Àjọṣepọ̀ Láàárín Ìmọ̀ Ọgbọ́n àti Ìmọ̀ Ọgbọ́n àti ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, àwọn ẹ̀ka méjì tí a sábà máa ń kà sí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ní ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́. Ní àkọ́kọ́, ìmọ̀ ọgbọ́n orí ní gbogbo onírúurú ìwá ìmọ̀, títí kan ohun tí a mọ̀ sí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì nísinsìnyí. Bí àkókò ti ń lọ, ìmọ̀ ọgbọ́n orí àti àwọn ọ̀nà ìwádìí ti mú ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì wọ inú… Ka siwaju sii
Ìdáhùn méjì ti Descartes nípa Ọkàn àti Ohun: Ìkẹ́kọ̀ọ́ Ọgbọ́n 1. Ìfihàn René Descartes, onímọ̀ ọgbọ́n orí ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ènìyàn pàtàkì tí ó ní ipa lórí èrò òde òní nípasẹ̀ àwọn èrò ìyípadà rẹ̀. Ọ̀kan lára àwọn èrò tí ó gbé kalẹ̀ tí ó ṣì ṣe pàtàkì lónìí ni ìdáhùn méjì ti ọkàn àti ohun èlò. Ìdáhùn méjì yìí ti di ìpìlẹ̀ fún onírúurú ìjíròrò nínú ìmọ̀ ọgbọ́n orí, ìmọ̀ nípa ọpọlọ, … Ka siwaju
Àwọn Ìwòye Ìmọ̀ Ọgbọ́n David Hume lórí Ìmọ̀ Ọgbọ́n David Hume, onímọ̀ ọgbọ́n orí ará Scotland ní ọ̀rúndún 18, jẹ́ ẹni pàtàkì nínú àṣà ìmọ̀ ọgbọ́n orí onímọ̀ ọgbọ́n orí. Ìmọ̀ Ọgbọ́n fúnra rẹ̀ jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí tó ń tẹnu mọ́ ọn pé ìmọ̀ wá láti inú ìrírí ìmọ̀lára. Nínú àwọn iṣẹ́ rẹ̀ tó lókìkí jùlọ, "Ìwé Ìròyìn Nípa Ìwà Ènìyàn" àti "Ìbéèrè Nípa Ìmòye Ènìyàn," … Ka siwaju
Nietzsche àti Ìmọ̀ nípa Ìfẹ́ sí Agbára Friedrich Nietzsche jẹ́ ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ ọgbọ́n orí tó ń ru ìfẹ́ sókè àti tó ń fa àríyànjiyàn jùlọ ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún. Àwọn èrò ọgbọ́n orí rẹ̀ tako àwọn àṣà ìbílẹ̀ ìwọ̀ oòrùn, ìmọ̀ nípa ìmọ̀ nípa ọpọlọ, àti àṣà ìbílẹ̀. Ọ̀kan lára àwọn èrò pàtàkì tó jáde láti inú èrò rẹ̀ ni ẹ̀kọ́ nípa "Ìfẹ́ sí Agbára" (der Wille zur Macht), èyí tó ní ipa tó jinlẹ̀ lórí onírúurú ẹ̀ka… Ka siwaju
Ìmọ̀ nípa Ara Ẹni nínú Ìmọ̀ nípa Àwọn Oní ...
Ìlànà Ìdájọ́ John Rawls Ìṣáájú John Rawls jẹ́ ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ ọgbọ́n òṣèlú tó ní ipa jùlọ ní ọ̀rúndún ogún. Àwọn èrò rẹ̀ lórí ìlànà ìdájọ́ òdodo ti mú kí ọ̀pọ̀ ìjíròrò àti àríyànjiyàn wáyé láàrín àwọn ọ̀mọ̀wé, àwọn amòfin, àti àwọn olóṣèlú. Iṣẹ́ pàtàkì rẹ̀, “Ìlànà Ìdájọ́” (1971), ṣàlàyé èrò rẹ̀ lórí bí a ṣe yẹ kí àwùjọ òdodo wà. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó… Ka siwaju
Ìwà Òtítọ́ Gẹ́gẹ́ bí Plato Plato, onímọ̀ ọgbọ́n-orí àti akẹ́kọ̀ọ́ Socrates ará Giriki àtijọ́, ti jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ènìyàn tó ní ipa jùlọ nínú ìtàn ìrònú àwọn ará Ìwọ̀-Oòrùn. Láàrín ọ̀pọ̀lọpọ̀ èrò tó gbé kalẹ̀, èrò rẹ̀ nípa òtítọ́ ṣeéṣe kí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó jinlẹ̀ jùlọ àti tó ní ìpèníjà. Nípasẹ̀ onírúurú ìjíròrò àti ìkọ̀wé rẹ̀, pàápàá jùlọ nínú iṣẹ́ rẹ̀ "The Republic," Plato... Ka siwaju sii
Ẹ̀kọ́ nípa Ìmọ̀ àti Ìmọ̀ nípa Ìmọ̀ Ẹ̀kọ́ nípa Ìmọ̀ jẹ́ ẹ̀ka pàtàkì kan nínú ìmọ̀ ọgbọ́n orí tó dá lórí ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀. Ọ̀rọ̀ náà wá láti inú àwọn ọ̀rọ̀ Gíríìkì náà "episteme," tí ó túmọ̀ sí ìmọ̀, àti "logos," tí ó túmọ̀ sí ìkẹ́kọ̀ọ́ tàbí ẹ̀kọ́. Nínú ìmọ̀ nípa ìmọ̀, àwọn onímọ̀ ọgbọ́n orí máa ń wá láti mọ ohun tí ìmọ̀ jẹ́, bí a ṣe ń rí i gbà, àti bí ìmọ̀ wa ṣe wúlò tó... Ka siwaju
Ìmọ̀ Ọgbọ́n-orí Onímọ̀-ẹ̀rọ-ìṣẹ̀dá-ẹ̀rọ Jean-Paul Sartre Jean-Paul Sartre jẹ́ ọ̀kan lára àwọn onímọ̀ ọgbọ́n-orí tó ní ipa jùlọ ní ọ̀rúndún ogún. A bí i ní Paris ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹfà, ọdún 1905, ó sì kú ní ọjọ́ karùndínlógún oṣù kẹrin, ọdún 1980. Wọ́n mọ Sartre gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ ọgbọ́n-orí, òǹkọ̀wé, àti ajìjàgbara òṣèlú. Ọ̀kan lára àwọn àfikún pàtàkì rẹ̀ sí ayé ni ìmọ̀ ọgbọ́n-orí ti ẹ̀mí-ẹ̀rọ-ìṣẹ̀dá ...
Lílóye Ìmọ̀-ẹ̀rọ Gẹ́gẹ́ bí Aristotle ṣe sọ Ìfihàn Ìmọ̀-ẹ̀rọ jẹ́ kókó pàtàkì nínú ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ìmọ̀-ẹ̀rọ, ó ń kó ipa pàtàkì nínú onírúurú ẹ̀ka ẹ̀kọ́, láti ìmọ̀-ẹ̀rọ sí ìmọ̀-ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà. Gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìrònú tí ó wà ní ìṣètò àti tí ó ní ọgbọ́n, ọgbọ́n-ẹ̀rọ ń kó ipa pàtàkì nínú kíkọ́ àwọn àríyànjiyàn tí ó wúlò, fífún àwọn ìparí èrò tí ó tọ́, àti lílóye òtítọ́ jinlẹ̀ sí i. Ní ayé ìwọ̀-oòrùn, Aristotle… Ka siwaju sii