Ìtọ́jú Obstetric ní Àwọn Ọ̀ràn Lúkúmíà
Pendahuluan
Àrùn Lúkúmíà jẹ́ àrùn burúkú kan nínú ètò ìṣẹ̀dá ẹ̀jẹ̀ tí a mọ̀ sí ìbísí àìdára ti àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun nínú ọrá inú egungun. Àrùn yìí lè da ìṣẹ̀dá àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa, platelets, àti leukocytes rú, èyí tí ó lè yọrí sí àìtó ẹ̀jẹ̀, ìṣàn ẹ̀jẹ̀, àti ìfarapa sí àkóràn. Nínú ipò ìbímọ, àrùn Lúkúmíà jẹ́ ìpèníjà nítorí pé oyún fúnra rẹ̀ ń fa àwọn ìyípadà nínú ètò ẹ̀jẹ̀, ẹ̀jẹ̀ ọkàn, àti ètò ìdènà àrùn. Àpapọ̀ àrùn Lúkúmíà àti oyún lè mú kí ewu àwọn ìṣòro pọ̀ sí i fún ìyá àti ọmọ inú, nígbàtí ó tún ń dí ìpinnu ìṣègùn lọ́wọ́. Nítorí náà, ìtọ́jú àwọn ọ̀ràn àrùn Lúkúmíà oyún gbọ́dọ̀ jẹ́ ti onírúurú ẹ̀ka, tí ó dá lórí ẹ̀rí, àti tí ó da lórí ààbò ìyá àti àwọn àbájáde oyún tí ó dára jùlọ.
Àkótán àti Ìpínsísọrí Àrùn Lẹ́ẹ̀míìkì
A pín àrùn leukemia sí oríṣiríṣi àti oríṣiríṣi, tí a sì dá lórí ìran sẹ́ẹ̀lì, sí oríṣiríṣi myeloid àti lymphoid. Àwọn oríṣiríṣi mẹ́rin pàtàkì ni àrùn leukemia myeloid acute (AML), àrùn leukemia lymphoblastic acute (ALL), àrùn leukemia myeloid acute (CML), àti àrùn leukemia lymphocytic acute (CLL). Nígbà oyún, àrùn leukemia acute sábà máa ń jẹ́ àìsàn tó léwu fún ẹ̀mí nítorí pé ó máa ń yára lọ sí i, ó sì nílò ìtọ́jú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Lúkúmíà onígbà díẹ̀, bíi CML, lè dúró ṣinṣin, àwọn aláìsàn kan sì lè ti gba ìtọ́jú tí a fojú sí kí wọ́n tó lóyún.
Ipa ti oyun lori lukimia ati idakeji
Oyún máa ń fa ìbísí nínú ìwọ̀n omi inú ẹ̀jẹ̀ tó lè bo àwọn àmì àrùn ẹ̀jẹ̀ mọ́lẹ̀, àti àwọn ìyípadà nínú àwọn ìwọ̀n yàrá ìwádìí déédéé (fún àpẹẹrẹ, leukocytosis ti ara). Èyí lè fa ìdádúró àyẹ̀wò àrùn lukimia. Ní ọ̀nà mìíràn, àrùn leukemia lè mú kí oyún burú sí i nípasẹ̀ àìtó ẹ̀jẹ̀ tó le koko, thrombocytopenia, àti ewu àkóràn gíga, gbogbo èyí ló ń fa ewu preeclampsia, ẹ̀jẹ̀ tí a ti bí ọmọ àti ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn ìbímọ, ìrọbí ọmọ tí kò tíì pé ọmọ, àti ìdíwọ́ ìdàgbàsókè ọmọ inú oyun.
Àwọn Ìlànà Ìpìlẹ̀ ti Ìṣàkóso Ìgbẹ̀bí
Itọju obstetric ti awọn ọran lukimia da lori awọn ilana pupọ:
1. Àkọ́kọ́ ààbò ìyá: nítorí pé àsọtẹ́lẹ̀ ọmọ inú oyún sinmi lórí ìdúróṣinṣin ìyá náà.
2. Iṣọpọpọ ọpọlọpọ awọn ẹka-ẹkọ: awọn obstetrics, hematology-oncology, anesthesia, neonatology, ati ti o ba jẹ dandan oogun inu ati ICU.
