Ìtọ́jú agbẹ̀bí ní Àwọn Ọ̀ràn Pẹ́ẹ́pílámpíà Tó Léwu
Pendahuluan
Àìsàn preeclampsia líle jẹ́ ìṣòro oyún tó lè léwu fún ìlera ìyá àti ọmọ inú. Àìsàn yìí sábà máa ń fara hàn lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ ogún ti oyún, a sì máa ń rí i pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ ríru pẹ̀lú àwọn àmì ìbàjẹ́ ẹ̀yà ara tí a fojú sí, bíi kíndìnrín, ẹ̀dọ̀, ẹ̀jẹ̀, tàbí iṣẹ́ ètò iṣan ara àárín. Nínú ìtọ́jú oyún, àrùn preeclampsia líle nílò ìtọ́jú kíákíá, ètò, àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ nítorí pé ó lè di eclampsia, àrùn HELLP, àrùn ẹ̀dọ̀fóró, ọpọlọ, àti ikú ìyá pàápàá. Nítorí náà, àwọn agbẹ̀bí ń kó ipa pàtàkì nínú wíwá ìtọ́jú ní kùtùkùtù, ìdúróṣinṣin ní kùtùkùtù, ìṣọ́ra ní kíákíá, ẹ̀kọ́, àti ìtọ́sọ́nà ní àkókò.
Ìtumọ̀ àti Àwọn Ìlànà fún Pípẹ́ Àìsàn Pípẹ́ Àìsàn
Ní ti ìṣègùn, a túmọ̀ preeclampsia líle koko sí preeclampsia pẹ̀lú haipatensonu líle tàbí àmì ìkìlọ̀. Àwọn ìlànà tí a sábà máa ń lò ni titẹ ẹ̀jẹ̀ ≥160/110 mmHg ní ìgbà méjì, thrombocytopenia, àwọn enzymes ẹ̀dọ̀ tí ó ga, irora epigastric/right upper quadrant, àìlera kíndìnrín (gíga creatinine tàbí oliguria), wiwu ẹ̀dọ̀fóró, àti àwọn àrùn ọpọlọ bíi orí fífó líle, ìdààmú ojú, àti ìdínkù ìwọ̀n ìmọ̀lára. Proteinuria lè wà tàbí kò sí; a tẹnu mọ́ ẹ̀rí àìṣiṣẹ́ ẹ̀yà ara. Mímọ àwọn ìlànà wọ̀nyí ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ fún ìtọ́jú agbẹ̀bí tí ó dá lórí ṣíṣe àbójútó ààbò ìyá àti ọmọ inú.
Ìwà àti Àwọn Okùnfà Ewu
A kò tíì mọ ohun tó ń fa preeclampsia dáadáa, àmọ́ ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ìṣòro ibi tí a ti ń rí ní ilé, àìlera endothelial, àti ìgbóná ara tó ń fa vasospasm àti àìlera ìfúnpọ̀ ara. Àwọn ohun tó ń fa ewu ni oyun àkọ́kọ́, ọjọ́ orí tí kò ju ọdún 20 tàbí 35 lọ, ìtàn preeclampsia, ẹ̀jẹ̀ ríru onígbà pípẹ́, àtọ̀gbẹ, ìṣànra, àrùn kíndìnrín, oyún púpọ̀, àti wíwà àwọn àrùn autoimmune. Àwọn agbẹ̀bí gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò àwọn ohun tó ń fa ewu ní ìbẹ̀wò ṣáájú ìbí láti mọ bí àbójútó náà ṣe le tó àti bí a ṣe nílò ìtọ́sọ́nà.
Àwọn àmì àti àmì àrùn tó yẹ kí a kíyèsára fún
Ní àkókò preeclampsia líle koko, àwọn ìyá lè máa ṣàròyé nípa orí fífó líle, ojú ríran tí kò dáa, ìfọ́mọ́ra, ríru, ìgbẹ́, ìrora epigastric, àìní èémí, àti wíwú tí ó burú sí i. Àwọn àmì tí a lè fi ṣe àyẹ̀wò ni ẹ̀jẹ̀ ríru gíga, hyperreflexia, ìdínkù ìtújáde ìtọ̀, ìwọ̀n ara tí ó pọ̀ lójijì, àti àwọn àmì ìrora ọmọ inú oyún bíi ìdínkù ìṣípo ọmọ inú oyún. Àwọn agbẹ̀bí gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ mọ àwọn àmì ewu, nítorí pé ìtọ́jú tí a kò fi dáwọ́ dúró lè fa àwọn ìṣòro ńlá.
