Àkọlé: Kí ni Kepler's Planet àti àwọn àwárí tuntun rẹ̀
Àwọn pílánẹ́ẹ̀tì Kepler sábà máa ń jẹ́ kókó pàtàkì nínú ìjíròrò nípa ìràwọ̀ àti ìwádìí òfuurufú. Tí a pè wọ́n ní orúkọ Kepler ti NASA, àwọn pílánẹ́ẹ̀tì wọ̀nyí ti ṣí òye tuntun sí òye wa nípa àgbáyé àti wíwà àwọn pílánẹ́ẹ̀tì exoplanet (àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí ń yípo àwọn ìràwọ̀ yàtọ̀ sí oòrùn wa). Àpilẹ̀kọ yìí yóò jíròrò ohun tí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì Kepler jẹ́ àti díẹ̀ lára àwọn àwárí wọn tí ó dùn mọ́ni jùlọ ní ẹ̀ka ìràwọ̀ òde òní.
Kí ni Kepler’s Planet?
Àwọn pílánẹ́ẹ̀tì Kepler ni orúkọ tí wọ́n ń lò láti ṣàpèjúwe àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí Kepler Space Telescope, ilé ìwòran ààyè tí NASA ṣe ní ọjọ́ keje oṣù kẹta, ọdún 2009, ṣàfihàn. Iṣẹ́ àgbékalẹ̀ Kepler ni a ṣe ní pàtó láti wá àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí ó wà ní “agbègbè tí a lè gbé” ní àyíká àwọn ìràwọ̀ wọn, níbi tí ipò otútù ti gbà kí omi omi wà—ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì tí a nílò fún ìwàláàyè bí a ṣe mọ̀ ọ́n.
Tẹ́lískópù Kepler àti Ọ̀nà Ìrìnàjò
Kepler lo ọ̀nà kan tí a mọ̀ sí "ọ̀nà ìrìnàjò" láti ṣàwárí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí ó wà ní ìta. Nígbà tí pílánẹ́ẹ̀tì kan bá kọjá níwájú ìràwọ̀ olùgbàlejò rẹ̀ láti ojú ìwòye wa lórí Ilẹ̀ Ayé, ó máa ń fa ìfàsẹ́yìn díẹ̀ nínú ìmọ́lẹ̀ ìràwọ̀ náà. Nípa ṣíṣàkíyèsí ìfàsẹ́yìn ìgbàkúgbà yìí, àwọn onímọ̀ nípa ìràwọ̀ lè dá pílánẹ́ẹ̀tì náà mọ̀, pinnu ìwọ̀n rẹ̀, àti ṣíṣírò ìyípo rẹ̀.
Pàtàkì Iṣẹ́ Àgbékalẹ̀ Kepler
Awòrán ìróstẹ́mù Kepler ti ṣe àfikún pàtàkì sí ìwádìí ààyè àti ìràwọ̀. Nígbà tí iṣẹ́ rẹ̀ parí ní oṣù kẹwàá ọdún 2018, Kepler ti ṣàwárí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí a ti fìdí múlẹ̀ tó ju 2.600 lọ àti ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn olùdíje tí wọ́n ń dúró dè ìjẹ́rìí. Ìwífún yìí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ibi ìpamọ́ data tí kò ṣe pàtàkì fún àwọn ìwádìí síwájú sí i lórí ìyípadà pílánẹ́ẹ̀tì, àyíká pílánẹ́ẹ̀tì, àti agbára wọn láti gbé ìwàláàyè ró.
Àwárí Pílánẹ́ẹ̀tì Kepler Tuntun
Nísinsìnyí tí a ti lóye àwọn ìpìlẹ̀ ohun tí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì Kepler jẹ́ àti bí a ṣe ṣàwárí wọn, àwọn àwárí tuntun àti pàtàkì tí a ṣe nínú iṣẹ́ yìí nìyí.
1. Kepler-452b: Ayé Tó Wúwo Jù
Ọ̀kan lára àwọn àwárí pàtàkì ti iṣẹ́ àgbékalẹ̀ Kepler ni Kepler-452b, tí a máa ń pè ní “Ayé Cousin” nígbà míì nítorí ìwọ̀n rẹ̀ àti ipò rẹ̀ ní agbègbè tí ìràwọ̀ olùgbàlejò rẹ̀ lè gbé. Kepler-452b jẹ́ nǹkan bí ọdún 1.400 ìmọ́lẹ̀ láti Ayé, ó sì ń yí ìràwọ̀ kan tí ó jọ Oòrùn ká, ṣùgbọ́n ó ti dàgbà díẹ̀. Kepler-452b ní rédíọ̀mù tó tóbi tó 60% ju ti Ayé lọ, èyí tí ó sọ ọ́ di Ayé-A ...
Àwárí Kepler-452b fi kún ìgbàgbọ́ pé àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tó tóbi bí ilẹ̀ ayé ní agbègbè tí a lè gbé kì í ṣe ohun tó ṣọ̀wọ́n nínú ìṣùpọ̀ ayé wa.