3. Ìṣàyẹ̀wò ẹnìkọ̀ọ̀kan: irú àrùn leukemia, oṣù mẹ́ta tí oyún ti ń ṣẹlẹ̀, bí ó ṣe le tó, àti ìdáhùn sí ìtọ́jú ni ó ń pinnu ètò náà.
4. Ìbánisọ̀rọ̀ àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ sí ìgbésẹ̀: ìmọ̀ràn kíkankíkan nípa àwọn ewu ìtọ́jú, ìfòpinsí tó ṣeéṣe, àti àwọn àṣàyàn ìtọ́jú àtìlẹ́yìn.
Ìṣàkóso Oyún
1. Ṣíṣàwárí àti Ṣíṣàwárí
A fura pe aisan lukimia wa lara awon aboyun ti won ni awọn aami aisan bii ailera, awọ ara ti o n wo inu, iba ti o n tun pada, isun/imu ti o n fa ẹjẹ, petechiae, tabi spleen ti o tobi sii. Awọn idanwo akọkọ pẹlu kika ẹjẹ pipe, ayẹwo ẹjẹ agbegbe, ati awọn idanwo iṣẹ coagulation. Ifidiyele ayẹwo naa nilo fifamọra egungun ati imu-ara-ọra-ọra-ọra-ara; awọn ilana wọnyi ni aabo nigbagbogbo lakoko oyun nigbati a ba ṣe pẹlu iṣọra.
2. Àbójútó Ìyá
– Ipo ẹjẹ: a maa n ṣe abojuto hemoglobin, platelets, leukocytes, ati awọn eto coagulation lẹẹkọọkan.
– Àwọn àmì àkóràn: ibà nínú aláìsàn tí ó ní àrùn leukemia jẹ́ àìsàn tó le koko; àṣà àti àwọn oògùn apàrokòkòrò a máa ń pọndandan nígbà gbogbo.
– Ìṣàyẹ̀wò ẹ̀yà ara: iṣẹ́ ẹ̀dọ̀ àti kíndìnrín, àti ipò ọkàn ṣe pàtàkì nítorí wọ́n ní ipa lórí yíyan oògùn.
3. Àbójútó ọmọ inú oyún
Àbójútó náà ní àwọn àyẹ̀wò ultrasounds fún ìdàgbàsókè, ìwọ̀n omi amniotic, àti Doppler, tí ó bá pọndandan. Ní oṣù mẹ́ta ìkẹyìn, a máa ń ṣe àwọn àyẹ̀wò ìlera ọmọ inú oyún, bí àyẹ̀wò tí kì í ṣe ti wahala (NST) tàbí ti biophysical profile, ní ìbámu pẹ̀lú ipò ìyá náà. Ewu ìbímọ sábà máa ń pọ̀ sí i, nítorí náà, àgbéyẹ̀wò ìpèsè ọmọ tuntun ní kùtùkùtù ṣe pàtàkì.
Ìtọ́jú àti Ìrònú fún Ìdajì Ọjọ́
Iye oṣu mẹta akọkọ
Ní oṣù mẹ́ta àkọ́kọ́, ewu ìtọ́jú ìlera tó le koko jùlọ ni ó pọ̀ jùlọ nítorí ìṣẹ̀dá ara. Nínú àrùn leukemia tó le koko tó nílò ìtọ́jú lójúkan náà, ìmọ̀ràn nípa ìṣeéṣe ìforúkọsílẹ̀ oyún sábà máa ń jẹ́ apá kan ìjíròrò nípa ìwà rere àti ìwà rere, pàápàá jùlọ tí a kò bá lè dá ìtọ́jú oníjàgídíjàgan dúró. Tí aláìsàn bá yàn láti tẹ̀síwájú oyún náà, àwọn oníṣègùn gbọ́dọ̀ ṣàlàyé bí ó ṣe lè ṣeé ṣe fún àwọn àbùkù ìbímọ, ìṣẹ́yún, tàbí ìdàgbàsókè ọmọ inú oyún.
