Iyatọ laarin Systole ati Diastole
Lílóye bí ọkàn ṣe ń ṣiṣẹ́ lọ́nà tí ó tọ́ jẹ́ pàtàkì láti lóye iṣẹ́ ọkàn ènìyàn. Àwọn ìpele pàtàkì méjì ti ìyípo ọkàn tí ó sábà máa ń gba àfiyèsí ni diastole àti systole. Àwọn ìpele méjì wọ̀nyí dúró fún ipò pàtàkì méjì ti ọkàn bí ó ṣe ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde káàkiri ara. Diastole àti systole jẹ́ àwọn apá pàtàkì ti gbogbo ìlù ọkàn àti pé ọ̀kọ̀ọ̀kan ní ipa pàtó síbẹ̀ tí ó ń bá ara mu. Àpilẹ̀kọ yìí yóò ṣe àwárí àwọn ìyàtọ̀ láàárín àwọn ìpele méjì wọ̀nyí láti oríṣiríṣi ojú ìwòye, títí bí ìtumọ̀ wọn, àwọn ìlànà ìṣiṣẹ́ ara, àwọn ìtumọ̀ ìṣègùn, àti ipa àwọn ohun tí ó wà níta.
Ìtumọ̀ àti Òye
Láti mọ ìyàtọ̀ láàárín diastole àti systole, ó ṣe pàtàkì láti kọ́kọ́ mọ ohun tí diastole àti systole jẹ́.
Àkókò tí ọkàn bá sinmi tàbí sinmi ni àkókò yìí. Ní àkókò yìí, àwọn yàrá ọkàn (ventricles) máa ń kún fún ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn ìfàsẹ́yìn. Àkókò pàtàkì méjì ni àkókò náà: àkókò atrial àti àkókò ventricular. Àkókò pàtàkì tí ọkàn bá fẹ́ sinmi ni àkókò ventricular, nígbà tí àkókò òsì ọkàn bá fẹ́ sinmi tí ẹ̀jẹ̀ sì máa ń jáde láti àkókò òsì.
Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, systole ni ìpele tí ọkàn ń gbá láti fa ẹ̀jẹ̀ jáde láti inú àwọn ventricles ti ọkàn sí gbogbo ara. Gẹ́gẹ́ bí diastole, systole náà ní ìpele méjì: atrial systole àti ventricular systole. Síbẹ̀síbẹ̀, àfiyèsí pàtàkì wà lórí ventricular systole, níbi tí ventricle apá òsì ti ń gbá láti fa ẹ̀jẹ̀ tí ó ní atẹ́gùn sínú aorta àti lẹ́yìn náà jákèjádò ara.
Àwọn Ìlànà Ìṣẹ̀dá-ara
Diastol
Bí ọkàn bá ti wọ inú diastole, àwọn iṣan ọkàn, títí kan àwọn ventricles àti atria, sinmi. Ní ìpele àkọ́kọ́ ti ventricular diastole, titẹ nínú àwọn ventricles dínkù, ẹ̀jẹ̀ sì ń ṣàn láti atria sí àwọn ventricles nípasẹ̀ àwọn valve atrioventricular (tricuspid ní apá ọ̀tún àti mitral ní apá òsì). Ní ìpele kejì, àwọn ventricles máa ń kún pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ sí 70-80%, lẹ́yìn náà atria máa ń dì (atrial systole) láti kún àwọn ventricles tó kù.
Systole
Nígbà tí a bá ń lo systole, àwọn ventricle máa ń bẹ̀rẹ̀ sí í fa ìfàsẹ́yìn wọn tó lágbára. Ìlànà yìí máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pípa àwọn fáfà atrioventricular láti dènà ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sínú atria. Lẹ́yìn náà, ìfúnpá inú àwọn ventricle máa ń pọ̀ sí i gidigidi, èyí tó máa ń mú kí wọ́n ṣí àwọn fáfà semilunar (ẹ̀dọ̀fóró ní apá ọ̀tún àti aortic ní apá òsì). Lẹ́yìn náà, a máa ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde láti inú ventricle sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ ẹ̀dọ̀fóró (sí ẹ̀dọ̀fóró) tàbí aorta (sí gbogbo ara).
Àwọn Àbájáde Ìṣègùn
Nínú ìṣègùn, ìfúnpá systolic àti diastolic jẹ́ àwọn àmì pàtàkì tí a fi ìfúnpá wọ̀n. A ń wọn ìfúnpá systolic ní milimita mercury (mm Hg) a sì sábà máa ń fi hàn gẹ́gẹ́ bí nọ́mbà méjì: ìfúnpá systolic lórí ìfúnpá diastolic (fún àpẹẹrẹ, 120/80 mm Hg).
1. Ìfúnpọ̀ Systolic:
– Ṣé ìfúnpá tí ẹ̀jẹ̀ ń mú jáde lórí ògiri àwọn iṣan ara nígbà tí ventricle òsì ọkàn bá ń dì?
– Iwọn titẹ systolic deede laarin awọn agbalagba wa laarin 90-120 mm Hg.