Àwọn Ìlànà Ìtọ́jú Agbẹ̀bí fún Pípẹ́ Àìsàn Pípẹ́ Àìsàn
Ìtọ́jú agbẹ̀bí ní àwọn ọ̀ràn preeclampsia líle koko dojúkọ àwọn wọ̀nyí: (1) ìdúróṣinṣin ìyá, (2) ìdènà ìfàmọ́ra, (3) ìṣàkóso ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, (4) ìṣàyẹ̀wò ìlera ọmọ inú oyún, (5) wíwá àwọn ìṣòro ní kíákíá, àti (6) ìmúrasílẹ̀ fún ìbímọ tàbí ìtọ́kasí. Ìlànà pàtàkì láti rántí ni pé ìtọ́jú tó dájú fún preeclampsia ni pípa oyún dúró nígbà tí ìyá bá dúró dáadáa, ní gbígbé ọjọ́ orí oyun àti ipò ọmọ inú oyún yẹ̀ wò.
Ìṣirò Àpapọ̀
Agbẹbi naa ṣe ayẹwo iyara ati idojukọ. Awọn data koko-ọrọ pẹlu ẹdun akọkọ, itan oyun, itan iṣoogun ti tẹlẹ, ounjẹ, iṣẹ ṣiṣe, ati ibamu pẹlu awọn ayẹwo. Awọn data afojusun pẹlu awọn ami pataki (titẹ ẹjẹ, titẹ ọkan, mimi, iwọn otutu), ipo ọpọlọ, atunṣe patellar, edema, ati ayẹwo atẹgun fun awọn ami ti edema ẹdọforo. Awọn idanwo oyun bi giga fundamental, ifihan oyun, oṣuwọn ọkan oyun, ati ayẹwo gbigbe ọmọ inu oyun tun ṣe pataki.
Ni afikun, awọn agbẹbi n ṣiṣẹ pọ lori awọn idanwo atilẹyin: amuaradagba ito, kika ẹjẹ pipe (paapaa awọn platelets), iṣẹ kidinrin (urea, creatinine), iṣẹ ẹdọ (AST/ALT), ati, ti o ba jẹ dandan, awọn ẹkọ coagulation. Ti o ba wa, ibojuwo oyun nipasẹ olutirasandi (idagbasoke, iwọn omi amniotic) ati Doppler le ṣe iranlọwọ lati pinnu ipo ibi-ọmọ ati perfusion.
Àyẹ̀wò Obstetric àti Àwọn Ìṣòro Tó Lè Ṣẹlẹ̀
Ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àbájáde ìṣàyẹ̀wò náà, agbẹ̀bí náà gbé àyẹ̀wò ìbímọ kalẹ̀, fún àpẹẹrẹ: "Ìfàjẹ̀sín àsopọ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú vasospasm ní preeclampsia líle" tàbí "Ewu gíga ti ìfàjẹ̀sín (eclampsia)." Àwọn ìṣòro tí ó lè ṣẹlẹ̀ tí a gbọ́dọ̀ retí ni eclampsia, ẹ̀jẹ̀ ọpọlọ, ìwúwo ẹ̀dọ̀fóró, àìlera kíndìnrín ńlá, ìfàjẹ̀sín placental, àti ìrora ọmọ inú oyún. Ṣíṣàwárí àwọn ìṣòro tí ó lè ṣẹlẹ̀ ń ran lọ́wọ́ láti ṣe ètò ìdènà àti ìdáhùnpadà.
Ìdábòbò Àkọ́kọ́: Ìdúróṣinṣin àti Ìdènà Ìmúkúrò
Igbesẹ akọkọ ni lati rii daju pe atẹgun atẹgun, mimi, ati sisan ẹjẹ (ABCs). Iya naa wa ni apa osi rẹ lati mu perfusion inu uteroplacental dara si ati lati dinku titẹ lori vena cava. A maa n pa ayika naa mọ ni idakẹjẹ ati pe o kere si iwuri lati dinku eewu ti ikọlu. A maa n ṣe abojuto titẹ ẹjẹ lẹẹkọọkan, nigbagbogbo ni gbogbo iṣẹju 15-30 lakoko ipele aisan.
