Àwọn ohun èlò ìpẹja òde òní àti ti ìbílẹ̀
A mọ Indonesia gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè tó ní etíkun tó gùn tó sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun èlò ìpẹja. Láti Sabang sí Merauke, ìpẹja jẹ́ apá pàtàkì nínú ìgbésí ayé àwọn ará ìlú etíkun, ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ohun èlò pàtàkì àti gẹ́gẹ́ bí òpómúléró nínú ọrọ̀ ajé àgbègbè náà. Bí àkókò ti ń lọ, àwọn ohun èlò ìpẹja ti yípadà, láti àwọn irinṣẹ́ tó rọrùn tí a gbé karí ọgbọ́n agbègbè sí ìmọ̀ ẹ̀rọ òde òní tí ó ń lo àwọn ẹ̀rọ, àwọn ohun èlò tó gbajúmọ̀, àti àwọn ètò ìtọ́sọ́nà. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò irú ohun èlò ìpẹja ìbílẹ̀ àti ti òde òní, àwọn àǹfààní àti àléébù wọn, àti pàtàkì lílo ohun èlò ìpẹja tó ní ìlera.
Ìtumọ̀ ohun èlò ìpẹja
Ohun èlò ìpẹja jẹ́ ohun èlò tí a ń lò láti mú ẹja tàbí àwọn ẹ̀dá inú omi mìíràn, yálà nínú òkun, odò, adágún, tàbí adágún. Àwọn ohun èlò ìpẹja sábà máa ń ní ipa lórí àwọn ẹja tí a fẹ́ lò, ipò omi, àsìkò, jíjìn, àti agbára ọrọ̀ ajé àwọn apẹja. Ní gbogbogbòò, a lè pín ohun èlò ìpẹja sí ìbílẹ̀ àti òde òní. Ohun èlò ìbílẹ̀ sábà máa ń rọrùn, tí a fi àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ ṣe, tí a sì ń lò ó pẹ̀lú àwọn ọgbọ́n ìbílẹ̀. Ohun èlò ìbílẹ̀ jẹ́ ohun èlò tí ó díjú jù, tí ó sábà máa ń nílò owó pàtàkì, ìtìlẹ́yìn àwọn ọkọ̀ ojú omi oníná, àti ìmọ̀ ẹ̀rọ tí ń ṣètìlẹ́yìn.
Àwọn irinṣẹ́ ìpẹja ìbílẹ̀
Àwọn ohun èlò ìpẹja ìbílẹ̀ ti ń lò fún ìgbà pípẹ́, wọ́n sì ń lò ó fún ìgbà pípẹ́ lónìí, pàápàá jùlọ àwọn apẹja kékeré. Àwọn àǹfààní pàtàkì rẹ̀ ni owó díẹ̀, ìṣiṣẹ́ rẹ̀ rọrùn, àti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, ó dára síi fún àyíká nítorí pé ẹja kò pọ̀ tó àti pé ẹja pípa tí a yàn pọ̀ jù.
1. Ọ̀pá ìpẹja (ìlà ọwọ́) àti ìkọ́
Àwọn ọ̀pá ìpẹja jẹ́ ọ̀kan lára àwọn irinṣẹ́ ìbílẹ̀ tí ó wọ́pọ̀ jùlọ. Àwọn apẹja máa ń lo àwọn ìwọ̀, ìkọ́, àti ìjẹ láti mú ẹja bíi tuna, grouper, snapper, tàbí ẹja omi tútù. Àwọn ọ̀pá ìpẹja máa ń ní àṣàyàn gíga, èyí tí ó ń jẹ́ kí àwọn apẹja lè fojú sí àwọn ìwọ̀n àti irú ẹja pàtó kan. Ipa tí ó ní lórí ibùgbé ìsàlẹ̀ náà kò pọ̀ tó bẹ́ẹ̀. Àléébù rẹ̀ ni pé àwọn ẹja kò sábà tóbi tó àwọn àwọ̀n, wọ́n sì sinmi lórí ọgbọ́n àti ipò ojú ọjọ́.