2. Ìfúnpọ̀ diastolic:
– Ṣé ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ ń bẹ lórí ògiri iṣan ẹ̀jẹ̀ nígbà tí ọkàn bá wà ní ipò ìsinmi (diastole).
– Iwọn titẹ diastolic deede laarin awọn agbalagba wa laarin 60-80 mm Hg.
Ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga (ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga) tàbí ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ tí ó lọ sílẹ̀ (ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga) lè fi àwọn ìṣòro ìlera kan hàn tí ó yẹ kí a yanjú. Ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga lè mú kí ewu àrùn ọkàn, àrùn ọpọlọ, àti ìṣòro kíndìnrín pọ̀ sí i, nígbà tí ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga lè fa ìdákú tàbí ìpayà nítorí àìtó ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí àwọn ẹ̀yà ara pàtàkì.
Ipa ti Awọn Okunfa Ita
Ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ àti iṣẹ́ ọkàn ní àwọn ìpele diastolic àti systolic ni onírúurú àwọn nǹkan ìta bí ìgbésí ayé, oúnjẹ, àti ìpele ìṣiṣẹ́ ara ní ipa lórí.
1. Ìgbésí ayé:
Àwọn nǹkan bí sìgá mímu, ọtí mímu, àti ìdààmú lè mú kí ẹ̀jẹ̀ ríru àti ẹ̀jẹ̀ díásíkì pọ̀ sí i. Fún àpẹẹrẹ, ìdààmú máa ń fa ìtújáde àwọn hómónì kan tí ó lè mú kí ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ríru pọ̀ sí i.
2. Oúnjẹ:
Jíjẹ oúnjẹ tí ó ní iyọ̀ àti ọ̀rá púpọ̀ lè fa ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ gíga. Iyọ̀ lè fa ìdúró omi, èyí tí ó ń mú kí ìwọ̀n ẹ̀jẹ̀ àti ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i, nígbà tí ọ̀rá lè fa kí àwọn ohun èlò ìṣàn ẹ̀jẹ̀ kóra jọ sínú àwọn iṣan ara, èyí tí ó ń dín ìrọ̀rùn wọn kù tí ó sì ń mú kí ẹ̀jẹ̀ rọ̀.
3. Ìṣiṣẹ́ ara:
Adaṣe deedee le ṣe iranlọwọ lati ṣetọju titẹ ẹjẹ deede. Adaṣe adaṣe mu ilera ọkan ati ẹjẹ dara si ati iranlọwọ fun ọkan lati ṣiṣẹ daradara siwaju sii, mejeeji lakoko diastole ati systole.
Ipa ninu Arun Ọkàn
Ọkàn tó ní ìlera gbọ́dọ̀ lè ṣiṣẹ́ dáadáa ní àkókò diastole àti systole. Àìlera ọkàn, ipò kan tí ọkàn kò lè fa ẹ̀jẹ̀ jáde dáadáa, lè ṣẹlẹ̀ tí ìṣòro bá wà ní àkókò systolic tàbí diastolic.
1. Ikuna Ọkàn Systolic:
Àìlera ọkàn tí ó ń fa ìfàsẹ́yìn ọkàn (systolic heart failure) túmọ̀ sí àìlèṣeéṣe àwọn ventricles ọkàn láti dìpọ̀ dáadáa kí wọ́n sì fa ẹ̀jẹ̀ jáde, nígbà míìrán nítorí àìlera iṣan ọkàn.
2. Àìlera ọkàn:
Àìlera ọkàn nígbà tí ọkàn kò bá lè sinmi dáadáa lẹ́yìn ìfàsẹ́yìn, èyí tí ó máa ń dín agbára rẹ̀ láti kún pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ kù. Èyí sábà máa ń jẹ́ àbájáde líle ti iṣan ọkàn tàbí hypertrophy (dídín àwọn ògiri ọkàn).
Ipari
Nínú ìyípo ọkàn, àwọn ìpele diastole àti systole ń kó ipa pàtàkì àti àfikún. Diastole ni ìpele ìsinmi nígbà tí ọkàn ń kún fún ẹ̀jẹ̀, nígbà tí systole jẹ́ ìpele ìfàsẹ́yìn nígbà tí ọkàn ń fa ẹ̀jẹ̀ káàkiri ara. Òye pípéye nípa àwọn ìpele méjì wọ̀nyí ṣe pàtàkì kìí ṣe fún àwọn oníṣègùn nìkan ṣùgbọ́n fún àwọn ẹni tí wọ́n ń wá láti máa tọ́jú ìlera wọn pẹ̀lú. Nípa ṣíṣàyẹ̀wò ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ àti ìgbésí ayé tó dára, a lè ṣàkóso àti lóye bí ọkàn wa ṣe ń ṣiṣẹ́ àti láti mọ àwọn àmì ìbẹ̀rẹ̀ ti onírúurú àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀. A lè rí ìtọ́jú àti ìdènà tó tọ́ nípa lílo ìmọ̀ yìí nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́.
