Mimọ Awọn aami aisan ti Hypothyroidism ninu Awọn aja
Àìsàn àìlera nínú àwọn ajá jẹ́ àrùn homonu tó wọ́pọ̀, pàápàá jùlọ láàárín àwọn ajá àgbàlagbà sí àwọn ajá àárín. Àìsàn yìí máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí sẹ́ẹ̀lì thyroid kò bá mú àwọn homonu thyroid tó tó jáde (ní pàtàkì T4 àti T3). Àwọn homonu thyroid ń kó ipa pàtàkì nínú ṣíṣàkóso ìṣiṣẹ́ ara, ìlera awọ ara, iṣẹ́ ọkàn, àti ìdúróṣinṣin ìwà. Nítorí náà, nígbà tí ìwọ̀n homonu thyroid bá lọ sílẹ̀, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ètò ara ni a lè ní ipa lórí—bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àmì àrùn sábà máa ń fara hàn díẹ̀díẹ̀ tí wọ́n sì dàbí èyí tí kò ṣe pàtó. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò àwọn àmì àìsàn hypothyroidism nínú àwọn ajá tí ó ṣe pàtàkì fún àwọn onílé láti mọ̀ kí ìtọ́jú lè yára kí ó sì yẹ.
Kini Hypothyroidism ati Kini idi ti o fi n ṣẹlẹ?
Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, hypothyroidism àkọ́kọ́ máa ń wáyé nítorí ìbàjẹ́ sí àsopọ inú thyroid nítorí ìlànà autoimmune (thyroiditis) tàbí nítorí ìfàsẹ́yìn/àìlera ti thyroid gland. Èyí máa ń yọrí sí ìdínkù nínú ìṣẹ̀dá homonu. Hypothyroidism kejì (tí kò wọ́pọ̀) tún máa ń wáyé, èyí tó wá láti inú ìṣòro pẹ̀lú pituitary gland, èyí tó ń dí thyroid lọ́wọ́ láti gba ìfúnni TSH tó tó.
Àìsàn àìlera jẹjẹrẹ máa ń kan àwọn ajá láàárín ọmọ ọdún mẹ́rin sí mẹ́wàá, a sì ròyìn pé àwọn irú ajá kan máa ń ní ìṣòro sí i, bíi Golden Retrievers, Labrador Retrievers, Doberman Pinschers, Cocker Spaniels, Dachshunds, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú ajá ńlá mìíràn. Síbẹ̀síbẹ̀, àrùn àìlera le wáyé nínú irú ajá èyíkéyìí, títí kan irú ajá onírúurú.
Kí ló dé tí àwọn àmì àrùn fi máa ń pàdánù?
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn onílé máa ń ṣe àṣìṣe àwọn ìyípadà nínú àwọn ajá wọn fún ọjọ́ ogbó: ọ̀lẹ, ìwúwo ara, tàbí aṣọ tín-ín-rín. Síbẹ̀síbẹ̀, hypothyroidism máa ń dàgbàsókè díẹ̀díẹ̀, kò sì sábà máa ń fa àwọn àmì àrùn tó hàn gbangba. Ìdí nìyí tí mímọ àwọn àpẹẹrẹ àmì àrùn fi ṣe pàtàkì—pàápàá jùlọ tí àwọn ìyípadà bá ṣẹlẹ̀ láìsí ìdí tó ṣe kedere (fún àpẹẹrẹ, oúnjẹ tí kò yí padà àti ìpele ìṣiṣẹ́ ṣùgbọ́n ìwúwo ara).
Awọn aami aisan akọkọ ti Hypothyroidism ninu awọn aja
Àwọn àmì àrùn tó sábà máa ń ṣẹlẹ̀ síni lára nìyí, pẹ̀lú àlàyé kúkúrú kan.
