Àwọn Ọ̀nà Ìtọ́jú fún Malocclusion
Àìsàn ìgbẹ́ ni àìsàn tí eyín òkè àti ìsàlẹ̀ kò bá pàdé dáadáa nígbà tí ẹnu bá dí. Nínú iṣẹ́ ehín, àìlera ìgbẹ́ kì í ṣe ọ̀ràn ẹwà lásán; ó tún lè ní ipa lórí jíjẹun, ọ̀rọ̀ sísọ, ìmọ́tótó ẹnu, àti ìlera temporomandibular joint (TMJ). Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń mọ̀ nípa àìlera ìgbẹ́ nígbà tí eyín wọn bá kún, tí wọ́n yọ jáde, tàbí tí àgbọ̀n wọn kò bá dùn mọ́. Síbẹ̀síbẹ̀, àìlera ìgbẹ́ lè wà láti kékeré sí líle, ìtọ́jú sì sinmi lórí ohun tó fà á, ọjọ́ orí aláìsàn, ipò àwọn àsopọ̀ ara tó ń gbé e ró, àti ibi tí wọ́n fẹ́ lọ ṣe ìtọ́jú náà.
Ni gbogbogbo, awọn okunfa ti malocclusion yatọ, lati awọn okunfa jiini (apẹrẹ agba ati iwọn eyin), awọn iwa buburu (fifa ọwọ mu, titẹ ahọn, mimi ẹnu), pipadanu eyin ni kutukutu, caries ti a ko tọju, ati ipalara. Nitori pe awọn okunfa jẹ pupọ, ko si ọna itọju kan ṣoṣo. Awọn ọna itọju malocclusion oriṣiriṣi ti a lo ni isalẹ wa, pẹlu awọn ilana ati awọn ero wọn.
1. Àyẹ̀wò àti Àyẹ̀wò gẹ́gẹ́ bí Ìpìlẹ̀ fún Ìtọ́jú
Kí a tó pinnu ọ̀nà ìtọ́jú kan, dókítà eyín tàbí dókítà orthodontist yóò ṣe àyẹ̀wò kíkún. Àyẹ̀wò náà sábà máa ń ní àyẹ̀wò ìṣègùn (ipò eyín, ìbáṣepọ̀ àgbọ̀n, àpẹẹrẹ ojú), àwòrán x-ray (panoramic àti cephalometric), àwọn fọ́tò inú ẹnu àti ẹnu mìíràn, àti àwọn àpẹẹrẹ eyín tàbí àwọn ìwòran oní-nọ́ńbà (oníwòran inú ẹnu). Láti inú èyí, a pín malocclusion sí ìsọ̀rí, fún àpẹẹrẹ, ní ìbámu pẹ̀lú ìpínsípò Angle (Class I, II, III), ìwọ̀n ìdìpọ̀, wíwà ìgbẹ́ crossbute, ìjẹ tí ó ṣí sílẹ̀, tàbí ìjẹ tí ó jinlẹ̀.
Àyẹ̀wò tó péye ṣe pàtàkì nítorí pé àwọn aláìsàn méjì tí wọ́n ní “eyín tó ń yọ jáde” lè nílò ìtọ́jú tó yàtọ̀ síra. Àwọn kan lè jẹ́ àtúnṣe pẹ̀lú àmùrè, àwọn mìíràn lè nílò yíyọ kúrò, àwọn mìíràn sì lè nílò àtúnṣe ipò àgbọ̀n nípasẹ̀ iṣẹ́-abẹ.
2. Ìtọ́jú Ìdènà àti Ìtọ́jú Ìdènà fún Àwọn Ọmọdé
Nínú àwọn ọmọdé, a lè dènà tàbí dín àwọn àìsàn tí kò ní ìlera kù nípa lílo àwọn ìtọ́jú ìdènà àti ìdènà. Ète rẹ̀ ni láti darí ìdàgbàsókè àgbọ̀n àti láti dènà àwọn ìṣòro láti má ṣe le koko jù.
Diẹ ninu awọn ọna ti o wọpọ pẹlu:
– Ṣíṣàkóso àwọn ìwà búburú: dídúró fífọ àtàǹpàkò, lílo ohun tí a fi ń pa mọ́ra fún ìgbà pípẹ́, tàbí fífọ ahọ́n. Nígbà míìrán, a nílò àwọn irinṣẹ́ bíi àwọn ohun tí ń ba ìwà jẹ́.
