Bii o ṣe le tọju awọn irugbin Durian ki wọn le so eso ni kiakia
A mọ Durian sí "ọba èso" pẹ̀lú adùn àrà ọ̀tọ̀ rẹ̀ àti ìníyelórí ọrọ̀ ajé gíga. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń gbin igi durian, wọ́n sì máa ń ní ìjákulẹ̀ nítorí pé àwọn igi náà máa ń gba àkókò púpọ̀ láti so èso, àwọn òdòdó máa ń jábọ́, tàbí èso náà kò dàgbà. Síbẹ̀síbẹ̀, durian lè so èso ní kíákíá tí a bá yan irúgbìn tó tọ́ láti ìbẹ̀rẹ̀ àti tí a tọ́jú rẹ̀ dáadáa. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì nínú títọ́jú àwọn igi durian láti rí i dájú pé wọ́n wọ inú ìpele ìbísí (ìtànná àti èso) kíákíá, láti yíyan irúgbìn àti ìfàmọ́lẹ̀ sí ìrísí omi, pígé igi, àti ìdènà àwọn kòkòrò àti àrùn.
1. Yan Irugbin Tó Ga Jùlọ: Ìpìlẹ̀ fún Dúríìnì Èso Kíákíá
Kókó pàtàkì sí èso durian tí ó máa ń yára ṣẹ́ ni lílo àwọn irúgbìn láti inú ìtànkálẹ̀ ewéko, bíi ìrúgbìn, ìrúgbìn, tàbí ìrúgbìn. Àwọn irúgbìn ewéko sábà máa ń so èso ju irúgbìn lọ. Àwọn irúgbìn láti inú irúgbìn lè dàgbà pẹ̀lú agbára, ṣùgbọ́n wọ́n máa ń gba àkókò púpọ̀ láti so èso, àwọn ànímọ́ èso náà sì lè yàtọ̀ sí ti igi òbí.
Awọn abuda ti awọn irugbin durian ti o dara julọ:
– Ó wá láti oríṣiríṣi tó hàn gbangba (fún àpẹẹrẹ Musang King, Bawor, Montong, Petruk, tàbí oríṣiríṣi tó dára jù).
– Igi rẹ̀ tọ́, láìsí ọgbẹ́ kankan, a sì so gbogbo oríkèé náà pọ̀ dáadáa.
– Gíga tó dára jùlọ fún àwọn irugbin náà jẹ́ nǹkan bí 60–100 cm pẹ̀lú àwọn ewéko aláwọ̀ ewé tuntun.
– Àwọn gbòǹgbò náà kò wọ́pọ̀ rárá nínú àpò ìfọ́mọ́ra náà, wọn kò sì jẹrà.
Tí ibi tí o fẹ́ dé bá jẹ́ “gbígbé èso kíákíá”, yan àwọn irúgbìn ewéko tí ó sábà máa ń so èso nígbà tí ọmọ ọdún 3–5 bá pé (ó sinmi lórí irúgbìn àti ìtọ́jú).
2. Ṣe àgbékalẹ̀ ibi tí ó yẹ fún gbígbìngbìn.
Durian fẹ́ràn:
- Oòrùn kikun (o kere ju wakati 6-8 fun ọjọ kan).
– Ilẹ̀ tí ó rọ̀, tí ó jinlẹ̀, tí ó sì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun alààyè.
– pH ile ni ayika 5,5–6,5.
- Omi sisan omi to dara (kii ṣe ẹrẹ̀).
Tí ilẹ̀ bá lè gbó omi, ṣẹ̀dá àwọn òkè tàbí gbìn sí orí àwọn òkìtì láti dènà kí gbòǹgbò náà má baà rì sínú omi. Gbòǹgbò Durian máa ń nímọ̀lára omi púpọ̀. Gbòǹgbò tí ó bá ti bàjẹ́ tàbí tí ó ti bàjẹ́ yóò dín ìdàgbàsókè igi náà kù, yóò sì mú kí ó ṣòro láti so èso.
Ijinna gbingbin ti o dara julọ ni igbagbogbo jẹ mita 8 x 8 tabi mita 10 x 10, o da lori iru ati ilora ile. Ti aaye ba sunmọ pupọ yoo fa ki awọn iboji naa bo ara wọn, eyi ti yoo dinku dida ododo.