1) Àìlera, àárẹ̀, àti ìfaradà iṣẹ́-ṣíṣe tí ó dínkù
Àwọn ajá tí wọ́n ní hypothyroidism sábà máa ń dà bí ẹni pé wọn kò ní agbára púpọ̀. Wọ́n lè má ní ìtara láti ṣeré tàbí rìn, wọ́n lè sùn jù, tàbí kí wọ́n máa mí ìmí nígbàkúgbà tí wọ́n bá ń ṣeré. Nítorí pé àwọn homonu thyroid ní ipa lórí ìṣiṣẹ́ ara, ìdínkù yìí máa ń mú kí ara “sáré díẹ̀díẹ̀.” Àwọn onílé máa ń pè é ní “ajá tí ó ń ṣe ọ̀lẹ” tàbí “kò ń ṣe dáadáa bí ó ti ṣe rí.”
2) Àfikún ìwọ̀n láìsí pé ó ń mú kí ìwọ̀n ìpín pọ̀ sí i
Ọ̀kan lára àwọn àmì tó gbajúmọ̀ nípa hypothyroidism ni pé ó máa ń pọ̀ sí i bó tilẹ̀ jẹ́ pé oúnjẹ àti oúnjẹ díẹ̀ ló ń jẹ. Èyí máa ń ṣẹlẹ̀ nítorí pé ìṣiṣẹ́ ara máa ń dínkù, èyí sì máa ń mú kí àwọn kalori tí wọ́n sábà máa ń jó máa ń wà ní ìpamọ́ bí ọ̀rá. Nínú àwọn ajá kan, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ máa ń wà déédéé tàbí ó máa ń dínkù díẹ̀, ṣùgbọ́n ìwọ̀n ara ń pọ̀ sí i.
3) Awọn iṣoro awọ ara ati awọ ara (awọn aami aisan ti o wọpọ pupọ)
Àìlera awọ ara jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àmì pàtàkì jùlọ ti hypothyroidism. Àwọn àpẹẹrẹ tí ó wọ́pọ̀ ní:
– Ìpadánù irun/irun oníwọ̀n-ara: ìpadánù irun ní ẹ̀gbẹ́ méjèèjì ara ní ọ̀nà tí ó wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì.
– Ìrẹrun ìrù tí ó fẹ́rẹ̀ (“ìrù eku”): ìrù náà máa ń pàdánù irun rẹ̀, ó sì máa ń dà bí ìrù eku.
– Irun onírun tó rọ̀, tó gbẹ, tó sì rọrùn láti fọ́: ìrísí irun onírun náà máa ń yípadà, kò sì ní dán bíi ti tẹ́lẹ̀.
– Ìdàgbàsókè irun díẹ̀díẹ̀: lẹ́yìn ìfá irun tàbí ìfọ́ irun, irun máa ń pẹ́ kí ó tó dàgbà.
– Awọ ara máa dúdú (hyperpigmentation) ó sì máa ń nípọn ní àwọn agbègbè kan.
– Awọ ara ti o ni irun (dandruff) tabi irisi epo ninu awọn aja kan.
Àìsàn awọ ara yìí lè burú sí i tí àkóràn kejì bá wáyé. Nítorí pé ààbò awọ ara ti dínkù, àwọn ajá hypothyroid máa ń ní àkóràn bakitéríà tàbí olu.
4) Àkóràn awọ ara àti etí tó ń ṣẹlẹ̀ lójoojúmọ́
Tí ajá rẹ bá máa ń ní àrùn pyoderma (àrùn bakitéríà), ìfúnpọ̀ ara tó ń tún ara ṣe, tàbí àrùn otitis tó ń tún ara ṣe (àrùn etí), àìsàn hypothyroidism jẹ́ ohun tó yẹ kí a fura sí—pàápàá jùlọ tí irun bá ń bàjẹ́ àti ìwúwo ara. Àrùn tó ń tún ara ṣe máa ń wáyé nítorí pé ara awọ ara kò dára, àti pé ètò ààbò ara àwọn ẹ̀yà ara kò ṣiṣẹ́ dáadáa.