Ìdènà ìfàmọ́ra jẹ́ ohun pàtàkì. Magnesium sulfate ni oògùn tí a yàn fún ìdènà ìfàmọ́ra àti ìtọ́jú ní àkókò preeclampsia líle. Àwọn agbẹ̀bí gbọ́dọ̀ máa ṣe àkíyèsí àwọn àmì àrùn magnesium, bíi ìdínkù nínú ìfàmọ́ra patellar, ìrẹ̀wẹ̀sì atẹ́gùn, àti ìdínkù nínú ìmọ̀, kí wọ́n sì rí i dájú pé calcium gluconate wà ní ìpele ìtọ́jú náà gẹ́gẹ́ bí ìlànà ilé ìwòsàn. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, ṣíṣàyẹ̀wò ìfàmọ́ra diuresis ṣe pàtàkì nítorí pé magnesium ń jáde láti inú kíndìnrín; oliguria ń mú kí ewu àrùn náà pọ̀ sí i.
Iṣakoso Titẹ Ẹjẹ ati Iṣakoso Omi
A gbọ́dọ̀ dín ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ líle koko kù láti dènà àrùn ọpọlọ, ṣùgbọ́n ìdínkù náà kò gbọdọ̀ burú jù, nítorí ó lè dí ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ ọmọ inú ilé lọ́wọ́. Ìtọ́jú tí a kò fi ń tọ́jú ẹ̀jẹ̀ (fún àpẹẹrẹ, nifedipine, labetalol, tàbí hydralazine, gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìṣègùn) ni a ń lò papọ̀. Iṣẹ́ agbẹ̀bí ni láti rí i dájú pé a lo oògùn tó yẹ, kí a máa ṣe àkíyèsí àwọn ipa rẹ̀, kí a máa kíyèsí ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ déédéé, kí a sì máa ṣàkọsílẹ̀ ìdáhùn ìyá náà.
Ìtọ́jú omi nílò àfiyèsí tó gún régé. Pípé eclampsia tó le gan-an ní ewu jíjò ẹ̀jẹ̀ sínú iṣan ara, èyí tó lè fa ìwúwo ẹ̀dọ̀fóró tí omi bá pọ̀ jù. Àwọn agbẹ̀bí máa ń ṣe àkíyèsí lílo omi àti ìjáde rẹ̀, wọ́n á fi catheter ìtọ̀ sí i tí ó bá pọndandan láti wọn ìjáde rẹ̀, wọ́n á sì máa ròyìn ìdínkù ìṣàn omi. Ìjáde ìtọ̀ tó yẹ kí a lò sábà máa ń jẹ́ o kere ju 30 milimita/wakati, ṣùgbọ́n àwọn ìlànà ìbílẹ̀ gbọ́dọ̀ máa ṣe àtúnṣe nígbà gbogbo.
Àkíyèsí àti Ìmúrasílẹ̀ fún Ìlera Ọmọ inú
Àwọn ọmọ inú oyún tí wọ́n ní preeclampsia líle wà nínú ewu ìdènà ìdàgbàsókè intrauterine (IUGR) àti ìrora ọmọ inú oyún nítorí ìdínkù nínú ìfúnpọ̀ ọmọ inú oyún. Àwọn agbẹ̀bí máa ń ṣe àkíyèsí ìṣípo ọkàn ọmọ inú oyún, ìṣípo ọmọ inú oyún, àti àwọn àmì ìfàsẹ́yìn ọmọ inú oyún, bí ìrora inú àti ẹ̀jẹ̀ tó ń jáde lójijì. Ní àwọn ibi ìtọ́jú ìtọ́kasí, CTG àti ìṣàyẹ̀wò ultrasound máa ń ran lọ́wọ́ láti mọ àkókò àti ọ̀nà ìbímọ.
Ìbímọ ni ìtọ́jú tó dájú. Tí oyún bá jẹ́ àkókò ìbímọ tàbí tí àìsàn ìyá/ọmọ inú bá burú sí i, pípa oyún náà dúró lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni àṣàyàn. Àwọn agbẹ̀bí máa ń kó ipa nínú mímúra sílẹ̀ fún ìbímọ, títí bí fífún ni omi ìfàgùn bí ó ṣe yẹ, pípèsè oògùn pajawiri, mímúra sílẹ̀ fún ìtúnṣe ọmọ tuntun, àti pípèsè ìrànlọ́wọ́ nípa ti ọkàn fún ìyá àti ìdílé. Dókítà ló ń pinnu ọ̀nà ìbímọ (abẹ́ tàbí ìṣẹ́ abẹ ìbímọ) ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àmì ìbímọ àti ipò ìṣègùn.