2. Kepler-186f: Pẹ́lẹ́ẹ̀tì Tí Ó Wà Ní Ayé Ní Agbègbè Tí A Ń Gbé
Láti ìgbà tí wọ́n ti ṣàwárí Kepler-186f ní ọdún 2014 ni wọ́n ti ń fi ọkàn àti ìfojúsùn hàn. Ó jẹ́ pílánẹ́ẹ̀tì àkọ́kọ́ tí ó tóbi bí ilẹ̀ ayé tí a rí ní agbègbè tí ìràwọ̀ rẹ̀ lè máa gbé, agbègbè tí omi omi lè wà. Ìràwọ̀ tí ó gbàlejò rẹ̀, Kepler-186, jẹ́ ìtútù pupa àti dídí ju oòrùn wa lọ, ṣùgbọ́n ìyípo Kepler-186f tí ó sún mọ́ ibẹ̀ fún un ní agbára tí ó jọ ti ilẹ̀ ayé.
Kepler-186f ní radius díẹ̀ ju ti Ayé lọ, èyí tó mú kí ó jẹ́ ẹni pàtàkì fún pílánẹ́ẹ̀tì kan tí ó lè gbé ẹ̀mí ró.
3. Ètò Kepler-90 Multi-Planet
Kepler tún ṣàwárí ètò ìràwọ̀ Kepler-90, èyí tí ó ní àpapọ̀ pílánẹ́ẹ̀tì mẹ́jọ tí wọ́n ń yí ìràwọ̀ rẹ̀ ká, gẹ́gẹ́ bí ètò oòrùn wa. Kepler-90i, pílánẹ́ẹ̀tì àpáta tí ó tóbi bí ilẹ̀ ayé tí ó sún mọ́ ìràwọ̀ olùgbàlejò rẹ̀ ju Mercury lọ sí oòrùn, fi kún ìṣòro àti ìfẹ́ sí ètò yìí.
4. Kepler-62e àti Kepler-62f: Àwọn Pẹ́lẹ́ẹ̀tì Méjì ní Agbègbè Ìgbé
Ètò ìràwọ̀ Kepler-62, tó tó nǹkan bí ẹgbẹ̀rún kan ó lé igba (1.200) ọdún ìmọ́lẹ̀ láti Ayé, ní pílánẹ́ẹ̀tì márùn-ún tó ń yí ìràwọ̀ rẹ̀ ká, méjì nínú wọn, Kepler-62e àti Kepler-62f, wà ní agbègbè tí a lè gbé. Kepler-62e, tó sún mọ́ ìràwọ̀ náà, ní rédíọ́sì tó tó ìlọ́po méjì ti Ayé, ó sì ṣeé ṣe kó jẹ́ ayé tó ní omi. Ní àkókò kan náà, Kepler-62f, tó jìnnà sí i, ní rédíọ́sì tó tó ìlọ́po méjì ti Ayé àti ojú ilẹ̀ tó lè gbé omi ró.
Àwárí pílánẹ́ẹ̀tì méjì ní agbègbè tí a lè gbé nínú ètò kan fihàn pé àǹfààní gíga wà láti rí àwọn ohun alààyè níta ètò oòrùn wa.
Ìmọ̀-ẹ̀rọ àti Ọjọ́ Ìwákiri
Lẹ́yìn àṣeyọrí tó ga jùlọ ti iṣẹ́ Kepler, NASA ṣe ìfilọ́lẹ̀ TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) ní oṣù kẹrin ọdún 2018 láti tẹ̀síwájú nínú wíwá àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí ó wà ní ìta. Ní àkókò kan náà, Telescope James Webb Space, tí a ṣètò láti gbé jáde ní ìparí ọdún 2021, yóò ṣí àwọn ìlẹ̀kùn tuntun sílẹ̀ fún kíkẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn afẹ́fẹ́ tí ó wà ní ìta àti wíwá àwọn àmì kẹ́míkà tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìwàláàyè.
Kepler ti fi hàn pé ìṣùpọ̀ ayé wa kún fún àwọn pílánẹ́ẹ̀tì tí ó lè gbé ẹ̀mí ró. Àwárí yìí yí ọ̀nà tí a gbà ń wo àgbáyé àti ipò wa nínú rẹ̀ padà. A ṣì wà ní ìbẹ̀rẹ̀ ìrìn àjò ńlá kan nínú ìwádìí àgbáyé, àwọn àwárí Kepler sì jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ lásán.
Ipari
Àwọn pílánẹ́ẹ̀tì Kepler àti àwọn àwárí tuntun ti fún wa ní òye tó yanilẹ́nu nípa onírúurú àgbáyé wa. Pẹ̀lú ẹgbẹẹgbẹ̀rún pílánẹ́ẹ̀tì tí a ṣàwárí, a ti ń sún mọ́ ìdáhùn sí àwọn ìbéèrè pàtàkì nípa wíwà ẹ̀dá alààyè lẹ́yìn ayé. Kepler ti fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún ọjọ́ iwájú ìwádìí àgbáyé, ó ń fi agbára fún àwọn ìran ọjọ́ iwájú láti jìnlẹ̀ sí i kí wọ́n sì ṣàwárí àwọn ohun ìjìnlẹ̀ àgbáyé tí a kò tí ì yanjú.