5) Àìfaradà sí òtútù
Àwọn ajá tí wọ́n ní àìsàn hypothyroidism sábà máa ń wá ibi gbígbóná, wọ́n máa ń gbọ̀n ní irọ̀rùn, tàbí kí wọ́n máa fara hàn bí ẹni tí kò ní ìtẹ́lọ́rùn ní ojú ọjọ́ òtútù tàbí afẹ́fẹ́ afẹ́fẹ́. Àwọn homonu thyroid máa ń ran ara lọ́wọ́ láti ṣàkóso ìgbóná ara, nítorí náà nígbà tí wọ́n bá lọ sílẹ̀, ìfaradà òtútù máa ń dínkù.
6) Àwọn àyípadà díẹ̀díẹ̀ nínú ìwà tàbí ipò ọpọlọ
Àwọn ajá kan máa ń ní ìyípadà nínú ìwà wọn, bíi jíjẹ́ ẹni tí ó ní “ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn,” tí kò fi bẹ́ẹ̀ dáhùn padà, tàbí tí ó ń farahàn bí ẹni tí ó lọ́ra ní ọpọlọ. Àwọn mìíràn máa ń ní àníyàn púpọ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí kì í ṣe pàtó nígbà gbogbo. Nígbà míìrán, àwọn onílé máa ń kíyèsí pé àwọn ajá wọn jẹ́jẹ́ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ.
7) Ìlọsókè ọkàn àti ìdínkù nínú iṣẹ́ ọkàn (ní àwọn ìgbà míì)
Àwọn homonu thyroid máa ń ní ipa lórí iṣẹ́ ọkàn. Pẹ̀lú hypothyroidism, àwọn ajá kan lè ní ìlù ọkàn díẹ̀díẹ̀ (bradycardia) àti agbára wọn dínkù. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe gbogbo ìgbà ló máa ń hàn sí ẹni tó ni wọ́n, àwọn oníṣègùn ẹranko lè rí àwọn àmì wọ̀nyí nígbà tí wọ́n bá ń ṣe àyẹ̀wò ara wọn.
8) Àwọn ìṣòro ìbímọ
Nínú àwọn ajá obìnrin, hypothyroidism lè ní í ṣe pẹ̀lú ìdààmú ìyípo estrus, àkókò anestrus gígùn, tàbí ìdínkù ìbímọ. Nínú àwọn ajá ọkùnrin, ìdínkù libido àti dídára àtọ̀ lè wáyé. Àwọn àmì ìbímọ wọ̀nyí ni a sábà máa ń ṣe àyẹ̀wò pẹ̀lú àwọn nǹkan mìíràn àti àwọn àyẹ̀wò yàrá.
9) Àìsàn ọpọlọ àti ìṣòro iṣan ara (kì í sábà wọ́pọ̀, ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe)
Ní àwọn ìgbà míì, hypothyroidism lè ní ipa lórí ètò iṣan ara, bíi àìlera ẹsẹ̀, ìdínkù nínú ìṣiṣẹ́ ara, tàbí ìyípadà àwọn àmì àrùn. Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe àwọn àmì àrùn tó wọ́pọ̀ jùlọ, ṣùgbọ́n ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ nítorí wọ́n lè ṣìnà, wọ́n sì lè jẹ́ àṣìṣe fún àwọn ìṣòro iṣan ara tàbí ti iṣan ara.
10) Ojú náà máa ń “wú” tàbí kí ìrísí rẹ̀ yípadà.
Àwọn ajá kan máa ń ní àrùn myxedema, èyí tí í ṣe àkójọpọ̀ ohun kan lábẹ́ awọ ara tó ń mú kí ojú náà nípọn tàbí kí ó “wú,” pàápàá jùlọ ní àyíká orí àti ojú. Ojú náà lè dàbí “ìbànújẹ́” tàbí kí ó wúwo. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò rí i nínú gbogbo ajá, èyí jẹ́ àmì tó wọ́pọ̀ nígbà míì.