Ìdajì Oṣù Kejì–Ikẹta
Ní àwọn oṣù mẹ́ta kejì àti ìkẹta, a lè lo àwọn ìlànà ìtọ́jú kan pẹ̀lú ewu teratogenic díẹ̀ ju ti oṣù mẹ́ta àkọ́kọ́ lọ, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ewu ìbímọ, ìwọ̀n ìbímọ kékeré, àti ìdíwọ́ ọrá inú ọlẹ̀ nínú ọmọ inú oyún ṣì wà. Nínú CML, a sábà máa ń yẹra fún àwọn ìtọ́jú tí a fojú sí bíi tyrosine kinase inhibitors (TKIs) ní ìbẹ̀rẹ̀ oyún nítorí ewu tí ó wà nínú ọmọ inú oyún; a lè gbé àwọn àṣàyàn bíi interferon yẹ̀ wò ní àwọn ọ̀ràn tí a yàn. Gbogbo ìpinnu ìtọ́jú yẹ kí ó gba ìjẹ́kánjú àrùn jẹjẹrẹ àti ọjọ́ oyún rò.
Ìṣàkóso Àtìlẹ́yìn fún Àwọn Ọmọdé
Àtúnṣe Ìfàjẹ̀sínilára àti Ìṣàtúnṣe Ẹ̀jẹ̀
– A máa ń fi ẹ̀jẹ̀ pupa sí ẹ̀jẹ̀ fún àwọn àmì àrùn ẹ̀jẹ̀ tàbí Hb tó kéré sí i tí ó ń dí atẹ́gùn lọ́wọ́ ìyá àti ọmọ inú.
– Ìfàjẹ̀sínilára ẹ̀jẹ̀ jẹ́ pàtàkì fún thrombocytopenia líle koko, pàápàá jùlọ nítòsí ìbímọ tàbí tí ẹ̀jẹ̀ bá ń ṣẹ̀. A lè pinnu àwọn ibi tí platelet ń pààlà sí ní ìbámu pẹ̀lú ètò ìbímọ àti ìpalára ẹ̀jẹ̀ (fún àpẹẹrẹ, àìní fún anesthesia agbègbè sábà máa ń nílò platelets tó péye).
– A ṣe àtúnṣe àwọn ìṣòro ìṣàn ẹ̀jẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn àbájáde yàrá ìwádìí, títí kan lílo plasma tuntun tí ó dìdì bí ó bá pọndandan.
Ìdènà àti Ìṣàkóso Àkóràn
Àwọn aláìsàn àrùn lukimia ti ní àjẹsára tó pọ̀. Àwọn oníṣègùn ọmọ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé wọ́n mọ́ tónítóní, wọ́n gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò àkóràn, wọ́n sì lo oògùn apakòkòrò tí àmì àrùn náà bá hàn. Àwọn iṣẹ́ abẹ náà gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tó kéré jù, kí wọ́n sì ṣe é nípa lílo ọ̀nà ìtọ́jú aláìsàn.
Ounjẹ, Isinmi, ati Atilẹyin Ọpọlọ
Ìtọ́jú obstetric kìí ṣe àwọn apá ìṣègùn nìkan ni ó ní nínú, ṣùgbọ́n ó tún ní ìtìlẹ́yìn ọpọlọ pẹ̀lú, nítorí pé àwọn aláìsàn ń dojúkọ àwọn àyẹ̀wò pàtàkì méjì: oyún àti àrùn jẹjẹrẹ. Ìmọ̀ràn, ìtìlẹ́yìn ìdílé, àti ìtọ́kasí nípa ọpọlọ/ọpọlọ, tí ó bá pọndandan, ń ran lọ́wọ́ láti mú kí ìgbésí ayé wọn sunwọ̀n síi.
Ètò Ìbímọ
Akoko Ifijiṣẹ
Àkókò ìbímọ da lórí ipò ìyá náà, ìdáhùn sí ìtọ́jú rẹ̀, àti ọjọ́ orí ìbímọ rẹ̀. Tí ìyá náà bá dúró ṣinṣin, ìbímọ lè pẹ́ títí ọmọ inú rẹ̀ yóò fi dàgbà. Síbẹ̀síbẹ̀, nígbà tí àrùn ẹ̀jẹ̀ bá ń burú sí i tàbí tí ó bá nílò ìtọ́jú líle koko tí kò bá oyún mu, a lè yára bímọ lẹ́yìn tí a bá ronú nípa ìmúrasílẹ̀ ọmọ inú rẹ̀.