3. Àwọn ọ̀nà ìgbìn tó tọ́
Ó yẹ kí a pèsè àwọn ihò gbígbìn ní ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́rin kí a tó gbìn wọ́n. Ìwọ̀n ihò náà lè jẹ́ 60 x 60 x 60 cm tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ tí ilẹ̀ náà bá le. Da ilẹ̀ tí a gbẹ́ náà pọ̀ mọ́:
– Ilẹ̀/ìdọ̀tí tó ti dàgbà (10–20 kg fún ihò kọ̀ọ̀kan),
– Igi irẹsi tabi iyanrìn tí wọ́n bá jóná tí ilẹ̀ náà bá ní amọ̀ jù,
- Dolomite ti pH ba jẹ ekikan pupọ (ṣe atunṣe si awọn ibeere ile).
Nigbati o ba n gbin irugbin, gbiyanju lati ma ṣe wahala fun wọn: +
– Yọ apo polybag naa kuro pẹlu iṣọra ki awọn gbongbo rẹ ma ba bajẹ.
– Ipò tí a fi so mọ́ ara ìfọ́mọ́ kò gbọdọ̀ sin sínú ilẹ̀.
– Fi àwọn igi (àtìlẹ́yìn) sí i láti dènà àwọn igi láti má baà fọ́ nínú afẹ́fẹ́.
4. Bíbọ́ omi: Díwọ̀n, Kì í ṣe Àṣejù
Ní ìbẹ̀rẹ̀ (ọdún 0–1), durian nílò ọriniinitutu tó dúró ṣinṣin kí ó tó lè dàgbà kíákíá. Mú omi nígbà méjì sí mẹ́ta lọ́sẹ̀ kan, tàbí ó sinmi lórí ojú ọjọ́. Ní àsìkò òtútù tó gùn, a lè mú omi pọ̀ sí i.
Sibẹsibẹ, lati mu ki durian dagba, a nilo lati ṣakoso irigeson. Durian maa n tan daradara lẹhin ti o ba ni iriri akoko gbigbẹ diẹ (iṣakoso omi) lẹhinna a tun bomirin. Eyi tumọ si:
– Tí igi náà bá ti dàgbà tó tí ó sì ti ṣetán láti so èso, dín omi kù fún ìgbà díẹ̀ (má ṣe jẹ́ kí ó gbẹ gidigidi).
– Lẹ́yìn náà, máa fún omi àti ìfọ́mọ́lẹ̀ déédéé láti mú kí ó máa tàn.
Àkíyèsí: Àwọn igi tó ní ìlera tó sì ti fìdí múlẹ̀ nìkan ni wọ́n máa ń fi omi ṣòfò. Nínú àwọn igi tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń dàgbà, ọ̀dá máa ń dí ìdàgbàsókè lọ́wọ́.
5. Ìfàmọ́ra tí a fojúsùn láti mú kí èso yára sí i
Ìfẹ́lẹ́mọ́ jẹ́ kókó pàtàkì nínú pípinnu bí durian yóò ṣe yára so èso. Lọ́pọ̀ ìgbà, ní àkókò ìtọ́jú ewéko, durian nílò nitrogen (N) fún ìdàgbàsókè ewé àti igi. Síbẹ̀síbẹ̀, bí ìtọ́jú ewé ṣe ń sún mọ́lé, a nílò láti mú kí ìwọ̀n phosphorus (P) àti potassium (K) pọ̀ sí i láti mú kí ìtànná tàn jáde àti láti fún àwọn èso náà lágbára.
Àpẹẹrẹ àpẹẹrẹ ìfọ́mọ (gbogbogbò, ó yẹ kí a ṣe àtúnṣe sí ipò ilẹ̀ àti ọjọ́ orí ewéko):
1. Ọjọ́ orí 0–1 ọdún: àfiyèsí sí ìdàgbàsókè.
– Ilẹ̀/ìdọ̀tí déédé (fún àpẹẹrẹ 5–10 kg ní gbogbo oṣù 2–3).
– NPK ti o wa ni iwọntunwọnsi ni awọn iwọn kekere ṣugbọn nigbagbogbo.
2. Ọjọ́ orí ọmọ ọdún 1–3: ìṣẹ̀dá adé àti gbòǹgbò tó lágbára.
– Fi NPK kun pẹlu awọn iwọn lilo diẹdiẹ.
– Pese ajile ati mulch adayeba lati ṣetọju awọn kokoro arun ile.
3. Ọjọ́ orí tó ti ṣetán láti tàn (ọdún mẹ́ta àti jù bẹ́ẹ̀ lọ, ó sinmi lórí irú rẹ̀):
– Dín nitrogen tó pọ̀ jù kù.
– Mu P ati K pọ si (fun apẹẹrẹ ajile ti o ni PK) lati mu ki o dagba ati eso.
