Bí a ṣe lè jẹ gímu tí a ń pè ní chewing gum láìléwu
Jíjẹ gọmu jẹ́ oúnjẹ kékeré kan tí a sábà máa ń gbà pé ó jẹ́ ohun tí a kò kà sí, síbẹ̀ jíjẹ gọmu jẹ́ ohun pàtàkì nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́: lẹ́yìn oúnjẹ, níbi iṣẹ́, nígbà tí a bá ń wakọ̀, àti láti dín ìbẹ̀rù kù. Ọ̀pọ̀ ènìyàn fẹ́ràn jíjẹ gọmu nítorí pé ó dùn, ó rọrùn, ó sì lè mú kí èémí tútù. Síbẹ̀síbẹ̀, gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ mìíràn, jíjẹ gọmu ṣì nílò láti jẹ láìléwu kí a lè jèrè àǹfààní rẹ̀ kí a sì dín ewu kù. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò bí a ṣe lè jẹ gọmu láìléwu, láti yíyan oúnjẹ tó tọ́, fífetí sí ìlera eyín àti ìlera oúnjẹ, sí mímọ ìgbà tí a gbọ́dọ̀ dín in kù tàbí yẹra fún un.
1. Mọ irú gomu tí ò ń jẹ.
Kì í ṣe gbogbo ìjẹun ni a dá dọ́gba. Ní gbogbogbòò, ìjẹun ni a máa ń pín sí ìjẹun onísùgà àti ìjẹun aláìlọ́ suga. Ìjẹun onísùgà máa ń lo sucrose tàbí omi súgà gẹ́gẹ́ bí ohun dídùn àkọ́kọ́ rẹ̀, nígbà tí ìjẹun aláìlọ́ suga sábà máa ń lo àwọn ohun dídùn tí kì í ṣe ìjẹun bíi xylitol, sorbitol, mannitol, tàbí aspartame.
Láti ojú ìwòye ààbò ehín, ìgò tí kò ní suga ni a sábà máa ń gbani nímọ̀ràn jù nítorí pé kò pèsè “oúnjẹ” fún àwọn bakitéríà tí ó ń fa àrùn caries. Ní gidi, ìgò tí ó ní xylitol ni a sábà máa ń gbàgbọ́ pé ó ń ran lọ́wọ́ láti dín ewu ihò ara kù, nítorí pé àwọn bakitéríà kan kò lè mú xylitol jáde ní ẹnu. Síbẹ̀síbẹ̀, “láìní suga” kò túmọ̀ sí lílo láìlópin, nítorí pé àwọn ohun dídùn ọtí kan (bíi sorbitol) lè fa ìdààmú oúnjẹ tí a bá jẹ ẹ́ ní àṣejù.
2. Fiyèsí àwọn àǹfààní rẹ̀, ṣùgbọ́n má ṣe lò ó jù.
Jíjẹ gọmu lè mú kí itọ́ jáde. Itọ́ ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn èròjà asíìdì kù ní ẹnu, láti fọ àwọn ìdọ̀tí oúnjẹ kúrò, àti láti jẹ́ kí ihò ẹnu jẹ́ ọ̀rinrin. Ìdí nìyí tí a fi máa ń gbani nímọ̀ràn láti jẹ gọmu lẹ́yìn oúnjẹ, pàápàá jùlọ tí o kò bá ní àkókò láti fọ eyín rẹ.
Sibẹsibẹ, lilo ailewu da lori iye ati igba ti a fi n jẹ ẹ́. Jíjẹ ẹ́mu leralera tabi fun igba pipẹ le mu awọn iṣan agbọ̀n ṣiṣẹ pupọ ati fa irora. Pẹlupẹlu, jijẹ ẹ́mu leralera le fa “ijẹun” tabi ifẹkufẹ fun nkan kan nigba miiran, eyiti o le ja si jijẹ ounjẹ miiran ti a ko gbero. Nitorinaa, lo ẹ́mu bi afikun si awọn iwa ilera, kii ṣe bi aropo fun mimọ eyin tabi ounjẹ.
3. Dín àkókò tí a fi ń jẹ oúnjẹ kù kí àgbọ̀n má baà di ẹrù.
Ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó rọrùn jùlọ láti jẹ gomu láìsí ewu ni láti dín àkókò tí a fi ń jẹ gọmu kù. Ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń jẹ gomu títí adùn rẹ̀ yóò fi tán pátápátá, kódà fún wákàtí kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ. Síbẹ̀síbẹ̀, jíjẹ gọmu jù lè fa ìnira lórí oríkèé temporomandibular (TMJ) kí ó sì fa ìrora àgbọ̀n, orí fífó, tàbí ìró títẹ̀ nígbà tí a bá ń ṣí ẹnu àwọn tí ara wọn kò balẹ̀.