2. Àwọn ìdẹkùn àti ìdẹkùn
Ìdẹ ẹja ni ìdẹ ẹja oparun, rattan, tabi ìdẹ waya ti a gbe si isalẹ omi. A nlo o pupọ lati mu awọn akan, awọn akan odo, awọn ẹja okun, tabi awọn eeli. Eto naa n fa awọn ẹja sinu idẹ naa nipasẹ ọna kan, ti o mu ki o nira fun wọn lati salọ. Anfani ti idẹ ẹja ni pe a le ṣeto rẹ lẹhinna fi silẹ fun awọn wakati diẹ tabi awọn ọjọ (aiṣedeede) ati pe o jẹ yiyan diẹ. Ipenija naa ni ewu "iwin ipeja" ti idẹ naa ba sọnu ti o si tun mu ẹja, nitorinaa ọpọlọpọ awọn iṣe rere ni bayi ṣeduro lilo awọn ohun elo ti o le bajẹ tabi awọn panẹli isale.
3. Àwọ̀n ìgò kékeré
Àwọn ẹja ìbílẹ̀ sábà máa ń wà ní etíkun tàbí nínú omi tí kò jinlẹ̀. Àwọn ẹja máa ń wà nínú àwọ̀n, ó sinmi lórí bí àwọ̀n náà ṣe tóbi tó. Àwọn apẹja máa ń yan ìwọ̀n àwọ̀n náà láti fojú sí àwọn ẹja pàtó kan, bíi ẹja ìgbẹ́, ẹja mackerel, tàbí ẹja pelagic kékeré. Tí wọn kò bá tọ́jú wọn dáadáa, àwọn ẹja ìgbẹ́ lè mú àwọn ọmọdé tàbí àwọn ẹranko tí kì í ṣe àwọn ẹranko. Síbẹ̀síbẹ̀, ní ìwọ̀n kékeré àti pẹ̀lú ìwọ̀n tó tọ́, ipa náà lè rọrùn láti ṣàkóso.
4. Ọ̀kọ̀, ọfà ẹja, àti àwọn ìkọ́
Ní àwọn agbègbè kan, a máa ń lo ọ̀kọ̀ tàbí ọfà ìpẹja ní àwọn omi tí kò jinlẹ̀, pàápàá jùlọ ní àkókò tí omi bá ti lọ sílẹ̀ tàbí ní àwọn odò. Àwọn ìkọ́ tàbí ìkọ́ tún wọ́pọ̀ fún pípa ẹja kékeré, ede, tàbí dídín. Àwọn irinṣẹ́ wọ̀nyí gbára lé rírí àti ọgbọ́n, nítorí náà, àwọn ìkọ́ sábà máa ń ní ìwọ̀nba àti yíyàn.
5. Àwọ̀n tí a fi ṣe àwọ̀n
A máa ń ju àwọ̀n sínú àyíká, wọ́n á fi ibi kan sí i, wọ́n á sì máa mú ẹja nígbà tí wọ́n bá fà á sẹ́yìn. Ohun èlò yìí gbajúmọ̀ ní àwọn odò, àwọn odò tó wà ní etí odò, àti àwọn omi tó jìn. Ó lówó díẹ̀, ó sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún kíkọ́ ẹja. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀nà tí a fi ń ṣe é àti ipò tó wà ní ìsinsìnyí ló ń nípa lórí bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ dáadáa.
Àwọn ohun èlò ìpẹja òde òní
Agbára láti mú kí iṣẹ́ ẹja pọ̀ sí i, láti mú kí iṣẹ́ wọn gbòòrò sí i, àti láti mú kí iṣẹ́ wọn sunwọ̀n sí i. A sábà máa ń so àwọn ohun èlò ìgbàlódé pọ̀ mọ́ àwọn ọkọ̀ ojú omi oníná, àwọn ohun èlò ìtútù, àti àwọn ohun èlò ìtọ́sọ́nà láti lè mú kí iṣẹ́ ẹja náà gùn sí i.
