ, tí a fi infrared wọ̀n) tàbí iwọ̀n otutu awọ ara/opo (tí ó súnmọ́ díẹ̀ sí centimeters, tí a sábà máa ń fi máíkrówéfù ṣe). Ìyàtọ̀ yìí ṣe pàtàkì nígbà tí a bá ń lo dátà SST fún àwọn ìwádìí pàtó, bí àpẹẹrẹ ojú ọjọ́, ìwádìí ooru òkun, tàbí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní ipò.
Àwọn Orísun Dátà Sátẹ́láìtì fún Ìtọ́jú SST
Onírúurú satẹlaiti ló ń pese ìwífún SST tí a lè lò fún ìwádìí àti iṣẹ́. Àwọn àpẹẹrẹ tí a sábà máa ń lò ni:
– MODIS (Terra/Aqua): n pese awọn ọja SST ti o da lori infurarẹẹdi pẹlu agbegbe agbaye ati ipinnu ti o dara diẹ, ṣugbọn awọsanma ni ipa pupọ.
– VIIRS (Suomi NPP/NOAA-20): arọpo si MODIS pẹlu didara redio giga ati iṣẹ ṣiṣe to dara fun ibojuwo ojoojumọ.
– Sentinel-3 (SLSTR): Ó ní sensọ ooru kan tí a ṣe fún àwọn ìwọ̀n otutu ojú ilẹ̀ tí ó péye.
– AVHRR (NOAA series): ọ̀kan lára àwọn series sensọ̀ àgbáyé fún SST ìgbà pípẹ́, tó ṣe pàtàkì fún àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa àṣà ojú ọjọ́.
– AMSR2 (GCOM-W) àti àwọn sensọ máíkrówéfù mìíràn: ó wúlò fún dín “àwọn ibi tí a kò lè rí” kù nítorí ìkùukùu ní àwọn agbègbè olóoru.
Yàtọ̀ sí àwọn ọjà kan ṣoṣo, ọ̀pọ̀ ilé iṣẹ́ ló ń pèsè àwọn ọjà tí a ti para pọ̀ (ìdàpọ̀ sensọ̀ púpọ̀), bí àwọn ìwádìí SST ojoojúmọ́ tàbí ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ tí ó ń so infrared, microwave, àti in situ data pọ̀. Àwọn ọjà tí a ti para pọ̀ yìí ṣe pàtàkì fún mímú kí ìbòjútó dátà pọ̀ sí i, dín ariwo kù, àti mímú kí ó péye sí i.
Ilana Ṣiṣẹpọ Data SST lati Satẹlaiti
Abojuto SST nipa lilo sensọ latọna jijin nigbagbogbo n kọja awọn ipele wọnyi:
1. Gbígbà dátà
A gba data lati awọn oju opo wẹẹbu osise (fun apẹẹrẹ NASA, NOAA, EUMETSAT, Copernicus) ni awọn ọna kika bii NetCDF tabi HDF.
2. Ṣíṣe iṣẹ́ ṣáájú
Ipele yii pẹlu atunṣe jiometiriki, yiyan ẹgbẹ/ikanni, gige agbegbe ikẹkọọ, ati ṣiṣayẹwo didara data nipa lilo awọn asia didara.
3. Bo awọsanma ati awọn idamu oju-aye.
Fún ìwífún infurarẹẹdi, ìbòmọ́lẹ̀ ìkùukùu jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì. Àwọn algoridimu ìwádìí ìkùukùu sábà máa ń lo àpapọ̀ pàtó kan ti àwọn ikanni àti àwọn ààlà.
4. Yi imọlẹ pada si SST
Lílo àwọn algoridimu kan (fún àpẹẹrẹ split-window) tí ó so ọ̀pọ̀lọpọ̀ ikanni infrared pọ̀ láti dín àwọn ipa afẹ́fẹ́ kù.
5. Ìjẹ́rìísí pẹ̀lú dátà in situ
A lo data Buoy, ARGO floats, tabi wiwọn ọkọ oju omi lati ṣayẹwo oju-iwoye ati deede, ati lati ṣe awọn atunṣe ti o ba jẹ dandan.