Gẹ́gẹ́ bí ìlànà, jíjẹun fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá sí ogún lẹ́yìn tí a bá jẹun sábà máa ń mú kí itọ́ rọlẹ̀ kí ó sì mú kí ẹnu rọ̀. Tí o bá bẹ̀rẹ̀ sí í nímọ̀lára ìrora ní àgbọ̀n tàbí ní orí, ó jẹ́ àmì pé o ní láti dáwọ́ dúró tàbí kí o dín iye ìgbà tí o ń jẹ kù.
4. Yan gomu ti o le jẹ ti o ba eyin mu.
Tí èémí tuntun àti ìlera eyín bá jẹ́ àfojúsùn rẹ, yan gomu tí kò ní suga. Tí ó bá wà, yan èyí tí ó ní xylitol nínú. Bákan náà, kíyèsí adùn àti àwọ̀ tó wà nínú rẹ̀. Àwọn gomu tí ó ní adùn èso kan lè ní àwọ̀ tó lágbára. Nínú àwọn ènìyàn kan, fífi ara hàn sí ásídì leralera lè mú kí eyín má ní àwọ̀ tó burú sí i, pàápàá jùlọ tí ìmọ́tótó ẹnu kò bá dára.
Jíjẹ gọmu kò rọ́pò fífọ eyín, fífọ eyín, àti àyẹ̀wò eyín déédéé. Ó jẹ́ ohun èlò lásán. Ọ̀nà ààbò tó dára jùlọ ni láti máa fi ọṣẹ ìpara fluoride, fífọ eyín, àti lílo gomu tí kò ní suga lẹ́yìn oúnjẹ nígbà tí ó bá yẹ.
5. Mọ̀ nípa ipa tí oúnjẹ ní lórí, pàápàá jùlọ àwọn ohun adùn ọtí.
Èso tí kò ní sùgà sábà máa ń ní àwọn ohun dídùn ọtí bíi sorbitol àti mannitol. Ní àwọn ìwọ̀n kan, àwọn ohun dídùn wọ̀nyí lè fa ìwúwo, gáàsì, tàbí ìgbẹ́ gbuuru, pàápàá jùlọ fún àwọn tí wọ́n ní ìmọ̀lára sí wọn. Èyí máa ń ṣẹlẹ̀ nítorí pé àwọn ohun dídùn ọtí kò ní ìwúwo nínú ìfun kékeré, àwọn bakitéríà inú ìfun ńlá sì lè mú kí ó wú.
Ọ̀nà tó dájú láti dènà èyí ni láti dín iye gomu tí o ń jẹ ní ọjọ́ kan kù. Tí o bá bẹ̀rẹ̀ sí ní nímọ̀lára ìrora inú lẹ́yìn tí o bá ti jẹ gomu tí kò ní suga, gbìyànjú láti dín iye ìgbà tí o ń jẹ kù, yí àwọn orúkọ ọjà padà, tàbí yan ọjà tí kò ní xylitol tó pọ̀. Fún àwọn ènìyàn kan tí wọ́n ní àrùn ìfun tí ń yọ lẹ́nu (IBS), àwọn gomu kan lè fa àwọn àmì àrùn náà, nítorí náà a nílò ìṣọ́ra.
6. Yẹra fún àṣà gbígbé afẹ́fẹ́ mì nígbà tí o bá ń jẹ ẹ́.
Jíjẹ gọmu le mu ewu gbigbe afẹ́fẹ́ mì (aerophagia), paapaa ti o ba n jẹ ẹ́ nigba ti o ba n sọrọ tabi jẹ ẹ́ pẹlu ẹnu ṣíṣí. Gbígbé afẹ́fẹ́ pupọ le fa rilara kikun, wiwu, ati wiwu.
Láti lè dáàbò bo ara rẹ, jẹ ẹ́ díẹ̀díẹ̀ pẹ̀lú dídì ẹnu rẹ, kí o sì yẹra fún sísọ̀rọ̀ púpọ̀ nígbà tí o bá ń jẹ ẹ́. Àwọn àṣà rírọrùn wọ̀nyí ń dín afẹ́fẹ́ tí a gbé mì kù.
7. Fiyèsí ipò eyín rẹ àti ìtọ́jú ìtọ́jú ìtọ́sọ́nà.
Fún àwọn tó ń lo àmùrè, wọ́n sábà máa ń kọ̀ láti jẹ àmùrè nítorí pé ó lè lẹ̀ mọ́ àmùrè tàbí wáyà, èyí sì máa ń mú kí ó ṣòro láti fọ. Pẹ̀lú àwọn irú àmùrè kan, àmùrè náà tún lè fa àwọn ohun kéékèèké, èyí sì lè fa kí wọ́n má baà tú jáde.
Tí o bá wọ àwọn ohun èlò ìdènà tàbí àwọn ohun èlò ìdènà mìíràn, kọ́kọ́ lọ bá dókítà eyín rẹ sọ̀rọ̀. Tí ó bá jẹ́ pé o gbà á láyè, yan ìdènà tí kò ní lẹ̀ mọ́, kí o sì rí i dájú pé eyín rẹ mọ́ tónítóní lẹ́yìn náà. Fún àwọn tó bá wọ àwọn eyín ìdè tàbí àwọn ohun èlò ìdènà tí a lè yọ kúrò, ìdènà ìjẹun tún lè dí ìdúróṣinṣin ẹ̀rọ náà lọ́wọ́, nítorí náà, ṣe àyẹ̀wò àwọn ewu àti ìtùnú.
