Àpẹẹrẹ Àwọn Ìbéèrè Tí Ó Ń Jíròrò Ìṣètò Atomiki àti Àtẹ Àwọn Èròjà Onígbàdíẹ̀
Pendahuluan
Ìṣètò átọ́mù àti àtẹ ìpele àwọn èròjà jẹ́ àwọn èrò pàtàkì nínú kẹ́mísírì tí ó jẹ́ ìpìlẹ̀ fún òye àwọn ànímọ́ àti ìṣe àwọn èròjà onírúurú. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó jíròrò àwọn àpẹẹrẹ àwọn ìṣòro tí ó níí ṣe pẹ̀lú ìṣètò átọ́mù àti àtẹ ìpele àwọn èròjà, pẹ̀lú ìjíròrò kíkún lórí ọ̀kọ̀ọ̀kan.
Ìṣètò átọ́mù
Àpẹẹrẹ Ìbéèrè 1: Ìṣètò Ẹ̀rọ-ìtàn
Ìbéèrè: Pinnu ìṣètò elekitironi ti átọ̀mù Calcium (Ca) tí ó ní nọ́mbà átọ̀mù 20.
Ìjíròrò:
Kálísíọ́mù ní nọ́mbà átọ̀mù ogún, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé ó ní 20 elektírọ́nù. Láti mọ ìṣètò elektírọ́nù rẹ̀, a nílò láti pín àwọn elektírọ́nù náà gẹ́gẹ́ bí ìlànà Aufbau, èyí tí ó kún ìyípo láti ìpele agbára tí ó kéré jùlọ sí ìpele agbára tí ó ga jùlọ.
1. 1s^2 (Àwọn elekitironi 2)
2. 2s^2 (Àwọn elekitironi 2)
3. 2p^6 (Àwọn elekitironi 6)
4. 3s^2 (Àwọn elekitironi 2)
5. 3p^6 (Àwọn elekitironi 6)
6. 4s^2 (Àwọn elekitironi 2)
Nítorí náà, ìṣètò elekitironi ti Calcium (Ca) jẹ́ 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2.
Àpẹẹrẹ Ìbéèrè 2: Àwọn Nọ́mbà Kọ́múńtì
Ìbéèrè: Pinnu iye nọ́mbà kuatomu ti elekitironi ikẹhin ninu atomu Oxygen (O) ti o ni nọ́mbà atomu 8.
Ìjíròrò:
Atẹ́gùn ní nọ́mbà átọ́mù 8, nítorí náà ìṣètò elekitironi rẹ̀ ni:
1s^2 2s^2 2p^4
Ẹ̀kẹ̀nọ́tírì tó kẹ́yìn nínú atẹ́gùn wà ní ìyípo 2p. A nílò láti mọ nọ́mbà kuántọ́mù ti ẹ̀kẹ̀nọ́tírì yìí:
– Nọ́mbà ìtúpalẹ̀ pàtàkì (n): 2 (nítorí pé ó wà nínú ìkọ̀kọ̀ kejì)
– Nọ́mbà kuatomu Azimuthal (l): 1 (nítorí p orbital)
– Nọ́mbà oní-ìmọ́tótó (m_l): -1, 0, +1 (àyíká p lè ní ìtọ́sọ́nà mẹ́ta)
– Nọ́mbà ìyípo onígun mẹ́ta (m_s): +1/2 tàbí -1/2 (àwọn elektron lè ní ìtọ́sọ́nà ìyípo méjì)
Fún elekitironi tó kẹ́yìn nínú 2p^4, a máa ń kún àwọn elekitironi gẹ́gẹ́ bí òfin Hund, nítorí náà wọn yóò gba ọ̀kan lára àwọn ìtọ́sọ́nà m_l. Fún àpẹẹrẹ, fún ìtọ́sọ́nà m_l = 0, àwọn nọ́mbà quantum ni:
– n = 2
– l = 1
– m_l = 0
– m_s = +1/2 tàbí -1/2 (ó sinmi lórí ìyípo elekitironi)
Àtẹ Àwọn Èròjà Lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Àpẹẹrẹ Ìbéèrè 3: Àwọn Ànímọ́ Ìgbàkúgbà ti Àwọn Èròjà
Ìbéèrè: Fi ìwọ̀n àwọn átọ̀mù sodium (Na) wéra pẹ̀lú chlorine (Cl) kí o sì fún wa ní ìdí ìyàtọ̀ nínú ìwọ̀n.