Ọ̀nà Ìfijiṣẹ́
A sábà máa ń fẹ́ kí a bí ọmọ ní oyún tí kò bá sí àmì ìbímọ fún ìṣẹ́ abẹ, nítorí pé iṣẹ́ abẹ náà máa ń mú kí ẹ̀jẹ̀ àti àkóràn pọ̀ sí i. Síbẹ̀síbẹ̀, tí àwọn àmì bá wà bí ìrora ọmọ inú oyún, àìfarahàn dáadáa, tàbí àwọn àìsàn ìyá tí ó ń dènà títìpa, a lè ṣe iṣẹ́ abẹ ìṣẹ́ abẹ pẹ̀lú ìpèsè ìfúnni ẹ̀jẹ̀ àti ìṣàkóso hemostatic tí ó lágbára.
Akuniloorun
Yíyàn amúniláradá da lórí ipò platelet àti coagulation. Amúniláradá agbègbè lè léwu ní àwọn ọ̀ràn thrombocytopenia nítorí pé ó ṣeé ṣe kí ó fa hematoma spinal. Amúniláradá gbogbogbòò lè jẹ́ ohun tí a fẹ́ ní àwọn ipò kan, lábẹ́ àbójútó onímọ̀ nípa amúniláradá.
Ìṣàkóso Ìpele Kẹta ti Iṣẹ́ àti Lẹ́yìn Ìbímọ
Ipele kẹta ti ibimọ jẹ eewu giga nitori ẹjẹ lẹhin ibimọ, paapaa ninu awọn alaisan ti o ni thrombocytopenia ati awọn rudurudu ti coagulation. A n fun ni idena uterotonic, gẹgẹbi oxytocin, ni ibamu si ilana, ati wiwa ẹjẹ ati platelets ṣe pataki. Lẹhin ibimọ, abojuto pẹkipẹki ti awọn ami pataki, ẹjẹ, ati awọn ami ti ikolu tẹsiwaju. Awọn alaisan nigbagbogbo nilo itọju chemotherapy lẹhin ibimọ ti nlọ lọwọ tabi ti o pọ si, nitorinaa ifowosowopo pẹlu onimọ-jinlẹ ẹjẹ jẹ pataki.
Fífún ọmú ní ọmú
Ìpinnu láti fún ọmọ ní ọmú da lórí irú ìtọ́jú tí a ń fún un. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ oògùn chemotherapy àti àwọn ìtọ́jú tí a fojú sí ni a lè tú jáde nínú wàrà ọmú, ó sì lè ṣe ọmọ náà ní jàǹbá. Nítorí náà, a kì í sábà gbani nímọ̀ràn láti fún ọmọ ní ọmú nígbà ìtọ́jú tó ń lọ lọ́wọ́. Ó yẹ kí a jíròrò ìmọ̀ràn nípa ìfún ọmọ ní ọmú àti àwọn oúnjẹ tí a lè jẹ fún ọmọ ní ìbẹ̀rẹ̀ kí ìdílé lè rí i dájú pé wọ́n ti múra sílẹ̀.
Ipari
Ìtọ́jú àrùn leukemia tó wà nínú oyún nílò ọ̀nà tó péye àti tó ní onírúurú ẹ̀ka. Àfiyèsí pàtàkì ni ìdúróṣinṣin àti ààbò ìyá, nígbàtí a bá ń ṣe àkíyèsí àwọn àbájáde ọmọ inú oyún nípa lílo ìtọ́jú tó péye àti ètò ìbímọ pẹ̀lú ìṣọ́ra. Ìtọ́jú náà ní nínú àyẹ̀wò tó péye, ìtọ́jú tó yẹ fún oṣù mẹ́ta, ìrànlọ́wọ́ ìfàjẹ̀sínilára, ìdènà àkóràn, àti ìmúrasílẹ̀ fún ẹ̀jẹ̀ tó wà nínú ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn ìbí. Nítorí pé ọ̀ràn kọ̀ọ̀kan yàtọ̀ síra, àwọn ìpinnu ìṣègùn gbọ́dọ̀ jẹ́ ti ara ẹni, tí ó níí ṣe pẹ̀lú aláìsàn àti ìdílé nínú ìlànà ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó ní ìmọ̀, àti ìwọ́ntúnwọ́nsí àwọn apá ìṣègùn, ìwà rere, àti ti ẹ̀mí. Pẹ̀lú ìṣọ̀kan tó dára láàárín àwọn ẹgbẹ́ oyún àti ẹ̀jẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn aláìsàn lè lóyún láìléwu nígbàtí wọ́n ń gba ìtọ́jú àrùn leukemia tó yẹ.