8. Má ṣe lo ìjẹun gẹ́gẹ́ bí ohun èlò láti bo àwọn ìṣòro ìlera.
Èémí búburú lè jẹ́ láti inú oúnjẹ tí ó ṣẹ́kù, àìmọ́tótó ẹnu, ìfọ́, ihò inú, gingivitis, ẹnu gbígbẹ, tàbí àwọn àìsàn ikùn kan. Jíjẹ ẹ́ lè ran lọ́wọ́ láti bo òórùn náà fún ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n kò yanjú ohun tó fà á.
Ọ̀nà tó dára jù ni láti lo ìjẹun gẹ́gẹ́ bí ojútùú fún ìgbà díẹ̀ nígbà tí o bá ń ṣe ìwádìí lórí ohun tó fà á. Tí èémí burúkú bá ń dún láìka fífọra dáadáa, fífọ ahọ́n rẹ, àti mímu omi tó pọ̀ sí, ronú nípa rírí dókítà eyín.
9. San ifojusi si aabo fun awọn ọmọde
Fún àwọn ọmọdé, ewu pàtàkì ti jíjẹ gọmu ni mímú àti mímu. Àwọn ọmọdé tún máa ń jẹ gọmu nígbà tí wọ́n bá ń sáré tàbí tí wọ́n bá ń ṣeré, èyí tó máa ń mú kí ewu jíjẹ gọmu pọ̀ sí i. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, gọmu onísúgà lè mú kí ewu jíjẹ gọmu pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ tí ọmọ náà kò bá tíì ṣe ìmọ́tótó eyín dáadáa.
Tí o bá fẹ́ fún ọmọ rẹ ní gọ́ọ̀mù, rí i dájú pé ó ti dàgbà tó láti mọ bí a ṣe ń jẹ ẹ́ àti bí a ṣe ń sọ ọ́ nù dáadáa, kí o máa tọ́jú rẹ̀ nígbà tí o bá ń jẹ ẹ́, kí o sì tún yan gọ́ọ̀mù tí kò ní sùgà. Àwọn òbí tún gbọ́dọ̀ tẹnu mọ́ ìwà rere: a kò gbọdọ̀ fi gọ́ọ̀mù sílẹ̀ lórí tábìlì, àga tàbí ibikíbi mìíràn.
10. Da gọmu ti a ba n jẹ lẹnu kuro daradara ki o si jẹ ki ayika wa mọ.
Jíjẹ gọmu láìsí ewu kò ṣe pàtàkì fún ìlera rẹ nìkan, ṣùgbọ́n fún àyíká pẹ̀lú. Gọ́mu tí a kọ̀ sílẹ̀ láìbìkítà lè ṣòro láti gbá mọ́ àti láti ba àwọn ilé ìtajà gbogbogbò jẹ́. Máa da gọmu náà nù dáadáa nígbà gbogbo, ó dára jù láti fi dì í sínú àpò ìdìpọ̀ tàbí àṣọ ìnu láti dènà kí ó má baà lẹ̀ mọ́ ojú rẹ̀.
Àwọn ìwà kéékèèké wọ̀nyí ṣe pàtàkì fún ìlera gbogbogbòò àti àlàáfíà gbogbogbòò, pàápàá jùlọ ní àwọn ilé-ìwé, ọkọ̀ akérò gbogbogbòò, àti àwọn ibi iṣẹ́.
Ipari
Jíjẹ gọmu le jẹ́ àṣà tó dára nígbà tí a bá ṣe é dáadáa: ó ń ran lọ́wọ́ láti mú itọ́ jáde, ó ń mú kí èémí rọ̀, ó sì ń mú kí ẹnu mọ́ tónítóní lẹ́yìn oúnjẹ—pàápàá jùlọ tí o bá yan gọmu tí kò ní suga. Síbẹ̀síbẹ̀, lílo lọ́nà tó dára nílò ààlà: má ṣe mu ún jù, dín àkókò jíjẹ kù, ṣọ́ra fún àwọn ohun dídùn ọtí, èyí tí ó lè da ìjẹun rú, kí o sì kíyèsí ipò eyín rẹ, àgbọ̀n rẹ, àti àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara rẹ. Fún àwọn ọmọdé, àbójútó àti yíyan ọjà tó tọ́ ṣe pàtàkì.
Nípa yíyan irú gọ́ọ̀mù tó tọ́, jíjẹ oúnjẹ fún àkókò tó yẹ, àti mímú ìmọ́tótó eyín jẹ́ ohun pàtàkì, o lè gbádùn jíjẹ oúnjẹ láìsí ewu—láìsí pé o ní ìlera ẹnu, ìlera oúnjẹ, tàbí ìtùnú àwọn tó yí ọ ká.