Ìjíròrò:
Sódíọ̀mù àti chlorine wà ní àkókò kan náà (àkókò 3) ṣùgbọ́n wọ́n wà ní àwọn ẹgbẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀:
– Na wa ninu ẹgbẹ 1
– Cl wà nínú ẹgbẹ́ 17
Ìwọ̀n átọ́mù (radius átọ́mù) ń dínkù láti òsì sí ọ̀tún ní gbogbo àkókò kan nítorí pé ìbísí nínú agbára átọ́mù (pọ́tọ́nù púpú) ń yọrí sí fífà agbára lórí àwọn elektron nínú ikarahun kan náà. Èyí ń mú kí àwọn ikarahun elektron sún mọ́ nucleus náà.
Nítorí náà, ìwọ̀n átọ̀mù sodium (Na) tóbi ju ti chlorine (Cl) lọ nítorí pé Na wà ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò náà. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, àwọn elekitiron valence Na ti fẹ̀ sí i ju ti Cl lọ, nítorí náà Na ní radius átọ̀mù tóbi sí i.
Àpẹẹrẹ Ìbéèrè 4: Nọ́mbà Ìfàsẹ́yìn Oxidation
Ìbéèrè: Pinnu iye oxidation ti eroja sulfur ninu H2SO4.
Ìjíròrò:
Láti mọ iye oxidation ti sulfur ninu sulfuric acid (H₂SO₄), a tẹle awọn ofin fun ṣiṣe ipinnu awọn nọmba oxidation:
– Hídrójìn (H) sábà máa ń ní nọ́mbà ìfàsẹ́yìn ti +1.
– Atẹ́gùn (O) sábà máa ń ní nọ́mbà ìfàsẹ́yìn tí ó jẹ́ -2.
Ẹ jẹ́ kí a gbà pé iye oxidation ti sulfur ninu H₂SO₄ jẹ́ x. Lẹ́yìn náà, gẹ́gẹ́ bí òfin, iye àpapọ̀ iye oxidation ninu molecule kan gbọ́dọ̀ dọ́gba pẹ̀lú gbogbo agbara ti molecule (èyí tí ó jẹ́ didoju ni 0):
Iye:
2(H) + 1(S) + 4(O) = 2(+1) + x + 4(-2) = 2 + x – 8 = 0
Ṣíṣírò x:
2 + x – 8 = 0
x - 6 = 0
x = +6
Nítorí náà, iye oxidation ti sulfur (S) ninu H₂SO₄ jẹ +6.
Ìṣesí Kẹ́míkà
Àpẹẹrẹ Ìbéèrè 5: Ìdáhùnpadà
Ìbéèrè: Kí ló dé tí fluorine (F) fi ń ṣiṣẹ́ ju chlorine (Cl) lọ?
Ìjíròrò:
Ìṣiṣẹ́ àwọn halogens (ẹgbẹ́ 17) máa ń dínkù bí nọ́mbà átọ́míìkì bá ń pọ̀ sí i. Fluorine máa ń ṣe ìṣiṣẹ́ ju chlorine lọ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdí tí ó níí ṣe pẹ̀lú ìṣètò átọ́míìkì:
1. Agbára ionization:
Fluorine ní agbára ionization tó ga ju chlorine lọ, èyí tó túmọ̀ sí wípé ó rọrùn fún àwọn átọ̀mù fluorine láti fa àwọn elekitironi láti inú àwọn átọ̀mù mìíràn.
2. Ìbáramu Ẹ̀rọ itanna:
Fluorine ní ìfàmọ́ra elekitironi gíga gan-an, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé ó máa ń ní àwọn elekitironi ní irọ̀rùn ju chlorine lọ.
3. Ìwọ̀n átọ́mù:
Fluorine ní ìwọ̀n átọ̀mù kékeré ju klórínì lọ. Àwọn elektroni valence nínú fluorine sún mọ́ nucleus, nítorí náà, ìfẹ́ electrostatic sí àwọn elektroni tuntun pọ̀ sí i.
Nítorí náà, àwọn ohun mẹ́ta wọ̀nyí papọ̀ ń mú kí agbára fluorine láti bá àwọn nǹkan mìíràn lò pọ̀ sí i, èyí sì ń mú kí ó máa ṣiṣẹ́ ju chlorine lọ.
Ipari
Lílóye ìṣètò átọ́mù àti àtẹ ìpele àwọn èròjà ṣe pàtàkì nínú kẹ́mísírì. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ti sọ̀rọ̀ nípa onírúurú ìṣòro pẹ̀lú àwọn àlàyé kíkún. Àwọn wọ̀nyí ní àwọn ìṣètò elekitironi, àwọn nọ́mbà kuatomu, àwọn ànímọ́ ìgbàlódé ti àwọn èròjà, àwọn nọ́mbà oxidation, àti ìṣiṣẹ́ kẹ́míkà. Pẹ̀lú òye tó dára nípa àwọn èrò wọ̀nyí, a lè lóye àwọn ànímọ́ àti ìṣe àwọn èròjà onírúurú ní àgbáyé dáadáa.