Àwọn Àmì Àrùn Tí Ó Ń Jàra Sí Ọ̀ràn ...
O ṣe pataki lati mọ pe awọn aami aisan ti hypothyroidism jẹ iru si ọpọlọpọ awọn ipo miiran, gẹgẹbi:
- isanraju nitori awọn kalori pupọ ati aini adaṣe,
- awọn aleji awọ ara (atopy tabi awọn aleji ounjẹ),
– Àrùn Cushing (hyperadrenocorticism),
- awọn akoran awọ ara ti o gbooro,
– ọjọ́ ogbó déédé,
– àwọn àrùn míràn tí ó lè fa ìṣẹ̀dá ara.
Nítorí náà, àyẹ̀wò tí a gbé karí àwọn àmì àrùn ìṣègùn nìkan kò tó. Àwọn àyẹ̀wò yàrá ṣì pọndandan fún ìfìdí múlẹ̀.
Ìgbà wo ló yẹ kí o mú ajá rẹ lọ sí ọ̀dọ̀ ẹranko?
Ronu lati kan si oniwosan ẹranko ti aja rẹ ba ni apapo awọn aami aisan wọnyi laarin ọpọlọpọ ọsẹ si oṣu:
– ilosoke ninu iwuwo laisi idi ti o han gbangba,
- ailera pipẹ,
– irun dídín tí ó dọ́gba, “ìrù eku”, tàbí irun dídín gan-an,
– àkóràn awọ ara/etí tó ń tún padà wá,
– mi ò lè fara da òtútù.
Oníṣègùn ẹranko rẹ sábà máa ń ṣe àyẹ̀wò ara kíkún, lẹ́yìn náà ó máa dámọ̀ràn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀. Àwọn àyẹ̀wò wọ̀nyí lè ní T4 gbogbo, T4 ọ̀fẹ́ (fún àpẹẹrẹ, lílo ìwọ́ntúnwọ̀nsì dialysis), TSH, àti àwọn ìlànà mìíràn bíi cholesterol. Ó ṣe pàtàkì láti rántí pé àwọn àrùn tí kì í ṣe thyroid kan lè dín ipele T4 (àrùn euthyroid syndrome) kù, nítorí náà, ó yẹ kí a túmọ̀ àwọn àbájáde àyẹ̀wò pẹ̀lú ìṣọ́ra.
Penutup
Àìsàn àìlera nínú ajá jẹ́ àìsàn onígbà pípẹ́ tí a lè tọ́jú dáadáa tí a bá ṣàyẹ̀wò rẹ̀. Kókó pàtàkì ni láti mọ àwọn àmì àrùn náà ní ìbẹ̀rẹ̀—ní pàtàkì àwọn ìyípadà nínú agbára, ìwúwo tí a kò ṣàlàyé, àti àwọn ìṣòro awọ ara àti awọ ara tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ara. Nítorí pé àwọn àmì náà sábà máa ń fara hàn tí wọ́n sì máa ń dàgbàsókè díẹ̀díẹ̀, àwọn onílé ní láti kíyèsára fún àwọn ìyípadà tí ó ń ṣẹlẹ̀ nígbà gbogbo. Tí o bá fura sí àìsàn àìlera àìlera, ó dára jù láti jẹ́ kí dókítà ẹranko ṣe àyẹ̀wò ajá rẹ láti fìdí àyẹ̀wò náà múlẹ̀ kí ó sì ṣe ètò ìtọ́jú tí ó yẹ. Pẹ̀lú ìtọ́jú tó tọ́, ọ̀pọ̀ àwọn ajá àìlera àìlera lè padà sí jíjẹ́ alágbára, ìtura, àti gbígbádùn ìgbésí ayé tó dára.