– Fi àwọn ohun èlò bíi boron àti magnésíọ́mù kún un tí ó bá yẹ.
Ọna lilo ti o dara:
– Ṣe ihò yípo kan lábẹ́ ìṣàfihàn adé (etí ibori), nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn gbòǹgbò tí ń fa omi wà ní agbègbè náà.
– Má ṣe fọ́n ajile sí ibi tí ó sún mọ́ igi náà jù.
– Lẹ́yìn tí o bá ti fi ajílẹ̀ sí i, fún omi kí àwọn èròjà inú rẹ̀ lè yọ́ kí wọ́n má sì “jó” gbòǹgbò rẹ̀.
Fún àwọn àbájáde tó péye jù, ṣe àyẹ̀wò ilẹ̀ tàbí kí o kíyèsí àwọn àmì ewé. Àwọn ewé funfun lè fi àìtó nitrogen tàbí àwọn èròjà míràn hàn, nígbàtí yíyọ́ àwọn ewé àtijọ́ pẹ̀lú àwọn iṣan ewé lè fi àìtó magnesium hàn.
6. Gígé láti Ṣe Àwọn Àkọlé Tó Ń Mú Èso Wá
Gígé igi ń ran ewéko lọ́wọ́ láti yí agbára rẹ̀ padà, ó sì ń mú kí afẹ́fẹ́ máa rìn kiri àti ìmọ́lẹ̀ sunwọ̀n sí i. Àwọn durian tí wọ́n ti dàgbà jù, tí wọ́n sì ní ọ̀rinrin máa ń ní ìṣòro fún kòkòrò, àti pé ìgbà míìrán, ìtànná kì í dára tó bẹ́ẹ̀.
Awọn igbesẹ gige:
– Gé àwọn ẹ̀ka igi tí wọ́n bá dàgbà sí inú, tí wọ́n jọra, tàbí tí wọ́n sún mọ́ ara wọn jù.
– Yọ awọn èèpo omi ti o pọ ju ti o han lori awọn igi/ẹka nla kuro.
– Ṣe àgbékalẹ̀ adé pẹ̀lú àwọn ẹ̀ka pàtàkì mẹ́ta sí márùn-ún.
Ó yẹ kí a gé e nígbà tí ojú ọjọ́ kò bá rọ̀ jù láti dín ewu àkóràn ọgbẹ́ kù. Fi oògùn olóró tàbí ìpara ojú ọgbẹ́ tọ́jú àwọn ọgbẹ́ ńlá tí ó bá pọndandan.
7. Ìdènà àti Ṣíṣe Epo
Àwọn èpò máa ń díje pẹ̀lú durian fún omi àti oúnjẹ. Pa agbègbè tó yí díìsì ìgbìn náà ká (ìwọ̀n rédíọ̀mù tó jẹ́ mítà 1–2 sinmi lórí ọjọ́ orí). Lẹ́yìn náà, lo ìdọ̀tí irú bíi:
– koríko gbígbẹ,
- awọn ewe gbigbẹ,
- èéfín,
– compost ologbele-pupọ.
Mulch máa ń mú kí ilẹ̀ máa rọ̀, ó máa ń tutù gbòǹgbò rẹ̀, ó sì máa ń fi àwọn ohun alààyè kún un bí ó ṣe ń jẹrà. Ilẹ̀ tó ní ìlera, tó ní ọrọ̀ organic, ń mú kí ìdàgbàsókè durian yára sí i, ó sì ń jẹ́ kí ó máa tàn kíákíá.
8. Ṣíṣàkóso Àwọn Kòkòrò àti Àrùn Tí Ó Ń Dínà Síso
Apá pàtàkì kan láti mú kí èso yára pọ̀ sí i ni láti máa tọ́jú àwọn igi tó ní ìlera. Àwọn ìṣòro tó wọ́pọ̀ tó ń fa àrùn durian ni:
– Gbòǹgbò ara rẹ̀/Phytophthora: ó sábà máa ń jẹ́ nítorí ilẹ̀ tí ó tutu, omi tí kò dára, tàbí ìpalára gbòǹgbò ara.
– Àrùn jẹjẹrẹ àti àrùn olu: ó máa ń fa ìṣàn oúnjẹ.
– Àwọn ohun tí ó ń fa ìgbẹ́/ẹ̀ka: mú kí àwọn ewéko jẹ́ aláìlera kí wọ́n sì fọ́ ní irọ̀rùn.
– Àwọn ìgbín/ìgbín ewé: dín agbára fọ́tòsítọ̀sì kù.