Ẹ̀kọ́, Àtìlẹ́yìn, àti Ìtọ́kasí
Ẹ̀kọ́ fún ìyá àti ìdílé ní àlàyé nípa preeclampsia, àwọn àmì ìkìlọ̀ (orí fífó líle, ìran tí kò ríran dáadáa, ìgbóná ọkàn, àìtó èémí, ìwárìrì), pàtàkì ìsinmi, títẹ̀lé oògùn, àti ìtòlẹ́sẹẹsẹ àtẹ̀léra. Àwọn agbẹ̀bí tún máa ń fúnni ní ìtìlẹ́yìn ìmọ̀lára, nítorí pé àyẹ̀wò yìí sábà máa ń fa àníyàn.
Ó yẹ kí a tọ́ka sí i tí ilé ìwòsàn náà kò bá lè pèsè ìtọ́jú tó péye. Ìlànà ìtọ́kasí fún preeclampsia líle koko ni “ìtọ́kasí lẹ́yìn ìdúróṣinṣin àkọ́kọ́,” títí bí ó ti rí i dájú pé ọ̀nà atẹ́gùn wà ní ààbò, ìpinnu/ìdènà ìwárìrì, ìṣàkóso ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, wíwà ní ọ̀nà iṣan, àti ìwé ìtọ́kasí pípé. Nígbà ìtọ́kasí, ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ onímọ̀ nípa ìlera àti àbójútó ìyá ṣe pàtàkì láti dènà ìbàjẹ́ ní ọ̀nà.
Ìtọ́jú Lẹ́yìn Ìbímọ àti Ìdènà Àtúnṣe
Àìsàn Pẹ́ẹ́lápíìkì lè burú sí i tàbí kí ó fara hàn fún ìgbà àkọ́kọ́ ní àkókò ìbímọ. Nítorí náà, a máa ń tẹ̀síwájú láti máa kíyèsí ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ àti àwọn àmì ìkìlọ̀ lẹ́yìn ìbímọ. A sábà máa ń tẹ̀síwájú láti Magnésíọ̀mù sulfate gẹ́gẹ́ bí ìlànà láti dènà ìfúnpá lẹ́yìn ìbímọ. Àwọn agbẹ̀bí máa ń ṣe àyẹ̀wò ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, ìfúnpá díuresis, ipò ọpọlọ, àti àwọn àmì àrùn ẹ̀dọ̀fóró. Ìmọ̀ràn nípa ètò ìdílé tún ṣe pàtàkì; yíyan ọ̀nà náà ni a ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ipò ìyá àti ìfúnpá ẹ̀jẹ̀.
Ní àsìkò pípẹ́, àwọn ìyá tí wọ́n ní ìtàn àrùn preeclampsia ní ewu gíga láti ní àrùn ẹ̀jẹ̀ ríru onígbà pípẹ́ àti àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀. Àwọn olùgbẹ̀bí lè fún àwọn agbẹ̀bí níṣìírí láti ṣe àyẹ̀wò ìlera déédéé, láti gbé ìgbésí ayé tó dára, àti láti kọ́ nípa àwọn ewu tó wà nínú oyún ọjọ́ iwájú, títí kan àwọn ìdámọ̀ràn fún ìtọ́jú ìbímọ ṣáájú àkókò àti nígbàkúgbà (ANC).
Ipari
Ìtọ́jú agbẹ̀bí fún àìsàn preeclampsia tó le gan-an nílò àyẹ̀wò kíkún, ìdúróṣinṣin kíákíá, àbójútó tó péye, àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn oníṣègùn. Ohun pàtàkì tí a fẹ́ ṣe ni láti dènà àwọn ìṣòro tó le koko bíi eclampsia àti stroke, mímú ìlera ọmọ inú oyún dúró, àti mímúra sílẹ̀ fún ìparẹ́ oyún ní àkókò tó yẹ. Pẹ̀lú ìwádìí ní kutukutu, àwọn ìlànà ìtọ́jú tó yẹ, ẹ̀kọ́ tó yẹ, àti ìtọ́sọ́nà kíákíá nígbà tó bá pọndandan, àwọn agbẹ̀bí lè ṣe ipa pàtàkì nínú dín àìsàn ìyá àti ọmọ ọwọ́ kù àti ikú nítorí àìsàn preeclampsia tó le koko.