– Olùtọ́jú ààyè: Tí eyín ọmọ bá sọnù ní àkókò tí kò tó, ààyè náà lè dínkù kí eyín tí ó wà títí lè dàgbàsókè dáadáa. Àwọn olùtọ́jú ààyè ń ran lọ́wọ́ láti tọ́jú ààyè fún eyín tí ó wà títí.
– Ìfẹ̀sí àgbọ̀n: ní àwọn ọ̀ràn tí ó ní àgbọ̀n òkè tóóró (tí ó sábà máa ń fa ìbújá), dókítà lè lo ẹ̀rọ ìfẹ̀sí láti mú kí àgbọ̀n náà fẹ̀ díẹ̀díẹ̀.
Ìtọ́jú ní ìbẹ̀rẹ̀ sábà máa ń mú àbájáde rere wá nítorí pé egungun ṣì ń dàgbà, ó sì rọrùn láti tọ́sọ́nà ju ti àwọn àgbàlagbà lọ.
3. Àwọn Ohun Èlò Tí A Lè Yọ Kúrò
Àwọn ohun èlò ìyọkúrò jẹ́ àwọn ohun èlò ìyọkúrò tí aláìsàn lè yọ kúrò kí ó sì tún lò. Àpẹẹrẹ ni àwọn àwo ìyọkúrò tí ó rọrùn, àwọn ohun èlò ìfẹ̀sí kan, àti àwọn irú àwọn ohun èlò ìdúró tí ń ṣiṣẹ́. Àwọn àǹfààní àwọn ohun èlò ìyọkúrò ni ìrọ̀rùn ìwẹ̀nùmọ́ àti ìtùnú ní àwọn ipò kan. Síbẹ̀síbẹ̀, ìṣeéṣe wọn sinmi lórí bí aláìsàn ṣe tẹ̀lé ìlànà lílo ohun èlò náà tí a dámọ̀ràn.
Àwọn ohun èlò tí a lè yọ kúrò sábà máa ń dára fún àwọn ọ̀ràn kékeré tàbí díẹ̀, pàápàá jùlọ fún àwọn ọmọdé àti àwọn ọ̀dọ́langba, fún àpẹẹrẹ, láti ṣe àtúnṣe àwọn ọfà tóóró tàbí ìṣípo eyín tí ó dínkù. Fún àwọn ìṣòro tí ó díjú, àwọn ohun èlò tí a ti fi sí ipò gíga sábà máa ń múná dóko jù.
4. Àwọn ìdènà (Ohun èlò ìtọ́jú ara tí a fi sí ipò àkọ́kọ́)
Àwọn ìdènà, tàbí àwọn ìdènà eyín, ni ọ̀nà tí a mọ̀ jùlọ fún títọ́ eyín àti títúnṣe àwọn ìdènà eyín ṣe. Àwọn ìdènà ń ṣiṣẹ́ nípa lílo agbára ìṣàkóso nípasẹ̀ àwọn ìdènà eyín, àwọn ìdènà eyín, àti àwọn ohun èlò bíi elastic bands. Àwọn ìdènà le yanjú onírúurú ìṣòro, bí eyín tí ó kún fún ìfọ́, àwọn àlàfo, yíyípo eyín, ìdènà eyín, àti ìdènà eyín jíjìn, àti títúnṣe àwọn ìbáṣepọ̀ àgbọ̀n kan (pàápàá jùlọ àwọn tí ó jẹ́ eyín, tí kìí ṣe egungun pátápátá).
Awọn oriṣi awọn àmúró ti o wọpọ:
– Àwọn ohun èlò ìdènà irin tí a sábà máa ń lò: lágbára, ó gbéṣẹ́, ó sì rọrùn láti lò.
– Àwọn ohun ìdènà seramiki: àwọ̀ náà jọ eyín dáadáa, nítorí náà wọ́n máa ń rí bí eyín tó dára jù, àmọ́ ó lè jẹ́ aláìlera, ó sì lè nílò ìtọ́jú tó gún régé.
– Àwọn àmúró tí ó ń so ara wọn pọ̀: lílo ẹ̀rọ ìdènà pàtàkì kan, ní àwọn ìgbà míì, ó lè dín ìforígbárí kù kí ó sì mú kí ìdarí rọrùn, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àbájáde ìkẹyìn ṣì sinmi lórí ètò ìtọ́jú náà.
Gígùn ìtọ́jú àmúró yàtọ̀ síra, ní gbogbogbòò ọdún 1-3 sinmi lórí bí ó ṣe díjú tó. Lẹ́yìn tí a bá ti yọ àmúró náà kúrò, àwọn aláìsàn gbọ́dọ̀ wọ àmúró láti mú kí àbájáde náà dúró ṣinṣin.