6. Ìwádìí ààyè-àkókò
A le ṣe àyẹ̀wò àwọn ìwádìí láti wá àwọn ìlànà àsìkò, àwọn àṣà ìgbà pípẹ́, àwọn àìdára SST, tàbí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ líle bí ìgbì ooru ojú omi.
Awọn Ipenija ninu Abojuto SST
Láìka agbára rẹ̀ tó pọ̀ tó, ìṣàyẹ̀wò SST tó dá lórí ìmọ́lára láti ọ̀dọ̀ àwọn olùwòran ...
Síwájú sí i, àwọn agbègbè etíkun ní àwọn ìpèníjà àrà ọ̀tọ̀ nítorí ipa ilẹ̀, ìdàrúdàpọ̀, àti àwọn ìyàtọ̀ ooru kíákíá àti dídíjú. Àwọn píksẹ́lì satẹlaiti tí ó da àwọn àmì ilẹ̀ àti òkun pọ̀ (àwọn píksẹ́lì àdàpọ̀) lè fa àṣìṣe ìṣirò ìwọ̀n otutu nítòsí etíkun. Nítorí náà, yíyan ọjà àti ìpinnu tó tọ́ ṣe pàtàkì nínú àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ etíkun.
Ohun elo Abojuto SST ni Indonesia
Gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè tó wà ní àkójọpọ̀ ilẹ̀, Indonesia fi pàtàkì sí ìwífún nípa SST. Nínú ẹ̀ka iṣẹ́ ẹja, àwọn máàpù SST lójoojúmọ́ lè ran àwọn apẹja àti àwọn aláṣẹ lọ́wọ́ láti mọ àwọn agbègbè iṣẹ́ ẹja tó ṣeé ṣe. Nínú ìṣàkóso àyíká, àwọn àìdára SST tó ga ni a lè lò láti ṣe àkíyèsí ewu ìfọ́ coral ní àwọn agbègbè bíi Bali, Nusa Tenggara, tàbí Raja Ampat. Fún ìṣàkóso àjálù, ìmójútó SST tún ṣe pàtàkì nínú òye àwọn ipò tó ń ṣètìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀dá àwọn ìjì líle tàbí òjò líle ní àwọn omi tó yí Indonesia ká.
Síwájú sí i, SST kó ipa pàtàkì nínú àwọn ìwádìí nípa ìyípadà òjò, ìdàgbàsókè ní gúúsù Java–Nusa Tenggara, àti ìbáṣepọ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ bíi Indonesian Throughflow (ITF). Nípa lílo data satẹlaiti onígbà púpọ̀, àwọn olùwádìí lè dá ìgbà àti ibi tí ìdàgbàsókè bá wáyé mọ̀, èyí tí a sábà máa ń fi hàn pé ó dínkù nínú SST àti pé ó ń pọ̀ sí i nínú iṣẹ́ omi.
Penutup
Ìṣàyẹ̀wò ìwọ̀n otútù ojú omi òkun nípa lílo ìmọ̀ ẹ̀rọ ìwádìí láti ọ̀dọ̀ àwọn olùwòran ...
Lọ́jọ́ iwájú, ìsopọ̀mọ́ra ìwádìí sátẹ́láìtì pẹ̀lú àwọn ìwọ̀n inú ilé àti àwọn àwòṣe ojú ọ̀run yóò mú kí àsọtẹ́lẹ̀ àti agbára ìkìlọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ pọ̀ sí i. Fún Indonesia, lílo SST tí ó dá lórí ìmòye jíjìn kò ṣe pàtàkì fún ìwádìí nìkan ṣùgbọ́n ó tún ṣe pàtàkì fún ààbò oúnjẹ òkun, ìdínkù àjálù, àti ìṣàkóso àwọn ohun èlò omi tí ó lè pẹ́ títí. Tí a bá ṣàkóso rẹ̀ dáadáa, ìwífún SST lè jẹ́ ìpìlẹ̀ fún àwọn ìpinnu tí ó ní ìmọ̀ nípa bí a ṣe ń kojú àwọn ìpèníjà ojú ọjọ́ àti agbára òkun tí ó díjú sí i.