Ìdènà tó munadoko:
– Rí i dájú pé omi ń ṣàn dáadáa, má sì jẹ́ kí omi máa dẹ́kun.
– Gé àwọn ibi tí ó ní ipa lórí kí o sì pa wọ́n run kí wọ́n má baà tàn káàkiri.
– Lo àwọn oògùn apakòkòrò/apanirun pẹ̀lú ọgbọ́n gẹ́gẹ́ bí o ṣe fẹ́ (kì í ṣe jù).
– Mu ilera ile dara si pẹlu awọn ajile adayeba ati awọn ohun elo adayeba nibiti o wa.
Àwọn ewéko tí àìsàn máa ń mú kí wọ́n máa ṣòro fún wọn láti mú kí ìbísí wọn pẹ́, nítorí náà, wọ́n máa ń gba àkókò púpọ̀ láti so èso.
9. Mú kí ìtànná máa tàn pẹ̀lú àwọn èròjà oúnjẹ àti ìṣàkóṣo omi
Ni kete ti durian ba ti de iwọn ati ọjọ-ori to, awọn igbesẹ lati mu eso yara pọ si le ṣee gbe nipa ṣiṣakoso “irun ewe” ati “irun ti o n dagba”:
– Dín àwọn ajile nitrogen tó pọ̀ kù tí ó lè mú kí ewé máa dàgbà déédéé.
– Mu ajile ti o ṣe atilẹyin fun dida ododo pọ si (P ati K).
– Ṣe wahala omi kekere ti a ṣakoso, atẹle nipa fifun omi ati fifọ ajile.
– Rí i dájú pé ohun ọ̀gbìn náà ní ìmọ́lẹ̀ tó tó nípa gígé igi náà.
Sibẹsibẹ, ẹ ranti: fifi agbara mu ọgbin lati tanna nigbati ko ba ti ṣetan (awọn gbongbo ko lagbara to, ade naa ko tobi to) le fa awọn ododo lati ja bo, awọn eso kekere, tabi ki ọgbin naa di alailera.
10. Ṣọ́ra nígbà tí o bá ń tàn àti nígbà tí o bá ń so èso kí èso lè di
Nígbà tí durian bá bẹ̀rẹ̀ sí í tàn, a nílò ìtọ́jú tó pọ̀ sí i, nítorí pé àkókò yìí máa ń fa ìrẹ̀sílẹ̀ òdòdó àti pípadánù èso. Àwọn àmọ̀ràn pàtàkì díẹ̀ nìyí:
– Jẹ́ kí omi dúró ṣinṣin: má ṣe jẹ́ kí ó gbẹ jù, lẹ́yìn náà kí omi kún bò ó lójijì.
– Yẹra fún ìfàmọ́ra nitrogen gíga nígbà tí àwọn òdòdó bá farahàn.
– Dáàbò bo lowo awon kokoro ododo ati awon arun olu, paapaa nigba oju ojo tutu.
– Tí òdòdó bá pọ̀ jù lórí igi kékeré kan, tẹ́ ẹ kí igi náà má baà “pọ̀ jù” kí èso náà sì lè dàgbà dáadáa.
Fún àwọn igi tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í so èso, ó dára jù láti dín iye èso kù kí igi náà lè máa dàgbà dáadáa kí ìṣẹ̀dá sì máa pọ̀ sí i ní ọdún tó ń bọ̀.
Ipari
Títọ́jú igi durian láti mú èso jáde kíákíá kì í ṣe nípa ìfàmọ́ra púpọ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ àpapọ̀ irúgbìn tó dára jù, ilẹ̀ tó yẹ, ìṣàn omi tó dára, ìfúnpọ̀ omi tó wọ̀n, ìfàmọ́ra tó wà ní ìwọ̀n, ìgégùn tó dára, àti ìdènà àwọn kòkòrò àti àrùn. Tí a bá ń ṣe gbogbo àwọn nǹkan wọ̀nyí déédéé, àwọn durian tí a gbìn síta pẹ̀lú ewéko (tí a gé/tí a gé) lè bẹ̀rẹ̀ sí í so èso láàárín ọdún díẹ̀, pẹ̀lú èso tó dára jù àti igi tó dára jù.
Tí o bá fẹ́, mo tún lè ṣe ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìfọ́mọ durian fún ọjọ́ orí kọ̀ọ̀kan (ọdún 0–5) tàbí ìtọ́sọ́nà pàtàkì kan tí ó dá lórí irú durian àti ipò ilẹ̀ rẹ (ilẹ̀ kékeré/orí òkè, irú ilẹ̀, àkókò agbègbè).