5. Àwọn Olùtúnṣe Parẹ́
Àwọn ohun èlò tí ó mọ́ kedere jẹ́ àwọn ohun èlò tí a fi ń gbé eyín díẹ̀díẹ̀. Ọ̀nà yìí gbajúmọ̀ nítorí pé kò ṣe kedere, a sì lè yọ ọ́ kúrò nígbà tí a bá ń jẹun tàbí tí a bá ń fọ eyín.
Awọn anfani ti awọn aligners:
- Ẹwà ati itunu fun ọpọlọpọ awọn alaisan
– Ó rọrùn láti mọtoto ẹnu
– Nigbagbogbo ibajẹ si àsopọ rirọ dinku
Awọn idiwọn ti awọn aligners:
– O da lori ibamu pupọ (a gbọdọ wọ wọn fun wakati 20-22 ni ọjọ kan)
– Kìí ṣe gbogbo àwọn ọ̀ràn tó díjú ló yẹ, pàápàá jùlọ àwọn tó nílò ìdarí gbòǹgbò tó ṣòro tàbí àtúnṣe sí ìjẹni tó le koko.
– Awọn owo sisan maa n ga julọ nigbagbogbo
Àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara lè ṣiṣẹ́ dáadáa fún àwọn ọ̀ràn díẹ̀ sí ìwọ̀nba, àti ní àwọn ọ̀ràn dídíjú kan, a lè lò wọ́n pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara àti àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara mìíràn, gẹ́gẹ́ bí dókítà ṣe ṣe àyẹ̀wò rẹ̀.
6. Yíyọ Ehin kúrò gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú Ètò Ẹsẹ̀
Ní àwọn ọ̀ràn tí ó bá ń fa ìwọ́pọ̀ tàbí tí ó yọ jáde (eyín iwájú púpọ̀) tí kò sì ní ààyè tó láti fi ṣe àkójọpọ̀, dókítà eyín lè dámọ̀ràn pé kí a yọ àwọn eyín kan (tí ó sábà máa ń jẹ́ premolars) láti ṣẹ̀dá ààyè fún títẹ̀lé ara àti ìrísí ojú tí ó bá ara mu. Ìpinnu láti yọ eyín náà kì í ṣe ohun tí a ṣe ní ìrọ̀rùn; dókítà eyín náà ń ronú nípa ẹwà ojú, iṣẹ́ ìjẹ, ìlera periodontal, àti ìdúróṣinṣin fún ìgbà pípẹ́.
Ni idakeji, ni awọn igba miiran, a le nilo aaye nipasẹ imugboroosi tabi awọn ilana miiran, dipo yiyọkuro. Nitorinaa, awọn eto itọju gbọdọ jẹ ti ara ẹni.
7. Ìtọ́jú Ẹsẹ̀ Ẹsẹ̀ (Àwọn Ohun Èlò Iṣẹ́)
Ní àkókò ìdàgbàsókè, àwọn ìṣòro tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àìdọ́gba àgbọ̀n (fún àpẹẹrẹ, àgbọ̀n ìsàlẹ̀ tí ó ní ìsàlẹ̀ púpọ̀ ní Class II) ni a lè ṣe àtúnṣe pẹ̀lú àwọn ohun èlò tí ó ṣiṣẹ́ dáadáa. Àwọn ohun èlò wọ̀nyí ń gbìyànjú láti yí ìdàgbàsókè àgbọ̀n padà, kìí ṣe láti gbé eyín lásán.
Àwọn àpẹẹrẹ àwọn ìlànà:
– Titari ẹrẹkẹ isalẹ siwaju ni awọn igba diẹ
– Ṣíṣe ìtọ́sọ́nà ìdàgbàsókè ti àgbọ̀n òkè tàbí ṣíṣàkóso àwọn ìwà ẹnu
Àṣeyọrí rẹ̀ sinmi lórí àkókò lílò (ìdàgbàsókè), ìfaramọ́, àti bí ìṣòro egungun ṣe le tó.