1. Àpò ìpamọ́
Wọ́n máa ń lo àpò ẹja láti mú àwọn ẹja bíi sardines, lemuru, àti tuna. A máa ń yí àwọ̀n náà ká, a sì máa ń fà á ní ìsàlẹ̀ bí “ìlà àpò” láti fi dẹkùn mú ẹja náà. Àwọn àǹfààní rẹ̀ ni pé wọ́n máa ń tà á dáadáa, wọ́n sì máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Ìpèníjà náà ni pé tí wọn kò bá ṣe iṣẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí ìlànà, ó lè mú kí ẹja náà máa rọ̀, ó sì lè mú kí wọ́n máa pa ẹja tí kò tó nǹkan.
2. Àwọ̀n ìfà tàbí ìfà (àríyànjiyàn)
Àwọn ọkọ̀ ojú omi jẹ́ àwọ̀n tí àwọn ọkọ̀ ojú omi lè fà, èyí tí a lè fà ní ìsàlẹ̀ tàbí nínú ọ̀wọ́n omi. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè, títí kan Indonesia, àwọn irú àwọn ọkọ̀ kan ni a dínà tàbí tí a fòfin dè ní àwọn agbègbè kan nítorí agbára wọn láti ba àwọn ibùgbé ìsàlẹ̀ jẹ́, láti mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun alààyè tí kì í ṣe àfojúsùn (bycatch), àti láti ba àwọn àyíká jẹ́. Láìka ìṣelọ́pọ́ wọn sí, àwọn ọkọ̀ ojú omi nílò àbójútó líle, ìlànà, àti ìdàgbàsókè àwọn ọ̀nà míràn tí ó dára sí àyíká.
3. Ìlà gígùn òde òní
Ìlà gígùn jẹ́ ìlà gígùn pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀ka tí ó ní ìkọ́, tí a lò láti mú ẹja tuna, marlin, tàbí àwọn ẹja ìsàlẹ̀ kan. Àwọn irú ìlà gígùn òde òní ní àwọn ohun èlò ìfófó, ìwọ̀n, àti àmì GPS. Àwọn àǹfààní wọn pẹ̀lú lílọ sí ibi tí ó gbòòrò àti sísójú àwọn ẹranko tí ó níye lórí. Síbẹ̀síbẹ̀, ewu ìpakúpa wà, bí ìjapá, ẹyẹ omi, àti yanyan, nítorí náà àwọn àṣà òde òní ń gbani níyànjú láti lo àwọn ìkọ́ yíká, àwọn ohun èlò ìdènà ẹyẹ, àti àwọn ọ̀nà ìpẹja tí ó dín ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹranko ìgbẹ́ tí a dáàbò bò kù.
4. Àwọn ohun èlò ìmọ́-ẹ̀rọ: sonar, ohun èlò ìwárí ẹja, àti GPS
Àwọn ohun èlò ìpẹja òde òní ti mú kí ìpẹja náà túbọ̀ gbéṣẹ́ sí i. Àwọn ohun èlò ìwádìí ẹja àti sonar ń ran lọ́wọ́ láti ṣàwárí àwọn ibi tí ẹja àti àwọn ohun èlò ìsàlẹ̀ òkun wà, nígbà tí GPS ń mú kí ìlọ kiri àti ríran nǹkan rọrùn. Pẹ̀lú ìbánisọ̀rọ̀ rédíò àti àsọtẹ́lẹ̀ ojú ọjọ́, ààbò ní òkun tún ti dára sí i. Síbẹ̀síbẹ̀, ìmọ̀ ẹ̀rọ yìí lè mú kí ìfúnpá pọ̀ sí i lórí àwọn ẹja tí kò bá ní àwọn ìdíwọ́ ẹja àti ìṣàkóso ìpín.