8. Iṣẹ́-abẹ Ẹsẹ̀ fún Àìlera Egungun Púpọ̀
Tí ìṣòro àkọ́kọ́ bá jẹ́ ipò àgbọ̀n tàbí ìtóbi (egungun) pàtàkì—fún àpẹẹrẹ, àgbọ̀n ìsàlẹ̀ tó yọ jáde (Ẹ̀ka Kẹta tó le koko), àìdọ́gba ojú, tàbí ìbújẹ egungun—ìtọ́jú tó dára jùlọ lè ní iṣẹ́ abẹ orthognathic. A sábà máa ń so ìlànà yìí pọ̀ mọ́ àwọn orthodontics ṣáájú àti lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ láti ṣe àtúnṣe eyín kí ó sì rí i dájú pé ó jẹ́ kí ó gún dáadáa.
Iṣẹ́ abẹ egungun kìí ṣe àṣàyàn àkọ́kọ́ fún gbogbo ènìyàn, ṣùgbọ́n ó lè mú kí iṣẹ́ jíjẹun sunwọ̀n síi, kí ó dúró dáadáa, kí ojú rẹ̀ lẹ́wà, àti kí ó tilẹ̀ mú kí èémí rẹ̀ dára síi nígbà míì. Ìlànà yìí nílò ètò ìṣọ́ra, àyẹ̀wò ìlera tó péye, àti ìfaramọ́ aláìsàn sí ètò ìtọ́jú náà.
9. Ìtọ́jú Àtìlẹ́yìn: Ìtọ́jú Pédíóntíìnì, Ìtúnṣe, àti Ìtọ́jú
Ìtọ́jú àìlókùnrùn sábà máa ń nílò ọ̀nà onímọ̀-ẹ̀rọ púpọ̀. Nínú àwọn aláìsàn àgbàlagbà, a gbọ́dọ̀ yanjú ìṣòro eyín (periodontal) láti rí i dájú pé ó ń gbé eyín ní ààbò. Àwọn ihò, ìkún tí kò dára, tàbí eyín tí ó sọnù lè nílò àtúnṣe. Ní àwọn ọ̀ràn kan, lẹ́yìn ìtọ́jú orthodontic, àtúnṣe (veneers, adé, ìsopọ̀) lè pọndandan láti ṣe àtúnṣe ìrísí eyín tàbí láti pa àwọn àlàfo kékeré.
Igbesẹ pataki kan naa ni idaduro eyin, eyi ti o tumọ si mimu eyin duro ni ipo ki wọn ma ba yipada lẹẹkansi. Awọn ohun ti o le dina le jẹ:
– Ohun ìpamọ́ tí a lè yọ kúrò (Hawley tàbí kí ó mọ́)
– Ohun ìpamọ́ tí a ti fi sí ipò (wáyà tín-ín-rín lẹ́yìn eyín iwájú)
Wíwọ ohun tí a fi ń tọ́jú aṣọ ìbora rẹ gẹ́gẹ́ bí a ṣe pàṣẹ jẹ́ pàtàkì láti máa rí àwọn àbájáde ìgbà pípẹ́.
Ipari
Àwọn ọ̀nà ìtọ́jú fún àìlera ara yàtọ̀ síra gidigidi, láti àwọn ọ̀nà ìdènà fún àwọn ọmọdé, àwọn ohun èlò tí a lè yọ kúrò, àwọn ohun èlò ìdènà, àwọn ohun èlò tí ó mọ́ kedere, àwọn ìyọkúrò tí a gbèrò, àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́, àti àdàpọ̀ àwọn iṣẹ́-abẹ orthodontics àti orthognathic fún àwọn ọ̀ràn egungun líle. Kò sí ọ̀nà kan ṣoṣo tí ó dára jùlọ fún gbogbo ènìyàn. Àṣàyàn ìtọ́jú tí ó dára jùlọ ni a pinnu nípa àyẹ̀wò pípéye, ọjọ́-orí àti ìpele ìdàgbàsókè, bí ó ṣe le tó, ìlera eyín àti eyín, àti àwọn ibi-afẹ́fẹ́ àti iṣẹ́-ṣíṣe aláìsàn.
Tí o bá fura pé eyín kan máa ń gbóná janjan—bíi eyín tó kún fún eyín, ìṣòro jíjẹun, ìrora àgbọ̀n nígbà gbogbo, tàbí ìjẹun tó ń ṣe é bíi pé kò dára—ọ̀nà tó dára jù ni láti lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà eyín tàbí dókítà tó ń ṣe àyẹ̀wò tó yẹ. Pẹ̀lú ìṣàyẹ̀wò tó yẹ, a lè ṣe ètò ìtọ́jú tó dájú tó sì gbéṣẹ́, èyí tó máa mú kí ẹ̀rín músẹ́ àti ìṣẹ́ ọwọ́ dára sí i.