5. Àwọn ẹ̀rọ ìṣàkójọ ẹja òde òní (FAD)
Àwọn ẹ̀rọ ìdàpọ̀ ẹja (FADs) jẹ́ àwọn ẹ̀rọ tàbí ìdákọ̀ró tí ó ń fa ẹja láti kóra jọ. Àwọn FAD òde òní lè ní àwọn ohun èlò ìfàmọ́ra tó lágbára, àwọn ohun èlò ìfàmọ́ra, àti àwọn àmì ẹ̀rọ itanna. Àwọn FAD ń ran àwọn apẹja lọ́wọ́ láti fi àkókò pamọ́ fún wíwá ẹja, pàápàá jùlọ ẹja tuna àti àwọn ẹja onípele mìíràn. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, gbígbé FADs sí ipò tí ó pọ̀ jù lè yí àwọn ìṣíkiri ẹja padà, mú kí àwọn ọmọdé máa mú ẹja pọ̀ sí i, kí ó sì fa ìjà láàárín àwọn apẹja tí a kò bá ṣàkóso wọn dáadáa.
Ifiwera ti igbalode ati ti aṣa
Àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì láàárín àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ àti ti òde òní wà ní ìwọ̀n, iye owó, àti ipa wọn. Àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ sábà máa ń dín owó wọn kù, wọ́n máa ń mú èso wọn kéré, ṣùgbọ́n wọ́n lè yan èyí tó dára jù, wọ́n sì lè jẹ́ ọ̀rẹ́ sí àyíká. Àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ lè mú àwọn ohun èlò ìpakúpa ńláńlá jáde, ṣùgbọ́n wọ́n nílò owó gọbọi àti owó epo, ó sì lè mú kí ẹja pípa pọ̀ sí i bí a kò bá ṣàkóso rẹ̀. Nítorí náà, ohun tó ṣe pàtàkì jùlọ kì í ṣe òde òní tàbí ti ìbílẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó jẹ́ “olùṣe” àti pé ó bá àwọn ìlànà mu.
Pataki ti awọn ohun elo ipeja ti ko ni ayika
Lilo awọn ohun elo ipeja yẹ ki o ṣe pataki fun iduroṣinṣin. Awọn ilana pẹlu: ṣiṣe yiyan nipa iwọn ati iru ẹja, dinku jijẹ ẹja nipasẹ okun, yago fun ibajẹ si awọn ibugbe inu okun, ati faramọ awọn akoko ati awọn agbegbe ipeja. Awọn ijọba ati awọn agbegbe ipeja le ṣe ipa nipasẹ ẹkọ, abojuto, imuse awọn iwọn apapo ti o yẹ, idilọwọ awọn ohun elo iparun, ati lilo imọ-ẹrọ lati ṣe atilẹyin fun ijabọ ati wiwa awọn ẹja.
Penutup
Àwọn ohun èlò ìpẹja àtijọ́ àti òde òní ló ń kó ipa pàtàkì nínú ìgbésí ayé àwọn apẹja àti nínú ààbò oúnjẹ. Àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ ń fi ọgbọ́n àdúgbò hàn, ó sì sábà máa ń jẹ́ àṣàyàn, nígbà tí àwọn ohun èlò ìbílẹ̀ ń fúnni ní iṣẹ́ tó dára àti iṣẹ́ àṣekára. Ìpèníjà pàtàkì ni wíwọ̀n àìní ọrọ̀ ajé pẹ̀lú ìdúróṣinṣin àwọn ohun èlò ìpẹja. Pẹ̀lú ìṣàkóso tó dára, ìfìdí múlẹ̀ ìlànà, àti ìmọ̀ gbogbogbò, àwọn iṣẹ́ ìpẹja lè jẹ́ èyí tó lè dúró kí àwọn ìran tó ń bọ̀ lè máa gbádùn àwọn ohun èlò omi ní Indonesia.
